Μερικές σκέψεις για τα λογοτεχνικά καφέ, τις βόλτες χωρίς πρόγραμμα και ένα ταξίδι που δεν χρειάζεται να γίνει αγώνας δρόμου.
Υπάρχει ένας τρόπος να οργανώσεις ένα ταξίδι που θυμίζει λίγο εξεταστική. Κατάλογοι, σημειώσεις, συγκεκριμένες ώρες, πράγματα που πρέπει οπωσδήποτε να προλάβεις. Τρία μουσεία την πρώτη μέρα, δύο αξιοθέατα τη δεύτερη, κάπου ενδιάμεσα φαγητό και, αν περισσέψει χρόνος, λίγη ξεκούραση. Γιατί πήγαμε και διακοπές, ας μην το ξεχνάμε.
Κάπως έτσι, μπορεί να επιστρέψουμε έχοντας δει αρκετά, αλλά δυσκολευόμενοι να θυμηθούμε πότε ακριβώς καθίσαμε να χαρούμε το μέρος στο οποίο βρισκόμασταν. Ειδικά όταν οι μέρες είναι λίγες και τα χρήματα ακόμη λιγότερα, η επιθυμία να μην πάει τίποτα χαμένο γίνεται εύκολα υποχρέωση να τα προλάβουμε όλα.
Διαβάζοντας για την Τεργέστη, με αφορμή ένα αφιέρωμα στα καφέ και τη γαστρονομία της, σκέφτηκα έναν κάπως διαφορετικό τρόπο γνωριμίας με μια πόλη. Να καθίσεις, να παρατηρήσεις, να ανοίξεις ένα βιβλίο. Και ύστερα βλέπουμε για το υπόλοιπο πρόγραμμα.
Ένας καφές με λίγη λογοτεχνία
Στην Τεργέστη, τα ιστορικά καφέ προσφέρουν μια διαδρομή μέσα στην ίδια την πόλη. Το Tommaseo, το Caffè degli Specchi και το Antico Caffè San Marco είναι ορισμένες από τις στάσεις της. Ακόμη και η παραγγελία έχει το δικό της λεξιλόγιο. Το «capo in b», για παράδειγμα, είναι ένας μακιάτο σε γυάλινο ποτήρι. Μια μικρή λεπτομέρεια που σου θυμίζει ότι βρίσκεσαι κάπου με τις δικές του συνήθειες.
Η λογοτεχνία έχει ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη γνωριμία. Ο Τζέιμς Τζόις έζησε στην Τεργέστη για περισσότερο από μία δεκαετία, συνδέθηκε με τον Ίταλο Σβέβο και άρχισε εκεί να γράφει τον «Οδυσσέα». Σήμερα υπάρχουν διαδρομές που ακολουθούν τα ίχνη των δύο συγγραφέων στην πόλη.
Προφανώς, δεν χρειάζεται να έχεις διαβάσει τον «Οδυσσέα» για να πιεις έναν καφέ. Ας μη βάζουμε τόσο δύσκολες προϋποθέσεις στις διακοπές μας. Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον να περπατάς σε έναν τόπο γνωρίζοντας ότι κάπου εκεί γράφτηκαν σελίδες, έγιναν συζητήσεις και διαμορφώθηκαν σχέσεις που πέρασαν στη λογοτεχνία.
Ένα βιβλίο μπορεί έτσι να γίνει αφορμή για μια βόλτα και μια βόλτα αφορμή για ένα βιβλίο. Χωρίς να χρειάζεται η μία εμπειρία να ολοκληρωθεί πριν αρχίσει η άλλη.
Να περισσέψει χρόνος και για την πόλη
Για εμάς που ζούμε στη Θεσσαλονίκη, η ιδέα να γνωρίσεις έναν τόπο μέσα από τη θάλασσα, το περπάτημα και μια μεγάλη συζήτηση πάνω από έναν καφέ έχει κάτι οικείο. Ίσως για αυτό η συγκεκριμένη πλευρά της Τεργέστης να τραβά λίγο περισσότερο το ενδιαφέρον.
Δεν ξέρω, μπορεί να υπάρχει κάποιος ρομαντισμός στην επιθυμία να καθίσεις σε ένα παλιό καφέ με ένα βιβλίο. Υπάρχει, όμως, και μια πολύ απλή ανάγκη. Να βρεθείς κάπου χωρίς να κοιτάς διαρκώς την ώρα, χωρίς να αισθάνεσαι ότι πρέπει να μετακινηθείς αμέσως στην επόμενη προγραμματισμένη στάση.
Καλά, θα πει κανείς, ταξίδεψες μέχρι την Ιταλία για να κάτσεις σε μια καφετέρια;
Αν μέσα από αυτή γνωρίσεις κάτι από την καθημερινότητα, τις γεύσεις και τις ιστορίες της πόλης, γιατί όχι, θα απαντήσω εγώ;
Αρκεί ένας καφές για να καταλάβεις την Τεργέστη;
Μάλλον όχι. Μπορεί, όμως, να σου δώσει έναν καλό λόγο να μη βιαστείς να φύγεις. Και αυτό, για ένα ταξίδι μετρημένων ημερών, ίσως αξίζει περισσότερο από ακόμη μία βιαστική φωτογραφία.
