Τρεις διαφορετικές «πόλεις», με μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές και στα χαρακτηριστικά των διαθέσιμων ακινήτων, διαμορφώνονται στην Αττική, δημιουργώντας αόρατα σύνορα ακόμη και ανάμεσα σε γειτονιές του ίδιου δήμου. Η πολυτελής, η βασική και η προσιτή αγορά συνθέτουν μια εικόνα έντονων αντιθέσεων, ενώ στη Θεσσαλονίκη, παρά τις χαμηλότερες ζητούμενες τιμές, καταγράφονται επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ κέντρου και προαστίων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αγοράς Ακινήτων της newdeal academy του ομίλου της newdeal real estate, κοινό χαρακτηριστικό των δύο μεγαλύτερων αστικών κέντρων είναι η κυριαρχία του παλαιού κτιριακού αποθέματος και η περιορισμένη διαθεσιμότητα σύγχρονων κατοικιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των νοικοκυριών.
Αναλυτικότερα:
1. Η εικόνα της προσφοράς και οι «τρεις αγορές» της Αττικής. Η πρώτη μεγάλη διαπίστωση της έρευνας είναι ότι η προσφορά στην Αττική είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο περιορισμένη απ’ όσο δείχνει ο όγκος των διαδικτυακών αγγελιών. Από το σύνολο των κατοικιών του λεκανοπεδίου, χωρίς τα νησιά και τα υπό κατασκευή ακίνητα, μόλις περίπου 6 στα 100 σπίτια, δηλαδή 124.133 ακίνητα, είναι σήμερα διαθέσιμα προς πώληση. Αυτή η περιορισμένη προσφορά, ωστόσο, δεν σχηματίζει μια ενιαία αγορά, αλλά χωρίζεται σε τρεις διαφορετικές «πόλεις»:
– Η Premium αγορά (άνω των 5.000 ευρώ/τ.μ.): Καλύπτει σχεδόν 1 στα 10 διαθέσιμα ακίνητα και βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας. Εδώ υπερισχύουν οι μεγάλες, νεόδμητες κατοικίες της τελευταίας πενταετίας, άνω των 150 τ.μ., σε περιοχές όπως η Αθηναϊκή Ριβιέρα, το Κολωνάκι, το Ψυχικό και η Φιλοθέη, με τιμές που λειτουργούν πρακτικά ως απαγορευτικό όριο για τη μεγάλη πλειονότητα.
– Η Βασική αγορά (2.500 – 5.000 ευρώ/τ.μ.): Αποτελεί την «καρδιά» της κτηματαγοράς, καθώς συγκεντρώνει πάνω από τα μισά σπίτια προς πώληση, με ποσοστό 54,6%. Πίσω όμως από τις υψηλές ζητούμενες τιμές κρύβεται μια έντονη αντίφαση: η μεγάλη πλειονότητα αυτών των σπιτιών είναι παλαιά διαμερίσματα της δεκαετίας του 1970, 91-120 τ.μ., με 2 υπνοδωμάτια, διάσπαρτα σε περιοχές του Κέντρου, όπως το Παγκράτι και το Κουκάκι, αλλά και στα Νότια και τα Βόρεια Προάστια.
– Η Προσιτή αγορά (κάτω από 2.500 ευρώ/τ.μ.): Καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της προσφοράς, με ποσοστό 35,2%. Αφορά κυρίως λαϊκότερες συνοικίες του Κέντρου, τα Δυτικά Προάστια και τον Πειραιά, ενώ το απόθεμα αποτελείται επίσης από γερασμένα κτίρια της δεκαετίας του ’70.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα, σύμφωνα με την έρευνα, είναι ότι οι γενικεύσεις ανά δήμο οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα, καθώς μέσα στα όρια του ίδιου δήμου συνυπάρχουν εντελώς διαφορετικές αγορές. Στη Γλυφάδα, για παράδειγμα, η Κάτω Γλυφάδα κινείται σε επίπεδα υπερπολυτελείας, με 7.667 ευρώ/τ.μ., την ώρα που η Άνω Γλυφάδα βρίσκεται στα όρια της βασικής αγοράς, με 5.044 ευρώ/τ.μ. Αντίστοιχα, στην Κηφισιά, το Κέντρο ανήκει στην Premium κατηγορία, στα 5.588 ευρώ/τ.μ., ενώ η Νέα Κηφισιά υποχωρεί στα 3.245 ευρώ/τ.μ.
