Το «Σινεμά Ξανά» φέρνει τον ελληνικό κινηματογράφο σε νέες αναγνώσεις, με περισσότερες από 50 ταινίες να ταξιδεύουν από τις 15 Σεπτεμβρίου έως τις 20 Οκτωβρίου σε οκτώ πόλεις της Ελλάδας. Η δράση της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου φωτίζει έργα από το 1953 έως το 2024 και τα βάζει σε απρόσμενες συνομιλίες.
Η αφετηρία είναι η απονομή των 39ων Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου στην Αθήνα, τον Ιανουάριο του 2027. Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (ΕΑΚ) Λευτέρης Χαρίτος, ο στόχος ήταν από την αρχή το «Σινεμά Ξανά» να γίνει μια γιορτή του ελληνικού κινηματογράφου και μια ευκαιρία να τον δούμε αλλιώς.
Για τις πέντε θεματικές ενότητες του προγράμματος, η Ακαδημία επέλεξε έξι ανθρώπους από διαφορετικούς χώρους του ελληνικού κινηματογράφου: τον κριτικό κινηματογράφου και επικεφαλής προγράμματος των Φεστιβάλ Κινηματογράφου και Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης Γιώργο Κρασσακόπουλο, την επίκουρη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Αφροδίτη Νικολαΐδου, τον παραγωγό Διονύση Σαμιώτη, τις ηθοποιούς Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου και Εύα Σαμιώτη και τον σεναριογράφο και συγγραφέα Ευθύμη Φιλίππου. Οι διαδρομές τους ενώνονται σε ένα κινηματογραφικό παζλ, όπου συναντιούνται εμβληματικές δημιουργίες, μεγάλες εμπορικές επιτυχίες και ταινίες που ζητούν να τις ξαναδούμε.
«Η ιδέα να αναλάβουν την επιλογή των ταινιών έξι άνθρωποι που γνωρίζουν πολύ καλά το αντικείμενο, καθένας από άλλη καλλιτεχνική θέση, ήρθε ακριβώς επειδή η ανάγκη μας για μία πιο φρέσκια ανάγνωση της ιστορίας των ταινιών ήταν κάτι που μας ενδιαφέρει πολύ», δηλώνει ο Λευτέρης Χαρίτος.
Στόχος, όπως σημειώνει, ήταν να αναδειχθεί «η διαχρονικότητα των ίδιων των ταινιών όχι μόνο θεματικά αλλά και αισθητικά και κοινωνικά». Γι’ αυτό και οι πέντε θεματικές, όπως λέει, έχουν ως σκοπό να φωτίσουν ταινίες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους.
«Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ) ήταν από την αρχή μαζί μας και μας βοήθησε πολύ στο να πραγματοποιήσουμε αυτό το τόλμημα. Η Ελένη Κοσσυφίδου επιμελήθηκε την παραγωγή του τολμήματος αυτού μαζεύοντας κοντά της μία μεγάλη ομάδα ανθρώπων κάθε ειδικότητας», αναφέρει ο Λευτέρης Χαρίτος.
Ένα σινεμά που αλλάζει μαζί με τη χώρα
Οι επιλογές των επιμελητών/τριών συνθέτουν μια διαφορετική αναδρομή στην ιστορία του ελληνικού σινεμά, όχι γραμμική, αλλά γεμάτη στάσεις, ανατροπές και εκπλήξεις. Από την Ελλάδα της κρίσης και την Αθήνα του μεταναστευτικού και των Ολυμπιακών Αγώνων μέχρι την αγροτική ζωή, τις σχέσεις των φύλων, τη σεξουαλική απελευθέρωση και την «ιερή» οικογένεια, αλλά και το πώς το ελληνικό σινεμά συνομιλεί με τις ευρωπαϊκές κινηματογραφίες, περνά μια Ελλάδα που μεταμορφώνεται.
Για τον Λευτέρη Χαρίτο, το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την πολυφωνία: «Οι πέντε θεματικές και οι έξι επιμελητές στόχο έχουν να ανοίξουν έναν διάλογο με τον θεατή και να τοποθετήσουν ξανά στο επίκεντρο τις ιστορίες που ο ελληνικός κινηματογράφος επιλέγει να αφηγηθεί διατρέχοντας τα τελευταία 70 και χρόνια. Νεότεροι και παλαιότεροι θεατές καλούνται να παρακολουθήσουν πόσο οι ταινίες μας ασχολούνται με μία πολύ μεγάλη γκάμα θεμάτων κατασκευάζοντας τελικά ένα αποτέλεσμα με μεγάλη φαντασία και εύρος. Είτε μιλάμε για ταινίες που έκαναν θραύση στο box office, είτε για ταινίες που χάθηκαν στο χρόνο, είτε για ταινίες που αναδεικνύουν την Αθήνα σαν μία μεγαλούπολη πολλών ζυμώσεων, το Σινεμά Ξανά έρχεται να προτείνει έναν νέο τρόπο να δούμε τις ίδιες τις ταινίες».
