Ο υπέρηχος άνω και κάτω κοιλίας μπορεί να δώσει την απάντηση όταν οι αιματολογικές εξετάσεις δείχνουν αλλοιώσεις ή όταν το κατοικίδιο εμφανίζει συμπτώματα. Σε μεγαλύτερης ηλικίας ζώα, η εξέταση βοηθά να εντοπιστούν σοβαρές νόσοι σε πρώιμο στάδιο και να ξεκινήσει έγκαιρα η θεραπευτική αντιμετώπιση.
Στην καθημερινή κτηνιατρική πράξη, το ερώτημα των κηδεμόνων είναι συχνό: ο απεικονιστικός έλεγχος της κοιλίας γίνεται μόνο όταν το κατοικίδιο είναι ήδη άρρωστο ή μπορεί να λειτουργήσει και προληπτικά; Η απάντηση, όπως εξηγεί ο κτηνίατρος Κωνσταντίνος Αστήθας, είναι ότι ο υπέρηχος κοιλίας είναι τόσο βασικό διαγνωστικό εργαλείο όσο και σημαντικός πυλώνας της προληπτικής κτηνιατρικής.
Ο υπέρηχος γίνεται όταν ένας σκύλος ή μια γάτα παρουσιάζει κλινικά συμπτώματα, όπως εμετούς, διάρροια, απώλεια βάρους ή πολυουρία/πολυδιψία. Όταν οι αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις δείχνουν μεταβολές, ο υπέρηχος είναι η εξέταση πρώτης επιλογής.
Με τον προληπτικό υπέρηχο εντοπίζεται η βλάβη στο αρχικό στάδιο, πολύ πριν ο ασθενής εκδηλώσει συμπτώματα.
Για τα ηλικιωμένα κατοικίδια, είναι το πρώτο και πολυτιμότερο βήμα της προληπτικής ιατρικής
Όταν οι εργαστηριακές εξετάσεις αίματος, συνεχίζει ο κ. Αστήθας, δείχνουν αυξημένα ηπατικά ένζυμα (ALT, ALKP), επηρεασμένους νεφρικούς δείκτες (κρεατινίνη, ουρία, SDMA) ή διαταραχές στις πρωτεΐνες (αλβουμίνη), ο υπέρηχος δίνει την απεικονιστική εξήγηση. Φανερώνει αν η αύξηση των ενζύμων οφείλεται σε φλεγμονή, εκφύλιση, απόφραξη χοληφόρων ή παρουσία νεοπλασίας.
Παράλληλα, βοηθά στη διάκριση παθήσεων του γαστρεντερικού σωλήνα, όπως πάχυνση τοιχώματος εντέρου και ξένα σώματα, του ουροποιητικού, όπως λιθίαση και νεφρική δυσπλασία, αλλά και των αναπαραγωγικών οργάνων.
Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες της AAHA και της ISFM, οι σκύλοι άνω των 7-8 ετών και οι γάτες άνω των 10 ετών θεωρούνται υπερήλικες. Σε αυτή την ομάδα, ο ετήσιος ή εξαμηνιαίος υπέρηχος άνω και κάτω κοιλίας είναι καθοριστικός.
Το βασικό πλεονέκτημα της υπερηχοτομογραφίας, όπως επισημαίνει ο κ. Αστήθας, είναι ότι απεικονίζει τη μορφολογία και τη μικρο-αρχιτεκτονική των οργάνων. Πολλές σοβαρές παθήσεις, όπως νεοπλάσματα σπληνός ή ήπατος, χρόνια νεφρική νόσος, κύστεις και αλλοιώσεις στα επινεφρίδια, αναπτύσσονται υποκλινικά. Τα συμπαγή όργανα μπορούν να διατηρούν τη λειτουργία τους μέχρι να χαθεί μεγάλο ποσοστό του υγιούς ιστού. Έτσι:
1. Προηγείται η δομική αλλοίωση στον υπέρηχο, για παράδειγμα ένας μικρός όγκος στη σπλήνα ή αλλοίωση στους νεφρούς.
2. Ακολουθεί η εργαστηριακή μεταβολή στο αίμα.
3. Εμφανίζονται τελευταία τα κλινικά συμπτώματα.
Με τον προληπτικό υπέρηχο εντοπίζεται η βλάβη στο αρχικό στάδιο, πολύ πριν ο ασθενής εκδηλώσει συμπτώματα.
Παρά τη μεγάλη διαγνωστική του αξία, ο υπέρηχος, όπως και η συμβατική ακτινογραφία, έχει συγκεκριμένους φυσικούς και τεχνικούς περιορισμούς, διευκρινίζει ο κ. Αστήθας.
