Η 17η Νοεμβρίου έχει οριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ως Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας, με φόντο τη δυνατότητα που δίνει σήμερα η επιστημονική πρόοδος να εξαλειφθεί μια κακοήθεια ως πρόβλημα δημόσιας υγείας. Η ημέρα αυτή συνδέεται με την έναρξη, το 2020, μιας παγκόσμιας στρατηγικής που στηρίζεται στον εμβολιασμό έναντι του HPV, στον συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο και στην έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση, με στόχο τη δραστική μείωση των νέων περιστατικών και των θανάτων από τη νόσο.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία του ΠΟΥ, το 2024 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 604.000 νέα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και 280.000 θάνατοι. Παρά τις σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις, η νόσος παραμένει σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε χώρες όπου η πρόσβαση στον εμβολιασμό και στον προσυμπτωματικό έλεγχο είναι περιορισμένη.
Η ανάπτυξη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας συνδέεται σχεδόν πάντα με εμμένουσα λοίμωξη από ογκογόνους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papillomavirus, HPV), κυρίως τους τύπους 16 και 18. Ο HPV είναι ένας εξαιρετικά συχνός σεξουαλικώς μεταδιδόμενος ιός. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη υποχωρεί αυτόματα μέσω της δράσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, η παραμονή ορισμένων ογκογόνων τύπων μπορεί να οδηγήσει σε προκαρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες ενδέχεται να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο έπειτα από αρκετά χρόνια.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο εμβολιασμός έναντι του HPV είναι το σημαντικότερο μέτρο πρωτογενούς πρόληψης. Τα διαθέσιμα εμβόλια προσφέρουν υψηλή προστασία έναντι των κυριότερων ογκογόνων τύπων του ιού και μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου. Ο εμβολιασμός συστήνεται κατά προτεραιότητα πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας και αφορά τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια, ως σημαντικό μέτρο πρόληψης των HPV-σχετιζόμενων κακοηθειών και για τα δύο φύλα.
Εξίσου καθοριστικός είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος, μέσω του τεστ Παπανικολάου και του μοριακού ελέγχου HPV DNA, σύμφωνα με τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Οι εξετάσεις αυτές επιτρέπουν την αναγνώριση προκαρκινικών αλλοιώσεων ή λοιμώξεων υψηλού κινδύνου πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων. Η έγκαιρη αντιμετώπιση των προκαρκινικών αλλοιώσεων μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξή τους σε καρκίνο. Ο εμβολιασμός δεν υποκαθιστά τον προληπτικό έλεγχο, καθώς οι δύο παρεμβάσεις λειτουργούν συμπληρωματικά.
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Η εμφάνιση ασυνήθιστης κολπικής αιμορραγίας, ιδιαίτερα μετά τη σεξουαλική επαφή ή την εμμηνόπαυση, επίμονων ασυνήθιστων εκκρίσεων ή πυελικού πόνου απαιτεί άμεση γυναικολογική διερεύνηση.
Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί και στη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου, αναφέρουν οι επιστήμονες του ΕΚΠΑ. Στα αρχικά στάδια, η χειρουργική θεραπεία μπορεί να προσφέρει ίαση, ενώ στην τοπικά προχωρημένη νόσο η χημειοακτινοθεραπεία είναι βασικός θεραπευτικός πυλώνας. Τα τελευταία χρόνια, η ανοσοθεραπεία έχει αλλάξει το θεραπευτικό τοπίο. Η μελέτη KEYNOTE-A18 ανέδειξε σημαντική βελτίωση της συνολικής επιβίωσης με την προσθήκη pembrolizumab στη χημειοακτινοθεραπεία και τη συνέχισή του ως θεραπεία συντήρησης σε ασθενείς με υψηλού κινδύνου τοπικά προχωρημένη νόσο. Παράλληλα, η μελέτη KEYNOTE-826 κατέδειξε σημαντικό όφελος επιβίωσης από την προσθήκη pembrolizumab στη χημειοθεραπεία, με ή χωρίς bevacizumab, σε ασθενείς με επίμονη, υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο, ιδιαίτερα όταν ο όγκος εκφράζει PD-L1.
Ο ΠΟΥ έχει θέσει ως στόχο για το 2030 τον πλήρη εμβολιασμό του 90% των κοριτσιών έως την ηλικία των 15 ετών, τον προσυμπτωματικό έλεγχο του 70% των γυναικών έως τις ηλικίες των 35 και 45 ετών και την κατάλληλη θεραπεία του 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή διηθητικό καρκίνο.
Η 17η Νοεμβρίου υπενθυμίζει ότι η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό επιστημονικό όραμα, αλλά έναν ρεαλιστικό στόχο. Η ενημέρωση, ο εμβολιασμός, ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος και η ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες μπορούν να σώσουν χιλιάδες ζωές.
Για πρώτη φορά έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε ουσιαστικά την πορεία μιας κακοήθειας, όχι μόνο θεραπεύοντάς την αποτελεσματικότερα, αλλά προλαμβάνοντας την εμφάνισή της, καταλήγουν οι ειδικοί του ΕΚΠΑ.
![]()
