Τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στη φαρμακευτική έρευνα, την ανάπτυξη νέων φαρμάκων, τη φαρμακοεπαγρύπνηση και τις κλινικές μελέτες αναδεικνύει το 21ο Πανελλήνιο Φαρμακευτικό Συνέδριο, με θέμα «Pharma meet AI – Τεχνητή Νοημοσύνη και Ψηφιακή Υγεία στη Φαρμακευτική», το οποίο διεξάγεται 15-17 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.
Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη σε πολλούς τομείς της φαρμακευτικής, από την ανακάλυψη και τον σχεδιασμό νέων μορίων έως τον ποιοτικό έλεγχο φαρμάκων, το φαρμακευτικό μάρκετινγκ και την ανάπτυξη καλλυντικών, ανέφερε η πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών (ΠΕΦ), Σοφία Τράντζα, στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. Η ίδια τόνισε ότι ιδιαίτερη σημασία έχει η συμβολή της στην ανακάλυψη φαρμάκων (drug discovery). Μέσα από την ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων και την αξιολόγηση πολλών πιθανών μοριακών δομών, η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίσουν υποψήφιες ουσίες για περαιτέρω έλεγχο και να επιταχύνουν τη διαδικασία ανάπτυξης ενός φαρμάκου. Όπως σημείωσε η κ. Τράντζα, η ανάπτυξη ενός φαρμάκου μπορεί να διαρκέσει περίπου δέκα χρόνια, ενώ η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της ΤΝ εκτιμάται ότι θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τον χρόνο που απαιτείται. Εφαρμογές της ΤΝ χρησιμοποιούνται και στη φαρμακοεπαγρύπνηση, δηλαδή στην παρακολούθηση της ασφάλειας των φαρμάκων. Ειδικότερα, εξετάζεται η χρήση εργαλείων ΤΝ για την αξιολόγηση της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ ενός φαρμάκου και μιας ανεπιθύμητης ενέργειας, με στόχο να υποστηρίζονται οι γιατροί στη λήψη αποφάσεων, χωρίς να υποκαθίσταται η κλινική τους κρίση.
Η ανθρώπινη επίβλεψη παραμένει απαραίτητη
Κεντρικό μήνυμα των σχετικών συζητήσεων, όπως επισήμανε η κ. Τράντζα, είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυτοματοποιήσει και να επιταχύνει διαδικασίες, αλλά δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Η αξιολόγηση και η επαλήθευση των αποτελεσμάτων από ειδικούς είναι αναγκαίες σε κάθε στάδιο, ιδίως όταν πρόκειται για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων. Παράλληλα, η δυνατότητα παραγωγής παραπλανητικού περιεχομένου καθιστά αναγκαίο τον επιστημονικό έλεγχο της πληροφορίας για τις θεραπείες.
Στο συνέδριο παρουσιάζονται, μεταξύ άλλων, εφαρμογές της ΤΝ στην ανάπτυξη φαρμάκων από τον σχεδιασμό νέων μορίων και στη βιοφαρμακευτική. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης θεματικές για τις κλινικές μελέτες, την ψηφιακή υγεία και τον ψηφιακό φάκελο υγείας, καθώς και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τη φαρμακοβιομηχανία και τους συλλόγους ασθενών. Η πρώτη ημέρα ήταν αφιερωμένη στους φοιτητές, με την παρουσίαση 35 εργασιών για την τεχνητή νοημοσύνη, τη φαρμακευτική τεχνολογία, τη νανοτεχνολογία και τις εφαρμογές στα κοινοτικά φαρμακεία. Πέντε φοιτητές πρόκειται να βραβευθούν με χρηματικά έπαθλα, έπειτα από αξιολόγηση των εργασιών τους. Στις ευρύτερες θεματικές του συνεδρίου περιλαμβάνονται η αξιοποίηση των μεγάλων δεδομένων (big data) στον χώρο της υγείας, η πρόσβαση στα φάρμακα και η ανάδειξη του φαρμάκου ως κοινωνικού αγαθού, καθώς και η ηθική διάσταση του φαρμακευτικού επαγγέλματος.
