Ο ιός Δυτικού Νείλου επανέρχεται έντονα στην Ελλάδα, με τον ΕΟΔΥ να εκτιμά ότι η φετινή περίοδος μετάδοσης μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο δύσκολες των τελευταίων ετών, με βάση τα κρούσματα που θα καταγραφούν.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη σε περιοχές της Αττικής, όπου η κυκλοφορία του ιού είναι έντονη και τα κρούσματα αυξήθηκαν γρήγορα ήδη από τα πρώτα στάδια της περιόδου μετάδοσης, θέτοντας τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη εγρήγορση.
Ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις πως ο ιός έχει αλλάξει συμπεριφορά ή ότι εμφανίζει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.
Η φετινή εικόνα αποδίδεται σε έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κουνουπιών.
Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού, αναφέρει σε συνέντευξή της η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανά συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα, όπως λέει.
Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης της κ. Περβανίδου στη δημοσιογράφο Έφη Φουσέκη:
Ερ.: Ποια είναι σήμερα η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα;
Απ: Στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κρούσματα λοίμωξης από ιό Δυτικού Νείλου καταγράφονται κάθε χρόνο, από το 2010 και μετά, σε ετήσια σχεδόν βάση, σε κάθε περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Με βάση αυτό, εκτιμάται ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί και στη χώρα μας και θεωρείται αναμενόμενη η επανεμφάνιση περιστατικών σε κάθε περίοδο μετάδοσης.
Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει, τον Μάιο 2026, τους επαγγελματίες υγείας σε όλη τη χώρα για την ανάγκη εγρήγορσης ώστε να γίνεται έγκαιρη διάγνωση περιστατικών, αλλά και το κοινό για την αναμενόμενη επανεμφάνιση κρουσμάτων στη χώρα κατά την τρέχουσα περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών, μαζί με τα συνιστώμενα μέτρα προστασίας.
Την περίοδο 2026, έως τις 12 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα της λοίμωξης στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και 29 είχαν ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα καταγράφηκαν σε 39 Δήμους της χώρας, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.
Θεωρείται αναμενόμενη η διάγνωση περισσότερων κρουσμάτων το επόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές, που δεν μπορούν με ασφάλεια να προβλεφθούν. Ιδιαίτερα στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφεται φέτος πολύ έντονη κυκλοφορία του ιού, με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές και Περιφερειακές Ενότητες.
Ερ: Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών της Ευρώπης με τα περισσότερα κρούσματα. Πώς αξιολογεί ο ΕΟΔΥ τη φετινή έξαρση;
Απ: Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα συγκαταλέγεται κάθε χρόνο στις πιο προσβεβλημένες χώρες ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων και την επίπτωση της νόσου ανά 100.000 πληθυσμού, συνήθως μαζί με την Ιταλία και, κατά διαστήματα, με άλλες χώρες της κεντρικής κυρίως Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Η επιδημιολογική επιτήρηση της λοίμωξης είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη στη χώρα μας και οι γιατροί στην Ελλάδα είναι επαρκώς ευαισθητοποιημένοι και σε εγρήγορση για τη διάγνωση περιστατικών, οπότε εκτιμούμε ότι διαγιγνώσκεται μεγάλο ποσοστό των σοβαρών τουλάχιστον περιστατικών. Επίσης, μέσω του συστήματος ενεργητικής εργαστηριακής επιτήρησης που εφαρμόζεται, όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται καθημερινά στον ΕΟΔΥ, δηλαδή για το συγκεκριμένο νόσημα δεν υπάρχει υποδήλωση.
Την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης καταγράφεται ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, κυρίως σε περιοχές της Αττικής, με τον αριθμό των κρουσμάτων να ξεπερνά έως τώρα τον αντίστοιχο των προηγούμενων ετών για την ίδια χρονική περίοδο, ενώ σε συγκεκριμένες περιοχές ο αριθμός των περιστατικών αυξάνεται ταχέως. Τα αίτια που καθορίζουν την ένταση της εποχικής έξαρσης σε κάθε περίοδο μετάδοσης είναι σύνθετα και πολυπαραγοντικά.