Σχολιάζοντας αυτή την εικόνα των έντονων αντιθέσεων, η Πρόεδρος και Ιδρύτρια της newdeal real estate, Σταυρούλα Βαμβακά, επισημαίνει: «Το ακίνητο ήταν πάντα ο καθρέφτης της κοινωνίας μας. Και σήμερα, αυτό που βλέπουμε σε αυτόν τον καθρέφτη είναι ότι οι αποστάσεις ανάμεσα στις γειτονιές -και τελικά ανάμεσα στους ίδιους τους ανθρώπους- έχουν μεγαλώσει πολύ. Γινόμαστε πια δύο ξένοι μέσα στην ίδια πόλη. Για πολλούς, η επιλογή γειτονιάς δεν είναι πια θέμα προτίμησης, αλλά καθαρή ανάγκη προσαρμογής».
2. Γεωγραφική κατανομή στην Αττική: Οι 7 Ζώνες της ανισότητας. Χαρτογραφώντας το λεκανοπέδιο σε 7 ζώνες, αποκαλύπτεται μια έντονη γεωγραφική πόλωση. Περισσότερα από τα μισά διαθέσιμα ακίνητα της Αττικής, το 51,8%, συγκεντρώνονται σε μόλις δύο περιοχές: στο Κέντρο της Αθήνας με 26,7% και στα Νότια Προάστια με 25,1%. Ακολουθούν με σημαντική διαφορά η Ανατολική Αττική με 17,1% και τα Βόρεια Προάστια με 14,8%, ενώ η Δυτική Αττική συμμετέχει στην αγορά με ελάχιστο ποσοστό, 1,3%.
Αυτή η κατανομή συνοδεύεται από χαώδεις διαφορές στις ζητούμενες τιμές. Στα Νότια Προάστια, όπου η διάμεση τιμή αγγίζει τα 4.571 ευρώ/τ.μ., δεν υπάρχει κυριολεκτικά ούτε ένα ακίνητο στην «προσιτή» κατηγορία, καθώς ολόκληρη η προσφορά μοιράζεται ανάμεσα στη Βασική αγορά, με 70,1%, και την Premium αγορά, με 29,9%. Στον αντίποδα, στα Δυτικά Προάστια, με διάμεση τιμή 2.442 ευρώ/τ.μ., το 100% των διαθέσιμων σπιτιών ανήκει στην Προσιτή αγορά, ενώ στη Δυτική Αττική οι τιμές υποχωρούν στα 1.556 ευρώ/τ.μ. Το Κέντρο της Αθήνας, με διάμεση τιμή 2.647 ευρώ/τ.μ., αποδεικνύεται η πιο πολυσυλλεκτική ζώνη, καθώς φιλοξενεί ταυτόχρονα προσιτά διαμερίσματα σε ποσοστό 38,3%, ακίνητα της βασικής αγοράς με 56%, αλλά και ένα υπολογίσιμο κομμάτι πολυτελών κατοικιών, στο 5,1%.
3. Η αγορά της Θεσσαλονίκης: Το «βάρος» των προαστίων. Στη συμπρωτεύουσα, η εικόνα παρουσιάζει διαφορετική δομή και σαφώς πιο συγκρατημένες τιμές ανά τετραγωνικό. Στο σύνολο του νομού καταγράφονται 33.778 διαθέσιμα σπίτια, με τη διάμεση ζητούμενη τιμή να διαμορφώνεται στα 2.381 ευρώ/τ.μ., επίπεδο που στην Αττική θα κατατασσόταν στην «προσιτή» ζώνη.
