Η επόμενη μέρα της μεγάλης πυρκαγιάς στη Δυτική Αττική έχει ήδη ξεκινήσει, με το ενδιαφέρον να μεταφέρεται από την κατάσβεση στην προστασία των εδαφών, την αντιπλημμυρική θωράκιση και, στη συνέχεια, στην αποκατάσταση του δασικού οικοσυστήματος. Στο επίκεντρο βρίσκεται και το Antinero, καθώς τα έργα πρόληψης που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια φαίνεται, σύμφωνα με τα στοιχεία της Δασικής Υπηρεσίας, ότι βοήθησαν να περιοριστεί η ένταση και η εξάπλωση της φωτιάς σε ορισμένες περιοχές.
Όπως έγινε γνωστό, η περίμετρος που επηρεάστηκε από την πυρκαγιά φθάνει περίπου τα 113.000 στρέμματα, εκ των οποίων περίπου 95.000 βρίσκονται στην Αττική. Η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας διευκρίνισε πάντως ότι αυτό δεν σημαίνει πως ολόκληρη η έκταση καταστράφηκε με τον ίδιο τρόπο, αφού μέσα στην περίμετρο υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες δασικών εκτάσεων, αλλά και σημαντικές «νησίδες» βλάστησης που διασώθηκαν.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα την προστασία των εδαφών και των οικισμών από τους κινδύνους που ακολουθούν μια μεγάλη δασική πυρκαγιά. Η χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων συνεχίζεται, ενώ οι μελέτες για τα αντιδιαβρωτικά έργα αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός Αυγούστου, ώστε οι πρώτες παρεμβάσεις να ξεκινήσουν πριν από τις 15 Σεπτεμβρίου και πριν από την έναρξη των έντονων βροχοπτώσεων.
Τα 20 εκατ. ευρώ του Antinero στη Δυτική Αττική
Στο επίκεντρο της αποτίμησης βρέθηκε το Antinero. Όπως ανέφερε ο γενικός γραμματέας Δασών Στάθης Σταθόπουλος, από το 2022 έως σήμερα έχουν διατεθεί συνολικά 667 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν απομάκρυνση υπερβάλλουσας βιομάζας, αντιπλημμυρικά έργα, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων και σειρά άλλων δασοτεχνικών εργασιών.
Ειδικά στη Δυτική Αττική και στον ευρύτερο άξονα που επλήγη από τη νέα πυρκαγιά, είχαν διατεθεί περίπου 20 εκατ. ευρώ. Ο κ. Σταθόπουλος τόνισε ότι το Antinero δεν είναι σύστημα δασοπυρόσβεσης ούτε μπορεί να εγγυηθεί πως μια πυρκαγιά θα σταματήσει. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις η καταστροφή θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η θέση Λούμπα Μεγάρων. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα, χάρη στις παρεμβάσεις που είχαν προηγηθεί, η φωτιά πέρασε σε σημεία ως έρπουσα και δεν εξελίχθηκε σε επικόρυφη, με αποτέλεσμα να μη χαθούν οι κορμοί και να παραμείνει ζωντανό σημαντικό τμήμα του δάσους.
Αντίστοιχα, στον άξονα Αγίου Νεκταρίου, Αγίας Παρασκευής και Κρύου Πηγαδιού αξιοποιήθηκαν οι υπάρχουσες παρεμβάσεις και τα μηχανήματα των αναδόχων του Antinero για τη δημιουργία ειδικών ζωνών καταστολής, με στόχο την προστασία των οικισμών και την αποτροπή της επέκτασης του μετώπου προς τα Βίλια.
