Κάθε 8 Σεπτεμβρίου, η Ιθάκη γιορτάζει την Παναγία Καθαριώτισσα στη Μονή των Καθαρών, εκεί όπου κάτοικοι και επισκέπτες ανεβαίνουν για να τιμήσουν την Πολιούχο και προστάτιδα του νησιού.
Η φετινή πανήγυρη άρχισε το βράδυ της Δευτέρας με τον πανηγυρικό Εσπερινό και κορυφώθηκε την Τρίτη, ανήμερα του Γενεσίου της Θεοτόκου, με τη Θεία Λειτουργία και τη λιτάνευση της ιερής εικόνας της Παναγίας Καθαριώτισσας. Η εικόνα μεταφέρθηκε στο καμπαναριό της μονής, σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του νησιού, από όπου η θέα ανοίγει προς μεγάλο μέρος της Ιθάκης και το Ιόνιο.
Η 8η Σεπτεμβρίου είναι επίσημη αργία για την Ιθάκη και κάθε χρόνο λειτουργεί ως σημείο συνάντησης για την τοπική κοινωνία. Μαζί με τους μόνιμους κατοίκους, πολλοί επισκέπτες, Έλληνες και ξένοι, ανηφορίζουν στη Μονή των Καθαρών για να ζήσουν από κοντά αυτή τη θρησκευτική και πολιτιστική εμπειρία.
Στη φετινή πανηγυρική Θεία Λειτουργία της Ιεράς Μονής Καθαρών στην Ιθάκη παρέστη ως εκπρόσωπος της ελληνικής κυβέρνησης ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θανάσης Καββαδάς, ενώ το «παρών» έδωσαν ο δήμαρχος Εορδαίας Παναγιώτης Πλακεντάς, καθώς ο δήμος Εορδαίας είναι αδελφοποιημένος με τον δήμο Ιθάκης, ο βουλευτής Κεφαλονιάς και Ιθάκης Παναγής Καππάτος, ο αντιπεριφερειάρχης Π.Ε. Κεφαλληνίας και Ιθάκης Σωτήρης Κουρής, καθώς και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών, των σωμάτων ασφαλείας και φορέων του νησιού. Την ακολουθία τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λευκάδος και Ιθάκης κ.κ. Θεόφιλος, ενώ στη Μονή των Καθαρών βρίσκεται ως υπεύθυνος ο Αρχιμανδρίτης Σεβαστιανός Μόσχος.
«Η Παναγία Καθαριώτισσα είναι η προστάτιδα του νησιού και η γιορτή της είναι μια ημέρα που ενώνει όλους τους Θιακούς», ανέφερε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δήμαρχος Ιθάκης Διονύσης Στανίτσας, τονίζοντας τη διαχρονική σημασία της Μονής των Καθαρών για το νησί. Όπως σημείωσε, η Μονή, που υπάρχει από το 1696, προσελκύει πολλούς επισκέπτες σε όλη τη διάρκεια του χρόνου και παραμένει σταθερό σημείο στη διαδρομή όσων φτάνουν στην Ιθάκη.
Η σχέση της Ιθάκης με την Παναγία Καθαριώτισσα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη ημέρα.
Η γιορτή λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία και ταυτόχρονα ως ζωντανή έκφραση της πολιτιστικής ζωής του νησιού.
Στη φετινή γιορτή συμμετείχε η Δημοτική Φιλαρμονική Ιθάκης, που λειτουργεί από το 1984 και αριθμεί περίπου 80 μέλη, καθώς και τοπικό χορευτικό συγκρότημα με τη συμμετοχή περίπου 280 μελών.
Ο Δήμος Ιθάκης, όπως ανέφερε ο κ. Στανίτσας, στηρίζει έμπρακτα τις πολιτιστικές δραστηριότητες του νησιού, καλύπτοντας μεταξύ άλλων τη διδασκαλία στη Φιλαρμονική και στα χορευτικά τμήματα.
Συνολικά, στην Ιθάκη δραστηριοποιούνται περίπου 12 πολιτιστικά και αθλητικά σωματεία, μεταξύ των οποίων η δημοτική χορωδία, η μαντολινάτα, θεατρικά τμήματα, μπαλέτο, παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα και η Φιλαρμονική. Παράλληλα, επτά τοπικοί όμιλοι αναπτύσσουν δράσεις στα χωριά καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου: το καλοκαίρι με πολιτιστικές εκδηλώσεις και παραδοσιακά πανηγύρια και τον χειμώνα με εθελοντικές δράσεις, σε στενή συνεργασία με τον Δήμο.
Στόχος του Δήμου, σύμφωνα με τον δήμαρχο, είναι και η περαιτέρω ανάδειξη της Μονής των Καθαρών, μέσα από την εκπόνηση ειδικής μελέτης για το μοναστήρι και την ανάδειξη του σημαντικού αυτού θρησκευτικού και ιστορικού μνημείου.
Έτσι, κάθε 8 Σεπτεμβρίου, η Ιθάκη δεν τιμά μόνο την πολιούχο της. Ανανεώνει έναν δεσμό που περνά από γενιά σε γενιά και φέρνει στο ίδιο σημείο τους ανθρώπους του νησιού, τους Θιακούς που επιστρέφουν για τη γιορτή, αλλά και τους επισκέπτες που βρίσκονται στην Ιθάκη και γίνονται μέρος μιας παράδοσης που παραμένει ζωντανή.
Η Μονή των Καθαρών, ψηλά στον Νήριτο, γίνεται για μία ακόμη χρονιά το σημείο όπου η θρησκευτική πίστη συναντά την τοπική ταυτότητα, την παράδοση και τη σύγχρονη ζωή της Ιθάκης.
