Σε μια εποχή όπου η δημοκρατία δοκιμάζεται από την άνοδο του λαϊκισμού και τη διάχυτη κοινωνική οργή, οι ιδέες του Μάικλ Σάντελ επανέρχονται στο προσκήνιο.
Όχι γιατί προσφέρουν απλές λύσεις, αλλά γιατί αποκαλύπτουν τις ρίζες της κρίσης, όπως την αποπολιτικοποίηση της οικονομίας και την κυριαρχία των αγορών στην κοινωνική ζωή. Η σκέψη του Σάντελ αναδεικνύει την ανάγκη για μια ανανεωμένη συζήτηση γύρω από το κοινό καλό, που είναι απαραίτητη για τη βιωσιμότητα της δημοκρατίας. Ο Σάντελ αποτελεί έναν από τους πιο επιδραστικούς επικριτές του κυρίαρχου φιλελεύθερου μοντέλου, το οποίο διαμόρφωσε τη δυτική πολιτική από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Προειδοποιεί ότι ο φιλελευθερισμός, όπως έχει εφαρμοστεί, υπονομεύει τη δημοκρατική αυτοκυβέρνηση και αποδυναμώνει το δημόσιο ήθος. Κεντρικό σημείο της κριτικής του είναι ότι η φιλελεύθερη προσέγγιση αποφεύγει τις ουσιαστικές ηθικές και πολιτισμικές διαμάχες, μεταφέροντας σημαντικά πολιτικά ερωτήματα στους αγοραστές και τους τεχνοκράτες. Σύμφωνα με τον Σάντελ, η μεταπολεμική φιλελεύθερη θεωρία επικεντρώθηκε κυρίως στη δίκαιη κατανομή υλικών αγαθών και δικαιωμάτων, αγνοώντας την πολιτική διάσταση της δικαιοσύνης. Αυτό οδήγησε σε μια διαδικασία αποπολιτικοποίησης της οικονομίας, όπου η αξία της εργασίας καθορίζεται από την αγορά, οι κοινωνικές προτεραιότητες από την αποδοτικότητα, και η πολιτική περιορίζεται στη διαχείριση. Ο Σάντελ περιγράφει αυτή την κατάσταση ως «ανοχή στην αποφυγή» σημαντικών ηθικών συζητήσεων, που είναι κρίσιμες για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Επιπλέον, επισημαίνει ότι η κυριαρχία των αγορών έχει δημιουργήσει ανισότητες και διάλυση της κοινής πολιτικής εμπειρίας, καθώς οι προνομιούχοι απομακρύνονται από κοινές εμπειρίες και θεσμούς, προκαλώντας την «skyboxοποίηση» της κοινωνίας. Σημαντική είναι επίσης η κριτική του στην έννοια της αξιοκρατίας, την οποία θεωρεί ότι νομιμοποιεί τις ανισότητες και δημιουργεί ηθική προσβολή για τους αποτυχημένους. Όταν η δημοκρατία αποφεύγει να συζητήσει τις αξίες, δημιουργεί ένα ηθικό κενό, το οποίο γεμίζει από φαινόμενα όπως ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός και ο εθνικισμός. Αυτή η άνοδος του λαϊκισμού δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα δεκαετιών αποπολιτικοποίησης και ηθικής σιωπής. Ο Σάντελ δεν προτείνει επιστροφή σε αυταρχικές αξίες, αλλά την ανάγκη για ανανεωμένη πολιτική που θα ενθαρρύνει την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των κοινωνικών κανόνων. Βασικά στοιχεία της πρότασής του είναι η επαναπολιτικοποίηση της οικονομίας και η αποκατάσταση της δημοκρατικής συζήτησης γύρω από αξίες και το κοινό καλό.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
