Συμμορίες: Η πρώτη πολιτική δημηγορία του Δημοσθένη

Συμμορίες: Η πρώτη πολιτική δημηγορία του Δημοσθένη

Η πολιτική δημηγορία του Δημοσθένη με τίτλο Περί των συμμοριών τοποθετείται στο ίδιο χρονικό διάστημα με τους τρεις δικανικούς λόγους που εξετάστηκαν στα προηγούμενα άρθρα. Πρόκειται για την πρώτη του πολιτική παρέμβαση, με τον ρήτορα να εμφανίζεται στην Εκκλησία του Δήμου το 354/353 π.Χ. και να εισηγείται τη διεύρυνση του καταλόγου των φορολογούμενων πολιτών από 1.200 σε 2.000, οι οποίοι συγκροτούσαν τις λεγόμενες συμμορίες.

Οι συμμορίες ήταν είκοσι φορολογικές ομάδες ή σύλλογοι, δύο από κάθε αθηναϊκή φυλή, που αποτελούνταν από τους πλέον εύπορους αθηναίους πολίτες, εξήντα σε κάθε συμμορία, και αναλάμβαναν την κάλυψη έκτακτων πολεμικών αναγκών με την καταβολή εισφοράς, δηλαδή φόρου επί της περιουσίας που επιβαλλόταν για την αντιμετώπιση πολεμικών δαπανών.

Η πρόταση του Δημοσθένη για την αναδιοργάνωση των συμμοριών στόχευε στην ενίσχυση του αθηναϊκού στόλου και σε πιο ορθολογική πολεμική προετοιμασία της πόλης, ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ενδεχόμενη επίθεση του βασιλιά των Περσών Αρταξέρξη Γ’. Ο κορυφαίος ρήτορας θεωρούσε ότι ο πόλεμος εναντίον του Πέρση βασιλιά, του κοινού εχθρού των Ελλήνων, ήταν δύσκολη υπόθεση για την Αθήνα.

Μέσα στο κλίμα σύγχυσης και δυσπιστίας που επικρατούσε γενικά μεταξύ των Ελλήνων, ο Δημοσθένης υποστηρίζει ότι οι Αθηναίοι δεν θα έπρεπε να παρασυρθούν από πολεμοκάπηλες κραυγές και να κηρύξουν πρώτοι τον πόλεμο στους Πέρσες. Η στάση αυτή δεν σήμαινε φόβο, αλλά αποφυγή βεβιασμένων αποφάσεων και επιπόλαιων χειρισμών.

Η ουσία του λόγου συμπυκνώνεται στον επίλογο, όπου ο Δημοσθένης καλεί τους Αθηναίους να προετοιμάζονται απέναντι στους πραγματικούς εχθρούς. Τους ζητά επίσης να αποκρούουν με την ίδια δύναμη και τον βασιλιά και όποιον επιχειρεί να τους αδικήσει, χωρίς όμως να γίνονται οι ίδιοι πρώτοι φορείς αδικίας ούτε με λόγια ούτε με έργα, και να εξετάζουν αν οι πράξεις τους είναι αντάξιες των προγόνων τους και όχι οι δημηγορίες από το βήμα.

Ο λόγος κλείνει με την επισήμανση ότι, αν ακολουθήσουν αυτές τις οδηγίες, οι ενέργειές τους θα είναι ωφέλιμες τόσο για τους ίδιους όσο και για όσους τους προτρέπουν στο αντίθετο, καθώς δεν θα έχουν αργότερα να θυμώσουν μαζί τους για τυχόν λάθη της στιγμής. Στη φωτογραφία του άρθρου παρουσιάζεται έκδοση λόγων του Δημοσθένη, όπου περιλαμβάνεται και ο Περί των συμμοριών, με εισαγωγή, μετάφραση και σημειώσεις του Κ. Θ. Αραπόπουλου.

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Α’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Β’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Γ’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Δ’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ε’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΣΤ’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ζ’)

Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Η’)

Loading

Play