Μια κυκλική οπή σε ωμοπλάτη Νεάντερταλ που χρονολογείται πριν από 75.000 χρόνια δείχνει μια θανατηφόρα σύγκρουση με αιχμηρό ξύλινο δόρυ μεταξύ Νεάντερταλ στη Μέση Ανατολή και ίσως να είναι το αρχαιότερο γνωστό παράδειγμα θανατηφόρας βίας μεταξύ ατόμων με χρήση ξύλινου δόρατος στο αρχείο απολιθωμάτων του ανθρώπινου είδους.
Το τεράστιο σπήλαιο Σάνινταρ, στους πρόποδες των βουνών του Ιρακινού Κουρδιστάν, συγκαταλέγεται στους πιο γνωστούς αρχαιολογικούς χώρους στον κόσμο για τη μελέτη των Νεάντερταλ. Στο σπήλαιο έχουν ταυτοποιηθεί αρκετά άτομα Νεάντερταλ που έζησαν πριν από 50.000 έως 75.000 χρόνια.
Τα οστά του συγκεκριμένου Νεάντερταλ βρέθηκαν στο ίδιο σπήλαιο. Η αριστερή ωμοπλάτη του διατηρήθηκε σχεδόν ακέραιη κάτω από επτάμισι μέτρα βράχων και ιζημάτων για περίπου 75.000 χρόνια. Εντοπίστηκε επίσης ένα σχεδόν πλήρες δεξί χέρι, δύο αριστερά πλευρά και ένα τμήμα δεξιού πλευρού, μαζί με επτά δόντια. Ο Νεάντερταλ εκτιμάται ότι ήταν περίπου 45 ετών όταν πέθανε βίαια. Οι αρχαιολόγοι έδωσαν στα οστά το όνομα «Shanidar A», από το σπήλαιο όπου βρέθηκαν το 2020.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ που ηγήθηκαν της ανασκαφής, η οπή στην αριστερή ωμοπλάτη προκλήθηκε από ξύλινο δόρυ με ακονισμένη άκρη. Το δόρυ διαπέρασε την αριστερή θωρακική κοιλότητα από μπροστά, κινήθηκε μέσα από το σώμα, τραυμάτισε τον πνεύμονα και πιθανότατα μεγάλες αρτηρίες, πριν διαπεράσει την αριστερή ωμοπλάτη και προκαλέσει ακαριαίο θάνατο. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι το τραύμα ίσως είναι η πρώτη ένδειξη χρήσης αιχμηρών ξύλινων δοράτων στην προϊστορική Μέση Ανατολή.
Ο θάνατος ενδέχεται να προήλθε από ατύχημα κατά τη διάρκεια κυνηγιού. Υπάρχουν, όμως, ενδείξεις που παραπέμπουν σε σκόπιμη βία, καθώς η θέση του τραύματος και η δύναμη που χρειάστηκε για να διαπεράσει το όπλο ολόκληρο το σώμα του Νεάντερταλ οδήγησαν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για εσκεμμένο, θανατηφόρο χτύπημα προς την καρδιά.
Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ίχνη ενός σοβαρού τραυματισμού στο πρόσωπο, τουλάχιστον έναν χρόνο πριν από τον θάνατο, κάτι που υποδηλώνει ότι το συγκεκριμένο άτομο πιθανότατα έλαβε φροντίδα πριν καταλήξει βίαια.
Στο τμήμα ενός κοπτήρα που είχε απομείνει, οι επιστήμονες εντόπισαν σημαντική συσσώρευση οδοντικής πλάκας που είχε ασβεστοποιηθεί (τρυγία), κατά μήκος της εκτεθειμένης ρίζας. Το εύρημα δείχνει ότι το δόντι παρέμεινε στο στόμα για αρκετό διάστημα μετά τον σοβαρό τραυματισμό που, σύμφωνα με τους ερευνητές, πρέπει να είχε υποστεί το μπροστινό μέρος του προσώπου από ισχυρό χτύπημα.
Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Scientific Reports».
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση:
https://www.nature.com/articles/s41598-026-69193-z
Μ.Κουζινοπούλου
Φωτογραφία της αριστερής ωμοπλάτης του Shanidar A. Credit: University of Cambridge