Ερ: Υπάρχει κάποια ένδειξη ότι ο ιός παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά ή μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους ή η αύξηση αποδίδεται κυρίως στις περιβαλλοντικές συνθήκες;
Απ: Δεν υπάρχουν, προς το παρόν, επιστημονικές ενδείξεις για διαφορετική μεταδοτική ικανότητα ή συμπεριφορά του ιού. Η επιδημιολογία του είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την ένταση της κυκλοφορίας και της μετάδοσής του, όπως οι μεταναστευτικές οδοί των πτηνών, που αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού στη φύση και τον εισάγουν σε μια περιοχή, οι πληθυσμοί, η ποικιλομορφία και η ανοσία των πληθυσμών των άγριων πτηνών, οι πληθυσμοί των κουνουπιών-διαβιβαστών και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές παράμετροι. Γι’ αυτό και δεν μπορούμε να προβλέψουμε εύκολα ούτε την ένταση της κυκλοφορίας του ιού ούτε τη γεωγραφική του κατανομή σε κάθε περίοδο μετάδοσης.
Οι μετεωρολογικές και κλιματικές παράμετροι επηρεάζουν τόσο τους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν, να διατηρούν και να μεταδίδουν τον ιό, και κατ’ επέκταση το ποσοστό των μολυσμένων κουνουπιών που κυκλοφορούν και την ένταση της κυκλοφορίας του ιού. Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού. Παραδείγματος χάριν, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανότατα συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα.
Ερ: Πόσο ανησυχεί τον ΕΟΔΥ η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική, δεδομένου του μεγάλου πληθυσμού και της πυκνότητας κατοίκησης;
Απ: Ο φετινός αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων αρκετά νωρίς στην τρέχουσα περίοδο μετάδοσης, ιδίως σε περιοχές της Αττικής, δείχνει κίνδυνο να συνεχιστεί η καταγραφή ιδιαίτερα αυξημένου αριθμού περιστατικών τις επόμενες εβδομάδες, ως συνέπεια της έντονης κυκλοφορίας του ιού σε κουνούπια σε περιοχές με αυξημένη πληθυσμιακή πυκνότητα. Αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων, η φετινή περίοδος προβλέπεται να είναι μία από τις πιο δύσκολες, ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων που θα καταγραφούν. Γι’ αυτό χρειάζεται εγρήγορση και γρήγορα αντανακλαστικά από τις αρμόδιες τοπικές αρχές για την άμεση εφαρμογή των συνιστώμενων δράσεων απόκρισης σε τοπικό επίπεδο, αλλά και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη σχολαστική λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια.
Ερ: Πότε αναμένεται η κορύφωση της φετινής περιόδου μετάδοσης;
Απ: Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης της λοίμωξης συμβαίνει συνήθως στο δεύτερο μισό του Αυγούστου, από τα μέσα έως τα τέλη Αυγούστου και μέχρι τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Ερ: Τι προβλέπει ο σχεδιασμός του ΕΟΔΥ για τις επόμενες εβδομάδες και ποια επιπλέον μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν εφόσον συνεχιστεί η αυξητική τάση;
Απ: Η επιδημιολογική επιτήρηση που διενεργεί ο ΕΟΔΥ είναι από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη. Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον ΕΟΔΥ από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια και ο Οργανισμός διερευνά τα κρούσματα μέσα σε 24-48 ώρες από τη διάγνωσή τους, ενημερώνοντας αμέσως τις αρχές που πρέπει να δράσουν. Ενημερώνει επίσης άμεσα τους Δήμους και τις Περιφέρειες για τα κρούσματα και, σε τακτική βάση, για το Επίπεδο Κινδύνου κάθε Δήμου. Υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης, στο οποίο περιγράφονται οι συνιστώμενες δράσεις πρόληψης και απόκρισης σε κάθε Επίπεδο Κινδύνου. Επιπλέον, ο ΕΟΔΥ ενημερώνει άμεσα τις τοπικές Μονάδες Υγείας για την κυκλοφορία του ιού σε τοπικό επίπεδο. Ενημερώνει τους επαγγελματίες υγείας και δημόσιας υγείας, καθώς και το κοινό, μέσω των εβδομαδιαίων εκθέσεων και Δελτίων Τύπου, όταν κρίνεται σκόπιμο. Φέτος έχουν ήδη εκδοθεί τρία Δελτία Τύπου για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η επιτήρηση και η απόκριση από την πλευρά των εθνικών αρχών δημόσιας υγείας λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο.
