Νέοι κανόνες για το ξέπλυμα χρήματος
Η αλλαγή αυτή προωθείται μαζί με σειρά άλλων ρυθμίσεων, με στόχο να διαμορφωθεί ισχυρότερο νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος μέσα στους πρώτους μήνες του 2027.
Ξεχωριστό κεφάλαιο του νέου πλαισίου περιλαμβάνει μέτρα για τον γρήγορο εντοπισμό των πραγματικών δικαιούχων που κρύβονται πίσω από εταιρικά σχήματα, συχνά βραχύβια, και για να μπει φρένο στη δημιουργία τέτοιων «νομικών οχημάτων» με «αχυρανθρώπους» που εμφανίζονται ως διαχειριστές.
Η TA NEA Weekend αποκαλύπτει σήμερα τις μεγάλες αλλαγές που ετοιμάζονται να νομοθετηθούν, με στόχο να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα το έγκλημα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα.
Το σύνθετο αυτό έργο έχει αναλάβει ομάδα εργασίας περίπου 30 φορέων, υπό τον συντονισμό της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει παρέμβει σε δεκάδες ποινικές υποθέσεις, έχει χαρτογραφήσει ύποπτες ροές χρήματος και διαθέτει την τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση τέτοιων αδικημάτων.
«Γίνεται υπεράνθρωπη προσπάθεια ώστε το νομοσχέδιο να παραδοθεί έως το τέλος του 2026 και η απαιτούμενη διαδικασία να προχωρήσει αμέσως», λέει ο Χαράλαμπος Βουρλιώτης, πρόεδρος της Ανεξάρτητης Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και επίτιμος αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου.
«Με τις νέες δικλίδες ασφαλείας, στόχος είναι οι νομοθέτες και μάλιστα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να μη μένουν να κυνηγούν κατόπιν εορτής τους εγκληματίες που νομιμοποιούν τεράστια ποσά ανενόχλητοι, αλλά να μπορούν να προλαμβάνουν τέτοιες πράξεις με νέα, σύγχρονα εργαλεία», ανέφεραν πηγές που γνωρίζουν τις επικείμενες αλλαγές. Το νέο νομικό πλαίσιο θα περιλαμβάνει 100 άρθρα, με στόχο να αλλάξει από τους πρώτους μήνες του 2027 τον τρόπο αντιμετώπισης του «μαύρου χρήματος» στην Ελλάδα.
Πρόσφατες υποθέσεις, όπως εκείνες με την αλυσίδα φούρνων «Το Χωριάτικο», την Pizza Fan και τη ΜΚΟ Παιδική Χαρά, στις οποίες οι κατηγορούμενοι ερευνώνται και για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, δείχνουν το μέγεθος ενός προβλήματος που δεν είναι μόνο ελληνικό.
Σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας, οι βασικές προτάσεις και οι αλλαγές της ομάδας εργασίας περιλαμβάνουν τα εξής:
- Ο ρόλος της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες θα αναβαθμιστεί, με συμμετοχή της στη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ.
- Οι κανόνες για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος θα ενοποιηθούν σε ολόκληρη την ΕΕ, δημιουργώντας ένα νέο, ευρύτερο ρυθμιστικό πλαίσιο.
- Το νομοθετικό πλαίσιο θα γίνει αυστηρότερο για τράπεζες, επενδυτικές εταιρείες, ασφαλιστικές, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων, δικηγόρους, λογιστές και άλλους που εμπλέκονται σε υποθέσεις golden visa. Πώς θα λειτουργήσει αυτό;
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, όποιος από αυτούς τους επαγγελματίες υποψιαστεί κατά τη διάρκεια μιας συναλλαγής ότι μπορεί να υπάρχει ξέπλυμα χρήματος, θα πρέπει να ενημερώσει αμέσως τις αρμόδιες αρχές. Σε διαφορετική περίπτωση, θα κινδυνεύει να βρεθεί και ο ίδιος ποινικά υπεύθυνος, ακόμη και με ποινές φυλάκισης.
Πιο αυστηρές δικλίδες θα εισαχθούν για τα νομικά πρόσωπα, μαζί με πρόσθετες απαιτήσεις για τον εντοπισμό των πραγματικών δικαιούχων διαφόρων οντοτήτων, ώστε να αποτραπεί η διοίκησή τους από «αχυρανθρώπους», όπως συνέβη για χρόνια στην πρόσφατα αποκαλυφθείσα υπόθεση του «Το Χωριάτικο».
Οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα συνδεθούν με το πλαίσιο για το ξέπλυμα χρήματος.
Θα θεσπιστούν επίσης αυστηρότερες απαιτήσεις εκπαίδευσης για το προσωπικό που χειρίζεται υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με έμφαση σε τέσσερις αρχές: δεξιότητες, εμπιστευτικότητα, ακεραιότητα και διακριτικότητα.
Ο κατάλογος όσων υποχρεούνται να υποβάλουν δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης θα επεκταθεί σταδιακά μεταξύ 2027 και 2028, ώστε να περιλάβει πρόσωπα από τον επαγγελματικό αθλητισμό. Η αρχή θα γίνει με το επαγγελματικό ποδόσφαιρο και θα ακολουθήσουν άλλα αθλήματα, όπως το μπάσκετ και το βόλεϊ. Η πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις πρόσφατες συλλήψεις στην υπόθεση των φερόμενων στημένων αγώνων μπάσκετ.
Το νομοθετικό πλαίσιο για το ξέπλυμα χρήματος βασίζεται κυρίως σε ευρωπαϊκές οδηγίες. Στην Ελλάδα, ο πιο πρόσφατος νόμος για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ισχύει από το 2018, όταν ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο η ευρωπαϊκή οδηγία του 2015.
Πρόκειται ειδικότερα για τον Νόμο 4557/2018, με τίτλο «Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και άλλες διατάξεις», ο οποίος ενσωμάτωσε την Οδηγία 2015/849/ΕΕ.
Ωστόσο, η οδηγία εκείνη έχει αντικατασταθεί από νεότερη του 2024. Ως αποτέλεσμα, η Ελλάδα πρέπει πλέον να ενσωματώσει τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία στο εθνικό δίκαιο έως τους πρώτους μήνες του 2027. Πρόκειται για την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1640, βασικό πυλώνα του νέου, ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για την πρόληψη και την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