Τα αδύναμα σημεία του υπερήχου και της ακτινογραφίας είναι:
● Αέρια και οστά: Τα υπερηχητικά κύματα αντανακλώνται πλήρως από τον αέρα, για παράδειγμα σε έντονο μετεωρισμό στο έντερο, και εμποδίζονται από τα οστά, όπως συμβαίνει σε δομές μέσα στην πύελο, δημιουργώντας τυφλά σημεία.
● Βάθος και μέγεθος: Σε πολύ υπέρβαρα ή μεγαλόσωμα ζώα, η διείσδυση της δέσμης μπορεί να είναι περιορισμένη.
● Μικροσκοπικές αλλοιώσεις και σταδιοποίηση: Ο υπέρηχος μπορεί να ανιχνεύσει μια μάζα, αλλά συχνά δεν μπορεί να εκτιμήσει με απόλυτη ακρίβεια την πλήρη επέκτασή της στους γύρω ιστούς ή την ακριβή αγγείωσή της.
Όταν ο υπέρηχος και η ακτινογραφία δίνουν ασαφή ή μη διαγνωστικά αποτελέσματα ή όταν απαιτείται χειρουργικός σχεδιασμός υψηλής ακρίβειας, η κτηνιατρική επιστήμη προχωρά σε προηγμένες μεθόδους διατομικής απεικόνισης.
Συγκεκριμένα:
● Αξονική Τομογραφία (Computed Tomography CT)
Αποτελεί τη μέθοδο για την ακριβή ογκολογική σταδιοποίηση στην κοιλία και τον θώρακα με τρισδιάστατη απεικόνιση, χαρτογράφηση μεταστάσεων, εκτίμηση της αιμάτωσης των όγκων μέσω σκιαγραφικού, αλλά και για λεπτομερή έλεγχο σύνθετων ανατομικών δομών, όπως η πυελική κοιλότητα και τα επινεφρίδια.
● Μαγνητική Τομογραφία (Magnetic Resonance Imaging MRI)
Είναι η κορυφαία μέθοδος απεικόνισης για τη διαφοροποίηση των μαλακών μορίων και του νευρικού ιστού. Αν και εφαρμόζεται συχνότερα στο νευρικό σύστημα, προσφέρει εξαιρετική ευκρίνεια σε εξειδικευμένες αλλοιώσεις μαλακών ιστών στην πύελο και την οπισθοπεριτοναϊκή χώρα.
Μελέτες σε ασυμπτωματικούς ηλικιωμένους σκύλους που υποβλήθηκαν σε προληπτικό έλεγχο έδειξαν ότι ο υπέρηχος κοιλίας αποκάλυψε δομικές ανωμαλίες σε ποσοστό άνω του 60% των ζώων. Πολλά από τα ευρήματα αφορούσαν αρχικά στάδια παθήσεων, όπως οζώδη υπερπλασία ήπατος, αρχική νεφρική αλλοίωση και μάζες σπληνός, που δεν είχαν δώσει ακόμη κανένα σύμπτωμα.
Ο κ. Αστήθας αναφέρει επίσης ότι η βιβλιογραφία δείχνει πως η κλιμακωτή διαγνωστική προσέγγιση, ξεκινώντας από τον υπέρηχο και την ακτινογραφία και προχωρώντας σε CT ή MRI όταν συντρέχει λόγος, εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη ακρίβεια χωρίς άσκοπη ταλαιπωρία ή οικονομική επιβάρυνση για τον κηδεμόνα.
Συνοψίζοντας, ο κ. Αστήθας λέει ότι ο υπέρηχος άνω και κάτω κοιλίας είναι μια ανώδυνη, μη επεμβατική, ασφαλής, χωρίς ακτινοβολία και προσβάσιμη εξέταση. Δεν είναι πολυτέλεια ούτε εξέταση έσχατης ανάγκης. Για τα ηλικιωμένα κατοικίδια, είναι το πρώτο και πολυτιμότερο βήμα της προληπτικής ιατρικής. Και όταν ο υπέρηχος φτάσει στα διαγνωστικά του όρια, η σύγχρονη κτηνιατρική διαθέτει την αξονική και τη μαγνητική τομογραφία, ώστε να δώσει οριστικές απαντήσεις και να διασφαλίσει την υγεία και την ποιότητα ζωής των τετράποδων μελών της οικογένειας.
Ο κτηνίατρος, Κωνσταντίνος Αστήθας
⃰ Ο κ. Κωνσταντίνος Αστήθας είναι κτηνίατρος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Δασοτεχνίας της Σόφιας, με μεταπτυχιακό στην Ηθική, Δίκαιο και Ευζωία των Ζώων.
Από το 2017 διαχειρίζεται παθολογικά και χειρουργικά περιστατικά.
Προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Ελληνική Φιλοζωική Εταιρεία στο Κορωπί και στο ιδιωτικό του ιατρείο, PrimeVet στα Σπάτα.
