Χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή πλαστικών και άλλων προϊόντων και επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα εξελίσσονται σε «παγκόσμια και διογκούμενη απειλή» για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, προειδοποιεί νέα έκθεση του ΟΗΕ.
Η έκθεση για τους λεγόμενους οργανικούς διαταράκτες (EDC), την οποία δημοσιοποίησαν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ, προχωρά μάλιστα στη «συντηρητική εκτίμηση» ότι το κόστος των ουσιών αυτών για την ανθρώπινη υγεία ξεπερνά τα 1,1 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, χωρίς να συνυπολογίζονται πρόσθετα κόστη όπως η μόλυνση του νερού ή η απώλεια βιοποικιλότητας.
Χάρη στη συλλογή νέων δεδομένων, η νέα έκθεση δίνει μια πληρέστερη εικόνα σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση του ΟΗΕ πριν από 14 χρόνια. «Τα στοιχεία είναι τόσο ισχυρά που πλέον δεν επιδέχονται αμφισβήτηση», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Λόρα Βάντενμπεργκ του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης στο Άμχερστ, μέλος της συντακτικής ομάδας.
«Τα επιστημονικά στοιχεία είναι σαφή: οι ενδοκρινικοί διαταράκτες αποτελούν μια παγκόσμια και ολοένα αυξανόμενη απειλή για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον», γράφουν οι συντάκτες της έκθεσης, προειδοποιώντας ότι τα ρυθμιστικά κανονιστικά μέτρα είναι «ανομοιογενή και ανεπαρκή».
Εκτός από τα πλαστικά, ουσίες που λειτουργούν ως ορμονικοί διαταράκτες χρησιμοποιούνται επίσης σε φάρμακα, καλλυντικά, παιχνίδια, είδη οικιακής χρήσης, ηλεκτρονικές συσκευές και φυτοφάρμακα.
Ορισμένες προηγούμενες μελέτες συνέδεαν την έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες κατά την εμβρυϊκή ζωή με προβλήματα στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος, τις γνωστικές λειτουργίες και τη συμπεριφορά. Οι EDC έχουν επίσης συνδεθεί με τον καρκίνο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2 και τη μεταβολική νόσο του ήπατος. Επιπλέον, διαταράσσουν τη λειτουργία των αναπαραγωγικών οργάνων, τη γονιμότητα και τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.
Η νέα έκθεση εξέτασε χιλιάδες μελέτες για χημικές ουσίες όπως οι δισφαινόλες, οι φθαλικές ενώσεις και τα παραβένια. Τα ισχυρότερα στοιχεία για τη σύνδεση αυτών των ουσιών με ασθένειες αφορούν ορισμένες νευρολογικές παθήσεις και προβλήματα του αναπαραγωγικού συστήματος, όπως η μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων.
Η έκθεση καταγράφει επίσης νέες οι ενδείξεις ότι οι EDC συνδέονται με ασθένειες όπως οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης τύπου 2 και το άσθμα, των οποίων η συχνότητα έχει αυξηθεί κατακόρυφα σε παγκόσμιο επίπεδο.
«Δεδομένου ότι αυτές οι αλλαγές συμβαίνουν με ταχείς ρυθμούς, είναι απίθανο να οφείλονται κυρίως σε γενετικές μεταβολές», γράφει η έκθεση.
«Λύσεις υπάρχουν. Ορισμένες ασφαλέστερες εναλλακτικές επιλογές είναι ήδη διαθέσιμες. Το ζητούμενο για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής είναι να διασφαλίσουν την εφαρμογή αυτών των λύσεων και την αξιοποίηση των εναλλακτικών επιλογών, ώστε να προστατευθεί η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του πλανήτη και να εξοικονομούνται τρισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο».
Περισσότερες από 350.000 χημικές ουσίες και μείγματα χημικών ουσιών έχουν καταχωριστεί για παραγωγή και χρήση σε όλο τον κόσμο, ωστόσο η συντριπτική πλειονότητά τους δεν έχει αξιολογηθεί ποτέ ως προς την ικανότητά τους να διαταράσσουν τη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος, αναφέρει η έκθεση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απαγορεύσει την ουσία δισφαινόλη Α στα μπιμπερό λόγω πιθανών επιπτώσεων στο ενδοκρινικό σύστημα.
Ορισμένες χώρες επιδιώκουν τώρα τη θέσπιση περιορισμών για τους EDC στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων για μια παγκόσμια συνθήκη κατά της ρύπανσης από πλαστικά.
Ωστόσο η βιομηχανία πλαστικών αντιτίθεται στις προσπάθειες επιβολής περιορισμών, υποστηρίζοντας ότι η ρύθμιση των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά θα πρέπει να γίνεται μέσω των υφιστάμενων διεθνών συμβάσεων και των εθνικών νομοθεσιών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη όλες τις χρήσεις κάθε ουσίας.
«Πρέπει να σταματήσουμε την επέκταση της παραγωγής πλαστικών, να μειώσουμε την έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες και να απαγορεύσουμε τις πιο επικίνδυνες ουσίες», δήλωσε η Τρέισι Γούντραφ του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, μέλος της συντακτικής ομάδας.
«Αν και πάντα χρειάζεται περισσότερη επιστημονική έρευνα, δεν χρειαζόμαστε περισσότερα επιστημονικά στοιχεία για να αναλάβουμε δράση».
![]()
