Από τη Ρόδο έως τις μεγαλύτερες λυρικές σκηνές του κόσμου, ο Δημήτρης Τηλιακός έχει διαγράψει μια πορεία που ξεχωρίζει στην όπερα τις τελευταίες δεκαετίες. Ο διεθνώς καταξιωμένος βαρύτονος μίλησε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για τη διαδρομή του, τις καλλιτεχνικές προκλήσεις, τις δυσκολίες των νέων Ελλήνων λυρικών τραγουδιστών και τη βαθιά σχέση του με τον τόπο όπου γεννήθηκε.
Παρά τη διεθνή αναγνώριση και τις συνεργασίες του με ορισμένους από τους σημαντικότερους μουσικούς οργανισμούς του κόσμου, ο ίδιος μένει χαμηλών τόνων. Δεν στέκεται στις προσωπικές επιτυχίες του, αλλά μιλά περισσότερο για τη διαδικασία της δημιουργίας, την αδιάκοπη προσπάθεια που απαιτεί η λυρική τέχνη και τη συνεχή ανάγκη για εξέλιξη. Φέτος συμπλήρωσε 30 χρόνια μουσικής παρουσίας και, γι’ αυτόν τον λόγο, επέστρεψε εκεί από όπου ξεκίνησε: στη Ρόδο, με μια ξεχωριστή συναυλία στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, σε έναν από τους πιο όμορφους και εμβληματικούς χώρους, για να πει το δικό του ευχαριστώ στον τόπο και στους ανθρώπους που τον στήριξαν σε όλη αυτή τη διαδρομή.
Για τον ίδιο, δεν υπάρχει μία και μοναδική κορυφαία στιγμή στην καλλιτεχνική του πορεία. Όπως εξηγεί, κάθε νέα εμφάνιση είναι μια καινούργια αρχή, ενώ κάθε ρόλος, κάθε συναυλία και κάθε παράσταση είναι μια διαφορετική δημιουργική διαδικασία που δεν συγκρίνεται με την προηγούμενη. Η τέχνη, σημειώνει, δεν είναι μια κατάκτηση που ολοκληρώνεται κάποτε, αλλά μια συνεχής οικοδόμηση με αφοσίωση και καθημερινή δουλειά. Αν και δεν θέλει να ξεχωρίσει μία μόνο στιγμή, αναγνωρίζει ότι υπάρχουν παραγωγές που τον σημάδεψαν βαθιά. Ανάμεσά τους βάζει τις εμφανίσεις του στο ιστορικό Θέατρο Μπολσόι της Ρωσίας, αλλά κυρίως την ερμηνεία του στον ρόλο του Μάκβεθ στην Όπερα του Παρισιού.
Όπως αναφέρει, με δηλώσεις του, η συνάντησή του με τον σαιξπηρικό ήρωα υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξή του, καθώς πρόκειται για έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο, τον οποίο στη συνέχεια είχε την ευκαιρία να ερμηνεύσει σε πολλά ακόμη μεγάλα λυρικά θέατρα της Ευρώπης.
Μιλώντας για τη σχέση ενός Έλληνα καλλιτέχνη με τις διαφορετικές μουσικές παραδόσεις που συναντά στη διεθνή του πορεία, επισημαίνει ότι η όπερα δεν ανήκει στην καθημερινή πολιτιστική παράδοση της Ελλάδας, όπως συμβαίνει σε χώρες όπως η Ιταλία ή η Γερμανία. Ωστόσο, θεωρεί πως ακριβώς αυτή η διαφορετική αφετηρία λειτουργεί τελικά ως πλεονέκτημα. Όσο εξελισσόταν ως καλλιτέχνης, τόσο συνειδητοποιούσε ότι η ελληνική του καταγωγή δεν ήταν κάτι που έπρεπε να αφήσει πίσω για να ενταχθεί στον διεθνή χώρο, αλλά ένα πολύτιμο στοιχείο που τον βοηθά να προσεγγίζει κάθε έργο με ξεχωριστή ματιά.
Η καταγωγή μου από την Ελλάδα και ιδιαίτερα από τη Ρόδο, αποτελεί ένα ιδιαίτερο φίλτρο μέσα από το οποίο βλέπω κάθε μουσική και κάθε ρόλο, σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι ρίζες ενός ανθρώπου δεν λειτουργούν ως εμπόδιο, αλλά ως πηγή δημιουργίας.
