Προδιαβήτης δεν σημαίνει ότι ο διαβήτης είναι δεδομένος, όμως είναι ένα καμπανάκι που δεν πρέπει να μένει χωρίς συνέχεια. Με απώλεια βάρους και συστηματική άσκηση, ο κίνδυνος εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 60% σε ανθρώπους υψηλού κινδύνου.
Από το 100 έως το 125 υπάρχει περιθώριο να αλλάξει η πορεία
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, καθηγητής Παθολογίας-Μεταβολικών Νοσημάτων της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, ο προδιαβήτης περιγράφει μια κατάσταση όπου η γλυκόζη στο αίμα είναι πάνω από το φυσιολογικό, αλλά κάτω από τα όρια του διαβήτη. Τιμές σακχάρου νηστείας από 100 έως 125 mg/dL, μετά από τουλάχιστον οκτώ ώρες χωρίς φαγητό, δείχνουν μια διαταραχή που χρειάζεται αξιολόγηση και δεν οδηγούν αναγκαστικά σε διαβήτη τύπου 2. Σε κάποιους ανθρώπους οι τιμές μένουν σταθερές, σε άλλους επιστρέφουν στο φυσιολογικό και σε άλλους ανεβαίνουν, ενώ ο τρόπος ζωής επηρεάζει σημαντικά αυτή την εξέλιξη.
Τα γονίδια δεν αλλάζουν – οι καθημερινές συνήθειες μπορούν
Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο, κυρίως όταν υπάρχει διαβήτης τύπου 2 σε συγγενείς πρώτου βαθμού, όπως οι γονείς και τα αδέλφια. Ωστόσο, η γενετική προδιάθεση δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει οπωσδήποτε τη νόσο. Ούτε η ηλικία στην οποία νόσησε ένας συγγενής δείχνει με βεβαιότητα πότε μπορεί να εμφανιστεί διαβήτης στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, ενώ το φυσιολογικό βάρος δεν αποκλείει τη νόσο, καθώς η παχυσαρκία δεν είναι ο μόνος παράγοντας κινδύνου. Ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και στην εφηβεία, ιδιαίτερα σε συνθήκες σοβαρής παχυσαρκίας.
Αισθάνομαι καλά δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζομαι έλεγχο – Σύσταση για προληπτικό έλεγχο στα 35
Ο προδιαβήτης συνήθως δεν δίνει συμπτώματα, όπως και ο διαβήτης στα αρχικά του στάδια, γι’ αυτό κάποιος μπορεί να αισθάνεται απολύτως καλά και να μην γνωρίζει ότι οι τιμές του έχουν αυξηθεί. Ο καθηγητής σημειώνει ότι ο προληπτικός έλεγχος αφορά όλο τον πληθυσμό από τα 35 έτη, ανεξάρτητα από παχυσαρκία ή οικογενειακό ιστορικό. Στον έλεγχο χρησιμοποιούνται απλές εξετάσεις, όπως το σάκχαρο νηστείας και η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, ενώ για ανθρώπους με επιβαρυντικούς παράγοντες, όπως ο συνδυασμός παχυσαρκίας και οικογενειακού ιστορικού, ο έλεγχος χρειάζεται να αρχίζει νωρίτερα. Οι γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης χρειάζονται επίσης συστηματική παρακολούθηση και μετά την εγκυμοσύνη.
Απώλεια βάρους 5-7% και δυόμισι ώρες κίνησης την εβδομάδα
Οι αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν την πορεία του προδιαβήτη δεν απαιτούν απαραίτητα μεγάλη απώλεια κιλών. Σύμφωνα με τον κ. Μακρυλάκη, για έναν άνθρωπο με υπερβάλλον βάρος, η μείωση περίπου 5-7% του αρχικού βάρους, μαζί με περισσότερη σωματική δραστηριότητα, μπορεί να δώσει σημαντικό όφελος. Ο στόχος που περιγράφει είναι περίπου δυόμισι ώρες άσκησης την εβδομάδα, με το περπάτημα να είναι μια πρακτική και προσιτή επιλογή. Το γυμναστήριο μπορεί να βοηθήσει, όμως το βασικό είναι να μπει περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητα και να μειωθεί η πρόσληψη θερμίδων με τρόπο που μπορεί να διατηρηθεί.
Πότε μπαίνει στη συζήτηση η φαρμακευτική αγωγή
Η φαρμακευτική παρέμβαση στον προδιαβήτη δεν είναι ίδια για όλους. Ο κ. Μακρυλάκης αναφέρει ότι υπάρχουν συστάσεις επιστημονικών οργανισμών για χορήγηση αγωγής σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, όπως σε άτομα με σοβαρή παχυσαρκία ή σε γυναίκες με ιστορικό διαβήτη κύησης. Οι αποφάσεις, πάντως, εξατομικεύονται, ενώ δεν υπάρχει φάρμακο ειδικά για την πρόληψη του διαβήτη που να αποζημιώνεται.
Η πρόληψη χάνεται όταν η οριακή τιμή μένει χωρίς συνέχεια
Το μεγαλύτερο λάθος, κατά τον καθηγητή, είναι να εντοπίζεται μια οριακή τιμή και να μην ακολουθείται από δράση. Η υποτίμησή της, επειδή είναι λίγο αυξημένη ή επειδή άλλοι έχουν υψηλότερες τιμές, μπορεί να στερήσει την ευκαιρία της έγκαιρης παρέμβασης. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στη μία μέτρηση του σακχάρου, αφού η αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη, το κάπνισμα, το βάρος και η καθιστική ζωή συνθέτουν το συνολικό προφίλ κινδύνου. Γι’ αυτό, οι συγκρίσεις με συγγενείς ή γείτονες δεν βοηθούν και χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση με οργανωμένο πλάνο προσαρμοσμένο στην καθημερινότητα του καθενός.
Το ζητούμενο είναι οι καλές τιμές να διατηρηθούν
Η επιστροφή του σακχάρου στο φυσιολογικό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια τελείωσε. Ο κ. Μακρυλάκης επισημαίνει ότι κρίσιμο είναι να διατηρηθεί το αποτέλεσμα, ειδικά όταν έχει προηγηθεί απώλεια βάρους. Η επαναπρόσληψη κιλών και οι διαδοχικές αυξομειώσεις δυσκολεύουν αυτή την προσπάθεια, ενώ η πρόληψη χρειάζεται συνέχεια και υποστήριξη, ώστε οι αλλαγές να μείνουν μέρος της καθημερινότητας. Η στήριξη της οικογένειας και η πρόσβαση σε κατάλληλες δομές έχουν επίσης ουσιαστικό ρόλο.