Η αγορά της Θεσσαλονίκης χωρίζεται σε τρεις διακριτές ταχύτητες:
– Τα Προάστια Θεσσαλονίκης: Αποτελούν τον βασικό τροφοδότη της αγοράς, συγκεντρώνοντας σχεδόν 6 στα 10 σπίτια προς πώληση, με ποσοστό 57,3%. Αν και η τιμή ανά τετραγωνικό είναι χαμηλότερη από το κέντρο, στα 2.183 ευρώ/τ.μ., η διάμεση τελική τιμή πώλησης είναι υψηλότερη, στα 245.500 ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι εδώ προσφέρονται μεγαλύτερα σε επιφάνεια οικογενειακά ακίνητα.
– Το Κέντρο της Θεσσαλονίκης: Καλύπτει το 39,2% της προσφοράς και καταγράφει τις υψηλότερες τιμές ανά τετραγωνικό, στα 2.750 ευρώ/τ.μ. Ωστόσο, η διάμεση τελική αξία των ακινήτων περιορίζεται στις 158.000 ευρώ, καθώς κυριαρχούν τα μικρότερα διαμερίσματα.
– Το Υπόλοιπο του νομού: Έχει οριακή συμμετοχή, μόλις 3,5% των σπιτιών, με τις τιμές να υποχωρούν στα 1.307 ευρώ/τ.μ.
4. Σύγκριση Αττικής – Θεσσαλονίκης: Τι αγοράζεις με 200.000 ευρώ και το «άπιαστο» οικογενειακό σπίτι. Η αντιπαραβολή των δύο μεγάλων αστικών κέντρων αναδεικνύει το χάσμα της αγοραστικής δύναμης. Στη Θεσσαλονίκη, πάνω από τα μισά διαθέσιμα σπίτια, το 52,6%, κοστίζουν έως 200.000 ευρώ, τη στιγμή που στην Αττική σε αυτό το εύρος τιμών κινείται λιγότερο από το ένα τρίτο της αγοράς, με 29,5%. Αντίστροφα, στην Αττική σχεδόν 3 στα 10 σπίτια, ποσοστό 27,2%, ζητούν πλέον πάνω από μισό εκατομμύριο ευρώ, κάτι που είναι υπερτριπλάσιο από το 8,5% της Θεσσαλονίκης.
Η πραγματική διαφορά, όμως, αποκαλύπτεται αν εξετάσουμε τι παίρνει στα χέρια του ένας αγοραστής με προϋπολογισμό 200.000 ευρώ. Ενώ τα τετραγωνικά μέτρα είναι σχεδόν ίδια, περίπου 80 τ.μ. στην Αττική και 85 τ.μ. στη Θεσσαλονίκη, η ποιότητα διαβίωσης διαφέρει ριζικά. Στην Αττική, το ποσό αυτό οδηγεί κυρίως στο Κέντρο της Αθήνας, με 37,8%, και σε γερασμένα διαμερίσματα χτισμένα πριν από το 1980, με 53,1%. Στη Θεσσαλονίκη, ο ίδιος προϋπολογισμός ανοίγει την πόρτα στα Προάστια, με 56,8%, και προσφέρει υπερδιπλάσιες πιθανότητες για ένα σύγχρονο σπίτι χτισμένο μετά το 2011 ή υπό κατασκευή, με 30,5% συνολικά, έναντι μόλις 13,9% στην Αττική.
Ακόμη πιο ανησυχητικό, όπως επισημαίνεται, είναι το εύρημα για τη σπανιότητα των σπιτιών που πραγματικά ζητά η μέση ελληνική οικογένεια. Τα σύγχρονα «δημοφιλή» δυάρια, 65-90 τ.μ., χτισμένα μετά το 1985, από 2ο όροφο και πάνω, αποτελούν είδος προς εξαφάνιση: μόλις 3,7% στην Αττική και 2,9% στη Θεσσαλονίκη. Αντίστοιχα, τα σύγχρονα οικογενειακά σπίτια, με 3+ υπνοδωμάτια, 90-150 τ.μ. και κατασκευή μετά το 1981, περιορίζονται σε μόλις 1 στα 10 διαθέσιμα ακίνητα και στις δύο πόλεις, με 10,9% στην Αττική και 9,8% στη Θεσσαλονίκη, δείχνοντας ότι η αγορά στερείται ακριβώς αυτών των επιλογών που θα έδιναν διέξοδο στη στεγαστική πίεση.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
![]()