Η Ρόδος: το λιμάνι και το ορμητήριο της καριέρας του
Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η αναφορά του στα παιδικά του χρόνια στη Ρόδο. Παρότι εδώ και πολλά χρόνια ζει και εργάζεται στο εξωτερικό, δεν κρύβει ότι οι δεσμοί του με το νησί παραμένουν εξαιρετικά ισχυροί. Θεωρεί μάλιστα πως η σημαντικότερη καλλιτεχνική αφετηρία της ζωής του βρίσκεται ακριβώς εκεί.
Θυμάται με έντονη συγκίνηση τη συμμετοχή του, ως παιδί, στην Παιδική Χορωδία του δήμου Ρόδου με μαέστρο τον Γιώργο Σακελλαρίδη, τονίζοντας ότι εκείνη η εμπειρία τού έδωσε μουσικές γνώσεις και του αποκάλυψε τον δρόμο που τελικά θα ακολουθούσε στη ζωή του.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να έχουν οι πολιτιστικές δομές ενός τόπου, όπως η Ρόδος, στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και της πορείας ενός νέου ανθρώπου.
Αναφερόμενος στις απαιτήσεις της λυρικής τέχνης, ο Δημήτρης Τηλιακός επισημαίνει ότι δεν περιορίζονται μόνο στη φωνητική προετοιμασία. Ένας βαρύτονος, όπως εξηγεί, οφείλει καθημερινά να προστατεύει το βασικό του εργαλείο, τη φωνή του. Αυτό σημαίνει πειθαρχία, σωστή φυσική κατάσταση, προσεκτική διαχείριση της καθημερινότητας και συνεχή επαγρύπνηση, ώστε η φωνή να παραμένει υγιής και ικανή να ανταποκριθεί στις υψηλές απαιτήσεις των μεγάλων πρωταγωνιστικών ρόλων. Ταυτόχρονα, επισημαίνει ότι οι ευθύνες του καλλιτέχνη δεν σταματούν εκεί, αφού υπάρχει ευθύνη απέναντι στον συνθέτη, στο έργο που καλείται να υπηρετήσει, αλλά και στο κοινό.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, κάθε θεατής αφιερώνει ένα σημαντικό κομμάτι της ημέρας του για να παρακολουθήσει μια παράσταση που μπορεί να διαρκεί περίπου τρεις ώρες. Αυτές οι ώρες είναι πολύτιμες και ο καλλιτέχνης οφείλει να προσφέρει μια εμπειρία που να δικαιώνει πλήρως την επιλογή του θεατή να βρίσκεται στην αίθουσα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι απόψεις του για την κατάσταση της λυρικής τέχνης στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει, όπως σημειώνει, εξαιρετικά ταλαντούχους νέους καλλιτέχνες, θεωρεί πως εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις σε επίπεδο οργάνωσης και θεσμών.
Διευκρινίζει ότι δεν θέλει να είναι μηδενιστής και αναγνωρίζει πως γίνονται προσπάθειες, όμως πιστεύει ότι οι δυνατότητες που δίνονται στους νέους καλλιτέχνες απέχουν ακόμη από εκείνες χωρών με μακρά όπερα παράδοση, όπως η Ιταλία, η Γερμανία και η Γαλλία.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα φέρνει τη δική του διαδρομή. Η υποτροφία «Μαρία Κάλλας» ήταν καθοριστική για να συνεχίσει τις σπουδές του και να ανοίξει τον δρόμο προς τη διεθνή του καριέρα. Για τον λόγο αυτό θεωρεί πως η Πολιτεία πρέπει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο αντίστοιχες πρωτοβουλίες που στηρίζουν νέους ανθρώπους με ταλέντο.
Κλείνοντας, απευθύνει ένα ξεχωριστό μήνυμα προς τα νέα παιδιά της Ρόδου και γενικότερα της ελληνικής περιφέρειας που ονειρεύονται μια διεθνή καριέρα στη λυρική τέχνη:
Όπως επισημαίνει, δεν αρκεί μόνο μια καλή φωνή. Χρειάζονται επιμονή, υπομονή, ψυχική αντοχή, συνεχής μελέτη και βαθιά πίστη στον στόχο. Περιγράφει τον δρόμο του λυρικού τραγουδιστή ως διαρκώς ανηφορικό και εξαιρετικά απαιτητικό, έναν δρόμο που δοκιμάζει καθημερινά τις αντοχές κάθε ανθρώπου. Γι’ αυτό προτρέπει όσους τον ακολουθήσουν να επιδιώκουν αδιάκοπα την προσωπική και καλλιτεχνική τους εξέλιξη, χωρίς να χάνουν ποτέ την επαφή με τις ρίζες και τις αξίες που τους διαμόρφωσαν.
Φωτογραφίες: Δημήτρης Τηλιακός
