Στη νέα περίοδο, η χρηματοδότηση των υποδομών δεν θα βασίζεται σε ένα εργαλείο. Θα βασίζεται στην ικανότητά μας να επιλέγουμε και να συνδυάζουμε τα κατάλληλα εργαλεία για κάθε έργο, τόνισε ο γενικός γραμματέας Υποδομών, Δημήτρης Αναγνώπουλος, στο 9ο συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών ITC2026, περιγράφοντας τη μετάβαση σε ένα νέο, πολυεργαλειακό μοντέλο χρηματοδότησης.
Όπως επισήμανε, οι ανάγκες για νέες υποδομές παραμένουν μεγάλες, ενώ οι διαθέσιμοι δημόσιοι και ευρωπαϊκοί πόροι χρειάζεται να αξιοποιούνται με μεγαλύτερη στόχευση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου περιλαμβάνει 3,2 δισ. ευρώ συγχρηματοδοτούμενων πόρων, 1,8 δισ. ευρώ εθνικών πόρων και έργα ΣΔΙΤ συνολικού ύψους άνω των 2,8 δισ. ευρώ, ενώ τα έργα που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης έχουν συνολικό προϋπολογισμό περίπου 2,5 δισ. ευρώ.
Το ερώτημα δεν είναι ‘δημόσια ή ιδιωτική χρηματοδότηση’. Το ερώτημα είναι ποιος συνδυασμός διασφαλίζει ότι ένα συγκεκριμένο έργο θα κατασκευαστεί, θα λειτουργήσει και θα συντηρηθεί με τον πιο αποτελεσματικό και βιώσιμο τρόπο, υπογράμμισε.
Σύμφωνα με τον κ. Αναγνώπουλο, δεν υπάρχει μία ενιαία χρηματοδοτική λύση για όλα τα έργα. Υποδομές με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα και χωρίς δυνατότητα δημιουργίας εσόδων μπορεί να χρειάζονται αμιγώς δημόσια χρηματοδότηση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις τα ΣΔΙΤ ή οι παραχωρήσεις μπορούν να αποδειχθούν πιο αποτελεσματικά εργαλεία.
Κρίσιμο στοιχείο της νέας περιόδου είναι, παράλληλα, η ιεράρχηση των έργων με πρώτο κριτήριο την ωριμότητα και την εφικτότητά τους. «Η χρηματοδότηση ακολουθεί την ωριμότητα», σημείωσε, εξηγώντας ότι όσο καλύτερα προετοιμασμένο και τεχνικά εφικτό είναι ένα έργο, τόσο περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης αποκτά και τόσο πιο γρήγορα μπορεί να περάσει στην υλοποίηση.
Ο γενικός γραμματέας Υποδομών έκανε λόγο για μια νέα κουλτούρα διαχείρισης δημοσίων έργων, που απαιτεί σταθερό σχεδιασμό, ενεργή διαχείριση των συμβάσεων και συνεχή συνεργασία πολιτικής ηγεσίας, υπηρεσιών, μελετητών και αναδόχων, ώστε τα προβλήματα να αντιμετωπίζονται πριν εξελιχθούν σε πολύχρονες καθυστερήσεις.
Γιώργος Ιωάννου (ΟΣΕ): Νέα έργα 3,5 δισ. ευρώ σχεδιάζονται, δημοπρατούνται και υλοποιούνται
Ο Γιώργος Ιωάννου, πρόεδρος του Δ.Σ. της εταιρείας «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ», υπογράμμισε ότι το συνολικό ύψος των έργων που σχεδιάζει, δημοπρατεί ή υλοποιεί αυτή την περίοδο η εταιρεία ξεπερνά τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Όπως είπε, ο σχεδιασμός αναπτύσσεται σε τρεις βασικούς άξονες:
1) Ένα βραχυπρόθεσμο πακέτο άνω των 30 έργων, που εκτελούνται αυτή τη στιγμή και ξεπερνούν σε προϋπολογισμό τα 780 εκατ. ευρώ. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, έργα αποκατάστασης δικτύου (Daniel & Elias), με τα ολοκληρωμένα ή προς ολοκλήρωση έργα για την πλήρη επαναφορά της ασφάλειας και της λειτουργικότητας των γραμμών στη Θεσσαλία και τη Στερεά Ελλάδα να φτάνουν τα 450 εκατ. ευρώ. Περιλαμβάνονται επίσης έργα που ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ σε κομβικούς άξονες, όπως ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής, αποκαταστάσεις τμημάτων, ανακαινίσεις σταθμών και νέες κατασκευές.
2) Ένα μεσοπρόθεσμο πακέτο έργων σε στάδιο δημοπράτησης. Ο προϋπολογισμός του είναι κοντά στα 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ και αφορά 10 έργα, όπως ο Προαστιακός Θεσσαλονίκης, η σύνδεση του 6ου προβλήτα Λιμένα Θεσσαλονίκης, η Σηματοδότηση και ETCS Αλεξανδρούπολη – Ορμένιο κ.ά.. Εστιάζουν κυρίως στη σύνδεση του δικτύου με τα μεγάλα λιμάνια της χώρας.
