Οι πιέσεις στα γυρίσματα είναι πολλές και συχνά ξεκινούν από πράγματα πρακτικά: στενές προθεσμίες, δύσκολες καιρικές συνθήκες, καθυστερήσεις στις άδειες και εξαντλητικά ωράρια. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κινηματογραφική παραγωγή μπορεί εύκολα να γίνει πεδίο έντασης, ειδικά όταν άνθρωποι με διαφορετικούς ρόλους και τρόπους δουλειάς καλούνται να συνεργαστούν υπό πίεση.
Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης για την «Ομαδική δυναμική στους χώρους εργασίας του κινηματογράφου», που έγινε στο πλαίσιο του Short Film Hub του 49ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας. Η Έλενα Χρηστοπούλου, έπειτα από δύο δεκαετίες στον κινηματογράφο, απομακρύνθηκε όταν η πίεση την οδήγησε σε burnout και σήμερα, ως ολιστική θεραπεύτρια, επέστρεψε για να μοιραστεί όσα ανακάλυψε μέσα από τη δική της εσωτερική αναζήτηση και να στηρίξει κυρίως τους νεότερους κινηματογραφιστές.
«Αυτό που είναι όμορφο στο σινεμά, δηλαδή η συλλογικότητα, μπορεί να γίνει και το πρόβλημα», είπε στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η κ. Χρηστοπούλου. Όπως σημείωσε, η ίδια συλλογικότητα μπορεί να γεννήσει τριβές, συγκρούσεις και καβγάδες, ενώ τα στοιχεία έρευνας της ΜΚΟ Film + TV Charity δείχνουν πως 63% των συμμετεχόντων δήλωσαν αρνητικές επιπτώσεις στον ψυχισμό τους, 65% είχαν σκεφτεί να αποχωρήσουν και 30% είχαν σκεφτεί την αυτοκτονία.
Η προσέγγιση αυτή έχει ήδη δοκιμαστεί και σε άλλες διοργανώσεις. «Ξεκινήσαμε μία πρωτοβουλία στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που λέγεται Decompression Room, ενός χώρου αποφόρτισης», εξήγησε, περιγράφοντας έναν χώρο όπου οι καλεσμένοι μπορούν να ηρεμήσουν, να ακούσουν ήπια μουσική, να κλείσουν το κινητό για λίγη ώρα και να κάνουν διαλογισμό.
Η δράση επεκτάθηκε και στις ομάδες που συμμετέχουν σε pitching, δηλαδή στη διαδικασία κατά την οποία οι δημιουργοί παρουσιάζουν μέσα σε λίγα λεπτά ένα κινηματογραφικό σχέδιο για να διεκδικήσουν στήριξη. «Πρόκειται για ομάδες που έχουν project, δηλαδή ταινίες που δεν είναι ακόμα έτοιμες. Οπότε τους κάνω κάποια εργαστήρια για το πώς μπορούν να διαχειριστούν το άγχος, προς αυτή την κατεύθυνση δηλαδή, για να μπορούν να κάνουν pitching την επόμενη μέρα με ένα πιο εύκολο τρόπο», σημείωσε.
Η χθεσινή συζήτηση στο Short Film Hub, που πραγματοποιείται στον πολυχώρο πολιτισμού «Ελευθερία», μετακινήθηκε από τη διαχείριση της εξωτερικής συμπεριφοράς στην αναζήτηση των αιτιών που τη γεννούν. Μια διαφωνία, όπως υπογράμμισε η κ. Χρηστοπούλου, δεν αφορά πάντα μόνο το θέμα της στιγμής, αλλά μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές αξίες, εμπειρίες ή με το γεγονός ότι τα μέλη μιας ομάδας δεν έχουν την ίδια εικόνα για μια κατάσταση.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους νεότερους δημιουργούς, για τους οποίους τα όρια ανάμεσα στους ρόλους δεν είναι πάντα ξεκάθαρα. Σε μικρές παραγωγές, οι ίδιοι άνθρωποι συχνά αναλαμβάνουν περισσότερες από μία δουλειές, ενώ οι συνεργάτες μπορεί να είναι και φίλοι, κάτι που κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη θέσπιση κανόνων και ορίων. «Είναι λίγο ταμπού η ιεραρχία των ρόλων. Και τελικά ποιος θα κληθεί να πάρει τις αποφάσεις και πώς. Πολλές φορές μοιραζόμαστε τις δουλειές και μεταξύ φίλων, γιατί πρέπει να γίνει η ταινία κι εκεί περιπλέκεται ακόμα περισσότερο το ζήτημα», είπε.
Το βιωματικό μέρος της δράσης έδωσε στις συμμετέχουσες την ευκαιρία να μετακινηθούν από το «τι έκανε ο άλλος» στο «τι συμβαίνει σε εμένα», παρατηρώντας τις σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις τους μέσα σε μια σύγκρουση και αναζητώντας τι κρύβεται πίσω από αυτές.
Η πίεση, πάντως, παραμένει μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Η Έλενα Χρηστοπούλου ξεκαθάρισε πως το όριο βρίσκεται όταν η πίεση γίνεται μόνιμη και μετατρέπεται σε τοξικότητα ή σε κακοποιητική συμπεριφορά. «Σαφέστατα η πίεση από μόνη της δεν είναι κακή και υπάρχει εγγενής στη δημιουργική διαδικασία. Το θέμα είναι όταν αυτή εκρήγνυται σε καθημερινή βάση και γίνεται τοξική και μπορεί να προκαλέσει παραβατικές συμπεριφορές ή κακοποιητικές συμπεριφορές στις οποίες δεν μπορείς να αντιδράσεις για πολλούς λόγους», τόνισε.
Το ζητούμενο, όπως πρόσθεσε, δεν είναι να εξαφανιστεί η σύγκρουση, αλλά να μπορούμε να την αναγνωρίσουμε και να αποφασίζουμε πώς στεκόμαστε απέναντί της. «Το πιο σημαντικό δεν είναι το τι συμβαίνει την ώρα της σύγκρουσης. Αλλά το πώς το παίρνεις μετά και το επεξεργάζεσαι, τι καταλαβαίνεις για τον εαυτό σου, πώς μπορείς να παρέχεις εσύ η ίδια στον εαυτό σου αυτό που χρειάζεται για να συνυπάρχεις με το περιβάλλον σου», κατέληξε.
Η δράση ήταν μία από τις πέντε συζητήσεις του φετινού προγράμματος του Short Film Hub, το οποίο υποστηρίζεται από το Γραφείο Δημιουργική Ευρώπη MEDIA.
της απεσταλμένης μας Βαρβάρας Καζαντζίδου
