του Κώστα Καρπουχτσή*
Η συζήτηση γύρω από την Τοπική Αυτοδιοίκηση ξεπερνά τη λειτουργία των δήμων. Συνδέεται άμεσα με το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας. Όσο η Ελλάδα παραμένει ένα από τα πιο συγκεντρωτικά κράτη στην Ευρώπη, η περιφέρεια θα συνεχίσει να χάνει πληθυσμό και παραγωγική δυναμική.
Η ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης δεν συνιστά απλώς μια διοικητική μεταρρύθμιση, αλλά αποτελεί προϋπόθεση για μια νέα παραγωγική ανασυγκρότηση. Αυτή θα εκμεταλλευτεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, προάγοντας ανάπτυξη με κοινωνική συνοχή και χωρική ισορροπία. Η κατάσταση στους περισσότερους περιφερειακούς δήμους είναι ομοιόμορφη.
Οι Σέρρες, όπου υπηρέτησα ως δημοτικός σύμβουλος, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ελληνική περιφέρεια. Αυτές οι προκλήσεις δεν περιορίζονται μόνο σε έναν δήμο, αλλά επηρεάζουν πολλές περιοχές της χώρας, από τη Θράκη έως την Ήπειρο και από τη Δυτική Μακεδονία έως την Πελοπόννησο.
Η δημογραφική συρρίκνωση, η αποδυνάμωση της παραγωγικής βάσης, η φυγή των νέων και η δυσκολία προσέλκυσης επενδύσεων απαιτούν αναπτυξιακές στρατηγικές προσαρμοσμένες στις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε περιοχής. Ωστόσο, η Αυτοδιοίκηση καλείται να ανταποκριθεί σε αυτές τις προκλήσεις χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία.
Η χρόνια υποχρηματοδότηση, οι ελλείψεις σε προσωπικό και η συνεχής μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς τους αντίστοιχους πόρους έχουν μετατρέψει πολλούς δήμους σε διαχειριστές της καθημερινότητας, στερώντας τους τη δυνατότητα να σχεδιάσουν το μέλλον τους. Η ουσιαστική αποκέντρωση δεν μπορεί να υπάρξει όταν κάθε νέα ευθύνη δεν συνοδεύεται από σταθερή χρηματοδότηση, διοικητική επάρκεια και πραγματική οικονομική αυτοτέλεια.
Το ίδιο συγκεντρωτικό μοντέλο αποτυπώθηκε και στον σχεδιασμό του Ταμείου Ανάκαμψης. Παρά την ευκαιρία που προσέφερε, οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν συμμετείχαν ουσιαστικά στη διαμόρφωση του εθνικού σχεδίου. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, που γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες των κοινωνιών τους, αποκλείστηκαν από τη διαδικασία σχεδιασμού, με αποτέλεσμα να χαθεί μια σημαντική ευκαιρία για παρεμβάσεις με ισχυρό τοπικό και παραγωγικό αποτύπωμα.
Δεν πρέπει να επαναληφθεί το ίδιο λάθος στα επόμενα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία και στον νέο αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας. Η Ελλάδα χρειάζεται να μεταβεί από τον συγκεντρωτισμό στην πολυεπίπεδη διακυβέρνηση.
Ένα κράτος που θα καθορίζει τη στρατηγική, αλλά θα εμπιστεύεται την Αυτοδιοίκηση ως ισότιμο εταίρο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δημόσιων πολιτικών. Διότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να σχεδιάζεται με τον ίδιο τρόπο για τις Σέρρες, τη Ροδόπη, την Ευρυτανία ή την Κρήτη. Κάθε τόπος έχει διαφορετική παραγωγική ταυτότητα, ανάγκες και δυνατότητες.
Η χώρα χρειάζεται μια νέα αναπτυξιακή συμφωνία με την Περιφέρεια. Μια Αυτοδιοίκηση με σαφείς αρμοδιότητες, επαρκείς πόρους, πραγματική οικονομική αυτοτέλεια και ουσιαστικό ρόλο στον εθνικό αναπτυξιακό σχεδιασμό.
Μόνο έτσι μπορεί να εξελιχθεί από διαχειριστής προβλημάτων σε πυλώνα παραγωγικής ανασυγκρότησης, δημοκρατικής συμμετοχής και βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης.
Η αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας δεν θα επιτευχθεί μέσω περισσότερων αποφάσεων που λαμβάνονται στο κέντρο, αλλά με ένα κράτος που εμπιστεύεται τις τοπικές κοινωνίες και τους παρέχει τη δυνατότητα να συνδιαμορφώσουν το μέλλον τους.
* O Κώστας Καρπουχτσής είναι οικονομολόγος – αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου ΕΛΑΣ
Πηγή περιεχομένου: in.gr
