Τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του Daniel, η Περιφέρεια Θεσσαλίας περνά σε μια νέα εποχή για την κλιματική ανθεκτικότητα, με έμφαση στην πρόληψη, την επιστημονική τεκμηρίωση, τα ψηφιακά εργαλεία και τη συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα.
Έχοντας ήδη θεμελιώσει το Κέντρο Συντονισμού Πολιτικής Προστασίας, μια δομή που αναγνωρίστηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω του προγράμματος EU-DRIVE, ανοίγει τώρα και έναν δεύτερο κύκλο πρωτοπορίας. Αυτόν της συστηματικής πρόληψης απέναντι στους τρεις μεγάλους κινδύνους της εποχής: το νερό, τον αέρα και την πλημμύρα.
Το πρώτο και ίσως πιο καθοριστικό βήμα αφορά τα ύδατα. Σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Brighton, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας και Έλληνες επιστήμονες, η Περιφέρεια προχώρησε στην πρώτη ολοκληρωμένη εφαρμογή ενός νέου μοντέλου διαχείρισης ποταμών, βασισμένου στις Λύσεις Βασισμένες στη Φύση. Ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας, κ. Κουρέτας, τονίζει ότι η αλλαγή δεν αφορά μόνο τις τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά κυρίως τον τρόπο σκέψης.
Για δεκαετίες, ο σχεδιασμός αντιμετώπιζε τον ποταμό ως αγωγό που έπρεπε να αδειάζει το νερό όσο πιο γρήγορα γίνεται. Η νέα προσέγγιση, που εφαρμόζει πρώτη η Θεσσαλία στην Ελλάδα, βλέπει το ποτάμι ως ζωντανό οργανισμό και εξετάζει συνολικά τη λεκάνη απορροής, τα φερτά υλικά, το πλημμυρικό πεδίο, την παρόχθια βλάστηση και τις φυσικές διεργασίες που ρυθμίζουν εδώ και χιλιάδες χρόνια τη συμπεριφορά του νερού.
Πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη εφαρμογή αυτής της μεθοδολογίας στη χώρα, με στόχο τα συμπεράσματά της να γίνουν οδηγός για αντίστοιχες παρεμβάσεις σε όλη την Ελλάδα. Η εθνική στρατηγική, όπως φαίνεται, δοκιμάζεται στις όχθες των θεσσαλικών ποταμών.
Στο δεύτερο πεδίο, αυτό της ατμόσφαιρας, η πρωτοπορία έχει όνομα: Air Thessaly. Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Γιώργος Σαχαρίδης, βρίσκεται πίσω από το έξυπνο προγνωστικό σύστημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, το οποίο δεν περιορίζεται στην καταγραφή του προβλήματος, αλλά επιχειρεί να το προβλέψει πριν εκδηλωθεί.
Μετά την πρώτη ολοκληρωμένη αποτύπωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις τέσσερις μεγάλες πόλεις της Θεσσαλίας, η Περιφέρεια ενσωματώνει το μοντέλο στον νέο ιστότοπο της Πολιτικής Προστασίας, ώστε οι πολίτες και κυρίως οι ευπαθείς ομάδες να ενημερώνονται έγκαιρα πριν από επεισόδια αυξημένης ρύπανσης.
Παράλληλα, το δίκτυο μετρήσεων αιωρούμενων σωματιδίων PM10 και PM2,5 επεκτείνεται σε περισσότερες περιοχές, ώστε η παρακολούθηση να καλύπτει αντιπροσωπευτικά ολόκληρη τη θεσσαλική ύπαιθρο. Η Θεσσαλία εφαρμόζει ήδη τις απαιτήσεις της νέας ευρωπαϊκής Οδηγίας 2881/2024 αρκετά χρόνια πριν ενσωματωθεί υποχρεωτικά στην ελληνική νομοθεσία, υιοθετώντας αυστηρότερα όρια για τα αιωρούμενα σωματίδια και νέες μετρήσεις για βαρέα μέταλλα και ρύπους που επηρεάζουν τη βιοποικιλότητα.
Το τρίτο μέτωπο, η αντιπλημμυρική προστασία, συνδέεται άμεσα με το πρώτο, αφού οι φυσικές λύσεις που εφαρμόζονται στη διαχείριση των ποταμών λειτουργούν ταυτόχρονα και ως εργαλείο μείωσης του πλημμυρικού κινδύνου. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν στηρίζεται μόνο σε τσιμεντένιες υποδομές, αλλά αξιοποιεί τις φυσικές λειτουργίες του πεδίου, όπως η παρόχθια βλάστηση, η φυσική συγκράτηση φερτών υλικών και οι πλημμυρικές ζώνες, ώστε να απορροφά και να επιβραδύνει τη ροή του νερού πριν μετατραπεί σε απειλή για οικισμούς και καλλιέργειες.
Αποστόλης Ζώης
ΦΩΤΟ ΠΗΓΗ
