Το τεχνητό φως στο γραφείο ενδέχεται να επηρεάζει τον μεταβολισμό των ανθρώπων κατά τη διάρκεια της ημέρας, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του πολιτειακού πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (MSU) που έγινε σε ζώα, σε χώρους όπως τα γραφεία και τα σχολεία.
«Τα φωτιστικά περιβάλλοντα που δημιουργούμε σε σπίτια, σχολεία και χώρους εργασίας μας αποτελούν βιολογικούς παράγοντες έκθεσης»
Σύμφωνα με την αμερικανική έρευνα, οι άνθρωποι περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, κάτω από τεχνητό φωτισμό, όμως τα εσωτερικά βιολογικά ρολόγια εξελίχθηκαν με βάση τους φυσικούς κύκλους του φωτός και του σκοταδιού. Έτσι, ένας λαμπτήρας φθορισμού μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στον οργανισμό μας, ενώ μία μόνο ώρα μεσημεριανού φωτός φαίνεται να βοηθά στην αντιστάθμιση αυτής της διαφοράς.
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι ερευνητές εξέτασαν ζώα που, όπως και οι άνθρωποι, είναι ενεργά κατά τη διάρκεια της ημέρας και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διαβίωση κάτω από λαμπτήρες φθορισμού συνδέεται με ασθενέστερους ημερήσιους κιρκαδικούς ρυθμούς, υψηλότερα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα που εμπίπτουν στα όρια του διαβήτη και λιγότερο ενεργά σπερματοζωάρια σε σύγκριση με τα ζώα που ζούσαν κάτω από φως που προσομοίαζε το φυσικό.
«Καθώς οι σύγχρονοι άνθρωποι περνούν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ποιότητα του φωτός σε αυτούς τους χώρους επηρεάζει τη φυσιολογία μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στον σχεδιασμό κατοικιών, σχολείων, χώρων εργασίας και χώρων υγειονομικής περίθαλψης», λέει η Λίλι Γιαν, συνσυγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του MSU.
«Το φως δεν είναι απλώς κάτι που μας βοηθά να βλέπουμε. Είναι ένα βιολογικό σήμα που επηρεάζει την οργάνωση του κιρκαδικού ρυθμού και, ενδεχομένως, μια σειρά από επακόλουθες επιπτώσεις στην υγεία», υπογραμμίζει η ίδια.
Η έρευνα
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Journal of Biological Rhythms», είναι η πρώτη που αναλύει πώς το φως της ημέρας επηρεάζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς και τη φυσιολογία, χρησιμοποιώντας προγραμματιζόμενο έλεγχο φάσματος για να μιμηθεί πραγματικά περιβάλλοντα φυσικού φωτισμού και αρουραίους των λιβαδιών, ένα είδος που είναι ενεργό κατά τη διάρκεια της ημέρας όπως οι άνθρωποι.
Σχεδόν όλα τα τρωκτικά εργαστηρίου είναι νυκτόβια, γεγονός που δημιουργεί ασυμφωνία όταν οι ερευνητές θέλουν να κατανοήσουν πώς το φως της ημέρας διαμορφώνει την ανθρώπινη βιολογία. Στο πρώτο πείραμα, οκτώ αρσενικοί αρουραίοι των λιβαδιών υποβλήθηκαν σε τέσσερις διαφορετικές συνθήκες για δύο εβδομάδες: σταθερό φως ισοδύναμο με το φως της ημέρας, φως της ημέρας που αυξανόταν την αυγή και μειωνόταν το σούρουπο, τυπικό φως φθορισμού γραφείου και φως γραφείου συν μια ώρα έντονου φωτισμού που προσομοίαζε το φυσικό.
Στο δεύτερο πείραμα, 20 αρσενικά ζούσαν είτε υπό φωτισμό ισοδύναμο με το φως της ημέρας είτε υπό φωτισμό φθορισμού για έξι εβδομάδες. Οι ερευνητές παρακολούθησαν το σωματικό βάρος, τη γλυκόζη στο αίμα, τον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι αρουραίοι των λιβαδιών που ζούσαν υπό φωτισμό ισοδύναμο με το φως της ημέρας παρουσίαζαν τους ισχυρότερους ημερήσιους ρυθμούς, ενώ τα ζώα που ζούσαν υπό φωτισμό γραφείου παρουσίαζαν τους πιο αδύναμους ημερήσιους ρυθμούς. Ωστόσο, μια μεμονωμένη έκθεση μίας ώρας στο «φυσικό» φως το μεσημέρι αποκατέστησε εν μέρει το πρόβλημα.
Στο δεύτερο πείραμα, τέσσερα στα δέκα ζώα της ομάδας με φθορισμό ανέπτυξαν επίπεδα γλυκόζης στο αίμα που εμπίπτουν στα όρια του διαβήτη, σε σύγκριση με ένα στα δέκα στην ομάδα που βρισκόταν υπό «φυσικό» φως. Η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων ήταν μικρότερη από τη μισή στην ομάδα με φθορισμό, ενώ ο αριθμός των σπερματοζωαρίων παρέμεινε αμετάβλητος.
Η ομάδα των ερευνητών, η οποία περιλαμβάνει αρχιτέκτονες, ψυχολόγους και φυσιολόγους, θεωρεί αυτά τα ευρήματα ως ελπιδοφόρα πρώιμα στοιχεία, αλλά ενθαρρύνει άλλους ερευνητές να διεξαγάγουν περαιτέρω έρευνα με αρουραίους των λιβαδιών ή άλλα ημερόβια ζώα, προκειμένου να προσδιοριστεί περαιτέρω εάν παρόμοιες επιδράσεις παρατηρούνται και στους ανθρώπους.
«Οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία δεν περιορίζονται στα φάρμακα, τη διατροφή και την άσκηση. Τα φωτιστικά περιβάλλοντα που δημιουργούμε στα σπίτια, τα σχολεία και τους χώρους εργασίας μας αποτελούν επίσης βιολογικούς παράγοντες έκθεσης», λέει ο Άντονι Μπαμ Κιμ, κύριος συγγραφέας της μελέτης από το Τμήμα Αρχιτεκτονικής στο Μπέρκλεϊ.
«Η κατανόηση της επίδρασής τους θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο υγιούς εσωτερικού περιβάλλοντος και στον εντοπισμό πρακτικών, μη φαρμακολογικών προσεγγίσεων για την υποστήριξη της κιρκαδικής και μεταβολικής υγείας», υπογραμμίζει.