Τα επιπλέον μέτρα που χρειάζεται να λαμβάνονται περιγράφονται αναλυτικά στο Σχέδιο Δράσης και αφορούν κυρίως τη συνεχιζόμενη, συστηματική και έκτακτη απόκριση των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, για την εντατικοποίηση των δράσεων διαχείρισης των κουνουπιών και των δράσεων ενημέρωσης του κοινού για τα μέτρα ατομικής προστασίας και την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών στους ιδιωτικούς χώρους.
Ερ: Ποιο είναι το μήνυμα του ΕΟΔΥ προς τους πολίτες;
Απ: Καταρχάς, οι πολίτες πρέπει να τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, δηλαδή να αποφεύγουν όσο γίνεται τα τσιμπήματά τους. Δεν σημαίνει ότι όλα τα κουνούπια είναι μολυσμένα, καθώς τα περισσότερα δεν είναι. Όμως, επειδή κάποια κουνούπια είναι μολυσμένα σε ορισμένες περιοχές, οι πολίτες πρέπει να λαμβάνουν τα μέτρα τους.
Να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος και χώρου, όπως ταμπλέτες και φιδάκια, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, να χρησιμοποιούν σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά ή ανεμιστήρες και να φορούν, ιδίως από το σούρουπο και μετά, μακριά ρούχα, όσο το επιτρέπει ο καιρός.
Να παρακολουθούν και να ενημερώνονται για τις περιοχές όπου σίγουρα κυκλοφορεί ο ιός, δηλαδή για τις περιοχές όπου έχουν καταγραφεί κρούσματα, και εάν διαμένουν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.
Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα με ανοσοκαταστολή, όπως λέμφωμα, λευχαιμία, άλλες κακοήθειες, αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχευμένοι ή όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, καθώς και όσοι έχουν άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα, πρέπει να τηρούν τα μέτρα προστασίας από κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν σοβαρά. Η ηλικία είναι ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και έως και θανατηφόρες επιπλοκές, ενώ όσοι έχουν ανοσοκαταστολή κινδυνεύουν επίσης σοβαρά.
Παράλληλα, σημαντικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση και η εξάλειψη εστιών στάσιμου νερού, όπου τα κουνούπια αφήνουν τα αβγά τους, ώστε να περιοριστούν οι εστίες αναπαραγωγής στους ιδιωτικούς χώρους. Για τη μείωση αυτών των εστιών, η συμμετοχή της κοινότητας είναι καθοριστική, καθώς στους ιδιωτικούς χώρους δεν μπορούν να παρέμβουν οι αρμόδιες αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης. Στην πράξη, πρέπει να ελέγχονται τακτικά και διεξοδικά όλοι οι ιδιωτικοί χώροι, όπως αυλές, κήποι, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα, για εστίες στάσιμων νερών και αυτές να εξαλείφονται. Όλα τα αντικείμενα που μπορεί να συγκεντρώνουν νερό πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα ή το νερό τους να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Πρέπει να καθαρίζονται υδρορροές, φρεάτια και λούκια και να καλύπτονται με σήτα οι αγωγοί εξαερισμού ή άλλες ανοικτές δίοδοι των βόθρων.
Τέλος, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τον ρόλο των κουνουπιών ως φορέων νοσημάτων και να λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης. Δεν χρειάζεται ανησυχία, αλλά χρειάζονται ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας.
