Η μικροβιακή αντοχή, γνωστή και ως «σιωπηλή πανδημία» του 21ου αιώνα, απειλεί την πρόοδο της σύγχρονης Ιατρικής. Στο πλαίσιο αυτό, η ολιστική προσέγγιση One Health υπογραμμίζει τη σύνδεση μεταξύ της υγείας ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος. Τα αστικά λύματα αναδεικνύονται ως ένα ισχυρό εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης, ικανό να ανιχνεύσει την εξάπλωση ανθεκτικών μικροβίων πριν από την κλινική τους εκδήλωση. Ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ, Νίκος Θωμαΐδης, μίλησε για τις προκλήσεις και τις δυνατότητες παρακολούθησης της μικροβιακής αντοχής στην εκπομπή «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ».
Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον καθηγητή, κατατάσσεται στην κορυφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θανάτους και συχνότητα εμφάνισης μικροβιακής αντοχής στα νοσοκομεία, με τους θανάτους να είναι περίπου τριπλάσιοι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών και άλλων χημικών, όπως τα απολυμαντικά, επιδεινώνει την κατάσταση. Τα ποσοστά αντοχής σε ορισμένα αντιβιοτικά φτάνουν το 90%, γεγονός που καταδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης.
Η προσέγγιση One Health αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση της υγείας ανθρώπων, ζώων και περιβάλλοντος, και προτείνει μέτρα όπως ο περιορισμός της χρήσης αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία και η κοινή επιτήρηση δεδομένων. Η εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας και η ανάπτυξη επιστημονικά τεκμηριωμένων πολιτικών είναι επίσης κρίσιμες για την αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής.
Η παρακολούθηση των λυμάτων προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την εξάπλωση ανθεκτικών μικροβίων, καθώς επιτρέπει την απομόνωση γονιδίων ανθεκτικότητας. Ο καθηγητής Θωμαΐδης επισημαίνει ότι η ανάλυση λυμάτων μπορεί να λειτουργήσει ως έγκαιρο σύστημα προειδοποίησης, προτού η αντοχή γίνει εμφανής στα νοσοκομεία.
Η μικροβιακή αντοχή αναγνωρίζεται ως πιθανή πηγή μιας νέας πανδημίας, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να την κατατάσσει στις προτεραιότητες δημόσιας υγείας. Το πιλοτικό πρόγραμμα παρακολούθησης που έχει ξεκινήσει, σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ και άλλους φορείς, αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο και φιλοδοξεί να επεκταθεί σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.