Πώς λειτούργησαν οι παρεμβάσεις στο πεδίο
Την τεχνική εικόνα παρουσίασε ο γενικός διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος Ευάγγελος Γκουντούφας. Με βάση τα στοιχεία της δορυφορικής αποτύπωσης, η συνολική επηρεασμένη έκταση υπολογίζεται σε περίπου 113.400 στρέμματα, ενώ περίπου 46.000 στρέμματα αφορούν υψηλό δάσος, δηλαδή περίπου το 40% της συνολικής έκτασης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις περιοχές όπου είχαν γίνει εργασίες απομάκρυνσης της υπερβάλλουσας δασικής βιομάζας. Στην ευρύτερη περιοχή Κρύου Πηγαδιού και Αγίας Παρασκευής, όπως εξήγησε ο κ. Γκουντούφας, η φωτιά πέρασε σε σημεία κάτω από τα δέντρα χωρίς να μετατραπεί σε επικόρυφη πυρκαγιά. Οι κόμες παρέμειναν ζωντανές και τα δέντρα που επιβίωσαν μπορούν πλέον να λειτουργήσουν ως φυσικοί σπορείς για την αναγέννηση του δάσους.
Τα έργα που είχαν υλοποιηθεί στην περιοχή περιλαμβάνουν συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου, απομάκρυνση βιομάζας, μεικτές και στεγασμένες αντιπυρικές ζώνες, καθώς και γυμνές αντιπυρικές ζώνες. Σύμφωνα με τον κ. Γκουντούφα, σε συνδυασμό με τις πρόσθετες παρεμβάσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της καταστολής, συνέβαλαν ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος επέκτασης της φωτιάς προς Ψάθα και Αλεποχώρι και νοτιότερα προς Μέγαρα και Μάνδρα.
Η «μάχη» της αποκατάστασης
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι πλέον το νερό. Στις καμένες πλαγιές θα κατασκευαστούν αντιδιαβρωτικά έργα με κορμοδέματα, κλαδοπλέγματα και σανιδότοιχους, ενώ στα ρέματα πρώτης τάξης προβλέπονται κορμοφράγματα για τη συγκράτηση φερτών υλικών και τον περιορισμό του πλημμυρικού κινδύνου. Θα ακολουθήσει παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης και, όπου κριθεί επιστημονικά αναγκαίο, συμπληρωματική τεχνητή αναδάσωση και έργα ορεινής υδρονομίας.
Ήδη μελετητές βρίσκονται στο πεδίο και συγκεντρώνουν στοιχεία, με τις περιοχές παρέμβασης να επιλέγονται βάσει περιβαλλοντικών, γεωμορφολογικών και κοινωνικών κριτηρίων και με προτεραιότητα την προστασία των κατάντι οικισμών. Παράλληλα προβλέπονται υλοτομίες επικίνδυνων καμένων δέντρων, απαγόρευση θήρας και βόσκησης στις πληγείσες εκτάσεις και μέτρα προστασίας της άγριας πανίδας.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος, η Τράπεζα Πειραιώς αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση μελέτης και έργων αποκατάστασης ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ έχει ανακοινωθεί δωρεά 25 εκατ. ευρώ από τη HELLENiQ ENERGY για δράσεις αποκατάστασης μετά τις φετινές πυρκαγιές, με ιδιαίτερη έμφαση στη Δυτική Αττική. Επιπλέον, ενεργοποιούνται 25 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για δασοτεχνικά έργα ορεινής υδρονομίας και αντιπλημμυρικής προστασίας στην Αττική.
Το κρίσιμο ζητούμενο, πλέον, είναι η ταχύτητα. Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ επιδιώκει τα πρώτα έργα να προηγηθούν των φθινοπωρινών και χειμερινών βροχών. Ταυτόχρονα, η εμπειρία της Δυτικής Αττικής μετατρέπει το Antinero σε ένα πραγματικό τεστ αποτελεσματικότητας της νέας πολιτικής πρόληψης: όχι ως μηχανισμό που μπορεί να αποτρέψει κάθε πυρκαγιά, αλλά ως ένα πλέγμα παρεμβάσεων που επιχειρεί να μειώσει την έντασή της, να δώσει περισσότερο χρόνο στις δυνάμεις κατάσβεσης και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του δάσους.
Το ΥΠΕΝ ξεκαθάρισε ότι η επόμενη ημέρα στη Δυτική Αττική δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση όσων χάθηκαν. Αφορά και το κατά πόσο η πρόληψη, η δασική διαχείριση και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν να περιορίσουν τις συνέπειες της επόμενης μεγάλης πυρκαγιάς.
