Η «αρχή της ελάχιστης προσπάθειας» βοηθά να εξηγηθεί γιατί ο εγκέφαλος δεν αντιμετωπίζει κάθε κόπο με τον ίδιο τρόπο. Πίσω από την απόφαση να επιμείνουμε ή να σταματήσουμε, φαίνεται να υπάρχει ένας συνεχής υπολογισμός κόστους και οφέλους.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Neuroscience & Biobehavioral Reviews, ερευνητές εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αποφασίζει αν αξίζει να καταβάλουμε προσπάθεια.
Η θεωρία που εξετάζουν υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι, όπως και τα ζώα, τείνουν να ακολουθούν την «αρχή της ελάχιστης προσπάθειας». Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποφεύγουμε κάθε δύσκολη δραστηριότητα. Όταν περιμένουμε ότι η προσπάθεια θα μας προσφέρει κάτι σημαντικό -ένα αποτέλεσμα, μια ανταμοιβή ή ακόμη και χρήσιμη γνώση- είμαστε πρόθυμοι να την καταβάλουμε.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το «κόστος» μιας προσπάθειας δεν είναι μόνο το πόση ενέργεια καταναλώνουμε. Οι ερευνητές περιγράφουν οκτώ διαφορετικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την απόφασή μας: τη σωματική ενέργεια, τη νοητική προσπάθεια, τον χρόνο, την πίεση χρόνου, την πνευματική ή σωματική κόπωση, τον πόνο, την απογοήτευση και τους κινδύνους ή τις απειλές που αντιλαμβανόμαστε.
Κάποιοι από αυτούς είναι αντικειμενικοί, ενώ άλλοι εξαρτώνται από το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς την κατάσταση. Για παράδειγμα, μια δύσκολη άσκηση μπορεί να φαίνεται εξαντλητική σε έναν άνθρωπο αλλά απολαυστική σε κάποιον που αγαπά τη γυμναστική.
Αυτό αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την «τεμπελιά». Αν μια προσπάθεια δεν οδηγεί σε κάποιο ουσιαστικό όφελος, η επιλογή να σταματήσουμε μπορεί να είναι ένας τρόπος εξοικονόμησης ενέργειας για κάτι πιο σημαντικό. Αντίθετα, όταν υπάρχει ένας στόχος που μας ενδιαφέρει πραγματικά, η προσπάθεια μπορεί να μοιάζει πολύ πιο εύκολη, ακόμη κι αν είναι αντικειμενικά απαιτητική.
Η έρευνα υποδεικνύει ότι δεν χρειάζεται να επιδιώκουμε διαρκώς τη μέγιστη προσπάθεια. Χρειάζεται να μάθουμε να αναγνωρίζουμε πότε αξίζει να επιμείνουμε και πότε είναι προτιμότερο να σταματήσουμε.
Η ξεκούραση, η αναβολή μιας προσπάθειας ή ακόμη και η εγκατάλειψη ενός στόχου δεν αποτελούν από μόνες τους αποτυχία. Μπορούν να είναι μέρος μιας πιο έξυπνης διαχείρισης των σωματικών και ψυχικών μας πόρων. Άλλωστε, όπως και με τα χρήματα, έτσι και με την ενέργειά μας έχει σημασία όχι μόνο πόση διαθέτουμε, αλλά κυρίως πού επιλέγουμε να την επενδύσουμε.
* Πηγή: Vita
