Η ιστορία του μεταξιού ξεδιπλώνεται μπροστά στον περαστικό μέσα από αργαλειούς, αναπηνιστήρια, κουκούλια και χτένια, από την εκτροφή του μεταξοσκώληκα έως την παραγωγή του τελικού υφάσματος. Το Σουφλί, η μοναδική περιοχή παραγωγής μεταξιού στην Ελλάδα, ταξίδεψε από τον Έβρο στη Θεσσαλονίκη και εγκαταστάθηκε στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ, μεταφέροντας μια μακρά διαδρομή εργασίας, δημιουργίας και ανθρώπινων ιστοριών.
«Σουφλί: Εκεί όπου η ιστορία υφαίνεται με μετάξι και η παράδοση γίνεται μέλλον» είναι ο τίτλος της περιοδικής έκθεσης που φιλοξενείται στην οδό Καρόλου Ντηλ. Το Μουσείο Τέχνης Μεταξιού – Art of Silk Museum φέρνει στην καρδιά της Θεσσαλονίκης την ιστορία ενός τόπου, αλλά και έναν ολόκληρο κόσμο πολιτισμού και δημιουργίας, μέσα από τρεις εκθεσιακές συνθέσεις με αρχειακές φωτογραφίες, αυθεντικά εργαλεία και αντικείμενα από τη συλλογή του, νήματα και μεταξωτά υφάσματα.
Τις γυναίκες μεταξεργάτριες και τους ανθρώπους που εργάστηκαν για το προϊόν θέλει να αναδείξει η έκθεση, όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κλωστοϋφαντουργός Γιώργος Τσακίρης, διευθυντής του Μουσείου Τέχνης Μεταξιού. «Έχουμε τη δυνατότητα να προβάλλουμε την ιστορία του μεταξιού μέσα από τους ανθρώπους του, εκείνους που δούλεψαν γι’ αυτό, και μιλάμε κυρίως για τις γυναίκες μεταξεργάτριες, που έδωσαν κυριολεκτικά τη ζωή τους για το προϊόν και τον τόπο», σημειώνει.
Όπως εξηγεί, ο επισκέπτης που περνά από τις βιτρίνες γνωρίζει τα παλιά χρηστικά εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι για την παραγωγή του νήματος και την ύφανση, αλλά και ενημερώνεται για την εκτροφή του μεταξοσκώληκα και τα στάδια επεξεργασίας του κουκουλιού. Παράλληλα, μπορεί να ανακαλύψει τη διαδρομή του μεταξιού στους δρόμους του εμπορίου και να δει μια σειρά από έτοιμα προϊόντα. «Είναι μια ευκαιρία να μάθει κάποια πράγματα για το μετάξι, να γνωρίσει την ιστορία του και τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτό», σημειώνει.
Μια οικογενειακή ιστορία που περνά από γενιά σε γενιά
Ο ίδιος δηλώνει περήφανος που ανήκει στην τρίτη γενιά της οικογένειας που ασχολείται με το μετάξι, ενώ πλέον και η τέταρτη γενιά, τα παιδιά του, συνεχίζει αυτή την παράδοση. Ο γιος του, γεωπόνος, δραστηριοποιείται κυρίως στον πρωτογενή τομέα και την παραγωγή, ενώ η κόρη του, με σπουδές στο μάρκετινγκ και τη διοίκηση επιχειρήσεων, ασχολείται με το μουσείο και παρακολουθεί πρόγραμμα του ΕΚΠΑ στη διοίκηση πολιτιστικών φορέων.
Η οικογένεια Τσιακίρη έχει παρουσία στην παραγωγή και επεξεργασία μεταξιού από το 1954. Την υλοποίηση των εκθεσιακών συνθέσεων στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ ανέλαβαν τα αδέλφια Γιάννης και Αθανασία Τσιακίρη, εκπροσωπώντας τη νεότερη γενιά και δίνοντας συνέχεια σε μια μακρά οικογενειακή διαδρομή. Μια συνέχεια που, όπως επισημαίνεται και από το μουσείο, δεν περιορίζεται στη διατήρηση της παράδοσης, αλλά επιδιώκει να της δώσει νέους τρόπους έκφρασης και να τη συνδέσει με το μέλλον.
Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για το ακριτικό Σουφλί, μια πόλη που από πρωτεύουσα του νομού έχει περιοριστεί σήμερα σε έναν πληθυσμό περίπου 3.000 κατοίκων. «Παλεύουμε για το προϊόν, παλεύουμε για τον τόπο μας, για να κρατήσουμε ζωντανή την ιστορία, την παράδοση και την οικονομία που προέρχεται από αυτό το μοναδικό προϊόν», τονίζει ο κ. Τσακίρης, περιγράφοντας την προσπάθεια των ανθρώπων που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη μεταξουργία.
Το Μουσείο Τέχνης Μεταξιού λειτουργεί εδώ και περίπου 20 χρόνια, έχοντας συμβάλει στην προβολή της μεταξουργικής παράδοσης σε ένα ευρύτερο κοινό. Σύμφωνα με τον διευθυντή του, περισσότεροι από 10.000 επισκέπτες περνούν κάθε χρόνο από τις εγκαταστάσεις του Μουσείου. Σημαντική αναγνώριση για το ελληνικό μετάξι αποτέλεσε, όπως αναφέρει, και η συμμετοχή της πόλης στις Γιορτές Μεταξιού της Λυών στη Γαλλία, όπου πέρυσι συγκαταλέχθηκε στις τέσσερις τιμώμενες πόλεις, μαζί με το Πεκίνο, τη Φιγιάν και το Κόμο.
Η επιλογή αυτή, όπως λέει, συνδέεται με την ιστορική συμβολή του Σουφλίου στη γαλλική μεταξοβιομηχανία στις αρχές του 19ου αιώνα. «Την εποχή εκείνη, μια ασθένεια που έπληξε τους μεταξοσκώληκες στην Ευρώπη προκάλεσε σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή και η γαλλική βιομηχανία αναζήτησε μεγάλες ποσότητες κουκουλιών από άλλες περιοχές. Το Σουφλί, που τότε υπαγόταν διοικητικά στο βιλαέτι της Αδριανούπολης, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αποτέλεσε σημαντική πηγή προμήθειας, συμβάλλοντας στην κάλυψη των αναγκών της», αναφέρει ο κ. Τσακίρης.
Το Σουφλί και η μεταξουργική του παράδοση έχουν αυτή την περίοδο και μια δεύτερη παρουσία στη Θεσσαλονίκη. Ο Σύλλογος Φίλων της Μετάξης «Η Χρυσαλλίδα» συμμετέχει σε έκθεση στο Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης, η οποία θα διαρκέσει επτά μήνες και θα πλαισιωθεί από εργαστήρια και άλλες δράσεις, που αναμένεται να ανακοινωθούν στη διάρκεια του επόμενου έτους.
Την επιμέλεια στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ έχει ο Γιάννης Αργυριάδης.
![]()