3) Ένα μακροπρόθεσμο στρατηγικό πλάνο, που περιλαμβάνει νέα έργα υποδομής και συντήρησης, συνολικού ύψους 1,1 δισεκατομμυρίων ευρώ. Όπως εξήγησε ο κ. Ιωάννου, θα υπογραφούν μακροπρόθεσμες συμβάσεις με SLAs, διάρκειας 15 ετών, με εταιρείες που θα αναλάβουν τη συντήρηση του δικτύου.
«Οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ είναι ένας νέος οργανισμός που ατενίζει το μέλλον με σιγουριά, κάνει βήματα για να μπορέσει να φέρει αυτό που όλοι οραματιζόμαστε, έναν ασφαλή σιδηρόδρομο μέσα στην ελληνική επικράτεια, που να εξυπηρετεί, τόσο το επιβατικό κοινό όσο και τις μεταφορές», επισήμανε ο κ. Ιωάννου. Εξήγησε πως ο εταιρικός μετασχηματισμός που λαμβάνει χώρα στους Σιδηρόδρομους Ελλάδος αποτελεί τη μεγαλύτερη τομή σε εταιρεία που σχετίζεται με το Δημόσιο αυτή την περίοδο. Ένας μετασχηματισμός που, όπως είπε, είχε καθυστερήσει πολύ, είναι απαραίτητος και πρέπει να υλοποιηθεί σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεργασία με τον γερμανικό κολοσσό DB, μέσω της DB Engineering & Consulting, που εκτελεί χρέη τεχνικού συμβούλου για τον οργανισμό. «Στο πλαίσιο της πρόσφατης έκθεσης InnoTrans στο Βερολίνο, υπέγραψα με το ομόλογό μου της DB Engineering and Consulting το συμφωνητικό της συνεργασίας μας για τον Technical Manager/Consultant, παρουσία των γενικών γραμματέων Μεταφορών της Ελλάδας και της Γερμανίας. Ήταν μια σημαντική στιγμή για το ξεκίνημα μιας σύμπραξης που αναμένουμε να έχει πολύ σημαντικά αποτελέσματα για την πορεία των Σιδηροδρόμων Ελλάδος», τόνισε ο κ. Ιωάννου, προσθέτοντας ότι η συνεργασία θα αποφέρει τεράστια οφέλη στον Οργανισμό.
Β. Σιαδήμας (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών): Χρηματοδότηση έργων μεταφορών ως και 4,5 δισ. ευρώ από το τρέχον ΕΣΠΑ
Την ένταξη στο ΕΣΠΑ 2021-2027 του έργου αναβάθμισης της σιδηροδρομικής γραμμής Αλεξανδρούπολη-Ορμένιο, το οποίο έχουν αναλάβει οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ, προανήγγειλε ο γενικός γραμματέας Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ, Βασίλης Σιαδήμας.
Όπως ανέφερε, στο πλαίσιο της πρόσφατης αναθεώρησης των προγραμμάτων με βάση τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, περίπου 10% του προγράμματος «Μεταφορές», δηλαδή περί τα 200 εκατ. ευρώ, ανακατευθύνεται σε έργα dual use. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αναβάθμιση της γραμμής προς Ορμένιο, ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία για τις σιδηροδρομικές υποδομές της Βόρειας Ελλάδας.
Ο κ. Σιαδήμας αναφέρθηκε στην πορεία του προγράμματος «Μεταφορές» του ΕΣΠΑ 2021-2027, του οποίου ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 2,2 δισ. ευρώ, ενώ μέσω της δυνατότητας υπερδέσμευσης μπορούν να χρηματοδοτηθούν έργα συνολικού ύψους έως και 4,5 δισ. ευρώ.
Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί εντάξεις έργων ύψους 2,9 δισ. ευρώ, οι νομικές δεσμεύσεις έχουν φτάσει τα 2,4 δισ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες ανέρχονται σε περίπου 720 εκατ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 33% του προγράμματος. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους η απορρόφηση να προσεγγίσει το 40%.
Μεταξύ των μεγάλων έργων που χρηματοδοτούνται περιλαμβάνονται η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας, ο Προαστιακός Δυτικής Θεσσαλονίκης και το τμήμα Χανιά-Χερσόνησος του ΒΟΑΚ.
Ο κ. Σιαδήμας σημείωσε, ακόμη, ότι η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν σημαίνει το τέλος των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Αναφέρθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, στο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με πόρους περίπου 6 δισ. ευρώ, καθώς και στο νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα ύψους 50 δισ. ευρώ, το οποίο, όπως είπε, αναμένεται να ενεργοποιηθεί πριν από την ολοκλήρωση του τρέχοντος ΕΣΠΑ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παράταση του χρονικού ορίζοντα υλοποίησης. Τόνισε ότι οι αλλαγές στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ουσιαστικά δίνουν έναν επιπλέον χρόνο, με το τρέχον ΕΣΠΑ να φτάνει πλέον έως το 2030.
«Κυνηγάμε τους δικαιούχους για να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι για την επιτυχή υλοποίηση των έργων απαιτούνται ώριμες και καλές μελέτες και σωστή διαστασιολόγηση, συνυπολογίζοντας βέβαια ότι στην πορεία ενός μεγάλου έργου μπορούν να προκύψουν απρόβλεπτες εξελίξεις.
