Το τυπικό καλάθι στα ελληνικά σούπερ μάρκετ συνεχίζει να εμφανίζει χαμηλότερες τιμές από πολλές ευρωπαϊκές αγορές, σύμφωνα με νέα έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών. Το ΙΕΛΚΑ καταγράφει ότι η εικόνα αυτή ισχύει σε σύγκριση με Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία, Ρουμανία και Βουλγαρία.
Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ βασίζεται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, καθώς και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ, για ένα τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων στην Ελλάδα τον Αύγουστο 2026 και αντίστοιχα στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στη Γερμανία, στη Ρουμανία και στη Βουλγαρία. Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς τον ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει από χώρα σε χώρα.
Συνολικά συγκρίθηκαν οι τιμές σε 40 κατηγορίες προϊόντων. Οι υποκατηγορίες αυτές εξετάζονται μέσα από δείγμα άνω των 6.000 τιμών προϊόντων και 48 διαφορετικών αλυσίδων σούπερ μάρκετ στις ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στην έρευνα, ώστε να υπολογιστούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
Στα στοιχεία περιλαμβάνονται τελικές τιμές τόσο επώνυμων προϊόντων όσο και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα. Οι τιμές αφορούν μόνο αλυσίδες σούπερ μάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης. Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών δείχνει ότι και οι υπόλοιπες χώρες έχουν ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, κατά 29% η Γερμανία, 28% η Γαλλία, 28% το Ηνωμένο Βασίλειο, 12% η Ιταλία, 12% η Ισπανία, 16% η Ρουμανία, 3% η Πορτογαλία και 15% η Βουλγαρία.
Η εικόνα αλλάζει αισθητά όταν αφαιρεθεί ο ΦΠΑ ανά χώρα. Η σύγκριση των καλαθιών δείχνει τότε ότι οι υπόλοιπες χώρες έχουν ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, με τη Γερμανία στο +35%, τη Γαλλία στο +36%, το Ηνωμένο Βασίλειο στο +37%, την Ιταλία στο +19%, την Ισπανία στο +21%, την Πορτογαλία στο +6%, τη Ρουμανία στο +22% και τη Βουλγαρία στο +11%. Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, αυτό οφείλεται στη διαφορά που δημιουργεί ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα για τρόφιμα και ποτά. Στην Ελλάδα ο ΦΠΑ είναι 13%, ενώ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 4%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (10% και 4%), τη Γερμανία (7%) και τη Ρουμανία (11% και 5%), αλλά και από τις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η βασική διαφορά είναι ότι προϊόντα που στην Ελλάδα υπάγονται ακόμη και στον μεσαίο συντελεστή 13% στις άλλες χώρες φορολογούνται με χαμηλότερο συντελεστή, όπως 6%, 5,5%, 4% ή ακόμη και 0%.
Ελάχιστα προϊόντα βρίσκονται στον χαμηλό ΦΠΑ στην Ελλάδα και στον υψηλό στις άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα τα μωρομάντηλα. Η μόνη χώρα με πιο επιβαρυντικό ΦΠΑ είναι η Βουλγαρία, που εφαρμόζει 20% σε όλα τα είδη.
Το ΙΕΛΚΑ σημειώνει επίσης ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης, όπως στον καφέ, δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία.
Η Ελλάδα καταγράφει με διαφορά τον δεύτερο υψηλότερο μέσο συντελεστή ΦΠΑ για το καλάθι των 40 κατηγοριών ανάμεσα στις 10 χώρες, με 15,7%, ενώ η Ισπανία έχει τον χαμηλότερο με 7,0%, με πολλά προϊόντα στον χαμηλό συντελεστή, και τις περισσότερες χώρες να κινούνται στην περιοχή του 9-10%.
Συμπερασματικά, το ΙΕΛΚΑ αναφέρει ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων δίνει στους Έλληνες καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα για το τυπικό τους καλάθι με κατά μέσο όρο χαμηλότερες τιμές, ως αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας των προμηθευτών και των λιανεμπόρων για συγκράτηση των τιμών τα τελευταία χρόνια. Η τάση αυτή, με μικρές διακυμάνσεις, είναι διαχρονική την τελευταία 12ετία που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα από το ΙΕΛΚΑ.
Η διαχρονική σύγκριση τιμών με το εξωτερικό δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει σταθερά φθηνότερο το τυπικό καλάθι από τις συγκρινόμενες χώρες, με ορισμένες διακυμάνσεις που δεν αλλάζουν το γενικό συμπέρασμα της ανάλυσης.
Το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι όταν συγκρίνονται τιμές μεταξύ διαφορετικών χωρών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συντελεστές ΦΠΑ, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, το ύψος της φορολογίας, η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή, οι καταναλωτικές συνήθειες, οι καιρικές συνθήκες και οι φυσικές καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής, το κόστος ενέργειας, το κόστος καυσίμων και μεταφορών, το μισθολογικό-εργασιακό κόστος, η απόσταση από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής Ευρώπης, η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας κάθε χώρας, το μέγεθος της αγοράς και η αγοραστική δύναμη, η αναλογία ανάμεσα στο οργανωμένο λιανεμπόριο και τα μικρά εξειδικευμένα σημεία πώλησης, το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών για τρόφιμα και πρώτες ύλες, τα διάφορα κόστη παραγωγής, η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου και η εποχικότητα της ζήτησης και της προσφοράς.
Τα δεδομένα τιμών υπολογίζονται από γνωστά παρατηρητήρια τιμών των χωρών που εξετάστηκαν και συμπληρώνονται με τιμοληψίες για την Ελλάδα στα πρωτογενή δεδομένα από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Τα κριτήρια επιλογής των κατηγοριών στο καλάθι είναι συνδυασμός των πιο εμπορικών αγαθών, αντίστοιχων καλαθιών που χρησιμοποιούνται για εκτιμήσεις στο εξωτερικό και της κοινής διαθεσιμότητας κατηγοριών προϊόντων στις αγορές των χωρών που εξετάζονται.
Τα στοιχεία προέρχονται από τις παρακάτω αλυσίδες σούπερ μάρκετ: Ελλάδα (Σκλαβενίτης, ΑΒ, My Market, Μασούτης, Market In), Ηνωμένο Βασίλειο (Morrisons, ASDA, Sainsbury’s, Coop, Ocado, TESCO), Ισπανία (Carrefour, Marcadona, Caprabo, Condis, Dia, Eroski, SoySuper. Alcampo), Ιταλία (CosiComodo, emiDrive, Pim Spesa, Agora, Everli, HeyConad, easyCoop), Πορτογαλία (Continente, Minipreco, Auchan, Spar), Γαλλία (Monoprix Plus, Carrefour, Super U, Auchan, Aldi), Γερμανία (Edeka, Rewe, Kaufland, Lekkerland, Bela, Norma), Ρουμανία (Carrefour, Auchan, Mega Image) και Βουλγαρία (Kaufland, Lidl, Supermag, eBag).