Η επανεξέταση των ταινιών λειτουργεί, κατά τον ίδιο, σαν τρόπος να ξαναδιαβαστεί και η ίδια η Ελλάδα. Ταινίες που έχουν μείνει στη συλλογική μνήμη συναντούν άλλες λιγότερο γνωστές στο ευρύ κοινό, ενώ έργα διαφορετικών εποχών αποκαλύπτουν πλευρές της κοινωνίας που σήμερα μοιάζουν οικείες ή, αντίθετα, σχεδόν άγνωστες.
«Όταν βλέπουμε ξανά κάτι που μετράει δεκαετίες ζωής μέσα από ένα επιμελητικό πρίσμα ανακαλύπτουμε κρυμμένες αξίες που φωτίζουν αλλιώς τις πόλεις που ζούμε, τις συνήθειές μας, τη μουσική μας ιστορία, τα όνειρά μας. Για παράδειγμα, η ταινία Μπουζούκι του Βασίλη Μάρου μάς φέρνει σε επαφή με την ιστορία της ελληνικής λαϊκής μουσικής μας παράδοσης, ενώ το Όνειρο του Σκύλου του Άγγελου Φραντζή και το Άντε Γεια του Γιώργου Τσεμπερόπουλου μας θυμίζουν μία Αθήνα που πλέον δεν υπάρχει. Αυτή η ποικιλομορφία κάνει το αφιέρωμά μας μοναδικό», επισημαίνει.
Οι επιλογές του προγράμματος, ωστόσο, δεν μένουν μόνο εντός του ελληνικού κινηματογράφου. Στην ενότητα «Αντι/Κατοπτρισμοί», ο Γιώργος Κρασσακόπουλος τοποθετεί ελληνικές ταινίες δίπλα σε ευρωπαϊκές, δημιουργώντας απρόσμενες συγγένειες και διαλόγους. Για τον Λευτέρη Χαρίτο, αυτή η συνύπαρξη έχει και συμβολική βαρύτητα ενόψει των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου.
Η εξωστρέφεια ως ζητούμενο
Το «Σινεμά Ξανά» δεν περιορίζεται στις κινηματογραφικές αίθουσες της Αθήνας. Η δράση ταξιδεύει σε Βέροια, Βόλο, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Πάτρα, Ρέθυμνο και Χανιά, συνδέοντας τις προβολές με συζητήσεις με δημιουργούς, συντελεστές και ανθρώπους του πολιτισμού.
Για τον Λευτέρη Χαρίτο, αυτή η εξωστρέφεια είναι βασικό ζητούμενο για έναν θεσμό όπως η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου. «Η εξωστρέφεια εκτός από ζητούμενο που οφείλει να έχει κάθε Ακαδημία κινηματογράφου είναι και προσωπικό μου ζητούμενο. Θεωρώ ότι οι ελληνικές ταινίες απευθύνονται στο ευρύ κοινό και καθήκον μας είναι να βρούμε το δρόμο και τον τρόπο να φέρουμε κόσμο στο σινεμά», τονίζει ο Λ.Χαρίτος.
Η σχέση με τους θεατές βρίσκεται, άλλωστε, στο κέντρο της αντίληψής του για τον ρόλο της Ακαδημίας. Μέσα από μια τέτοια συνάντηση, οι παλιότερες ταινίες μπορούν να αποκτήσουν καινούργια ζωή, ενώ οι νεότεροι θεατές έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν δημιουργίες που δεν πρόλαβαν να γνωρίσουν στην εποχή τους.
Μια συλλογική διαδρομή
Μετά από περίπου τέσσερα χρόνια στο τιμόνι της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, ο Λευτέρης Χαρίτος περιγράφει τη θέση ως ιδιαίτερα τιμητική, αλλά και γεμάτη ευθύνες που αφορούν κυρίως στη νομοθεσία και τη χάραξη πολιτικής για τον κινηματογράφο. «Είναι ένα ναρκοπέδιο αυτό και πολύ συχνά οι τριβές είτε με τους θεσμούς του κράτους είτε μεταξύ μας κάνουν τα πράγματα έντονα αλλά πολύ ενδιαφέροντα», σημειώνει.
Παράλληλα, βλέπει τη θητεία του ως μέρος μιας μεγαλύτερης συλλογικής διαδρομής: «Βλέπω τον εαυτό μου σαν συνεχιστή ενός γιγάντιου έργου που όλοι οι προκάτοχοί μου πρόεδροι αλλά και όλα τα μέλη των εκάστοτε διοικητικών συμβουλίων έχουν αναλάβει εδώ και 16 χρόνια. Και ελπίζω κι εγώ να βάλω ένα μικρό λιθαράκι στην πορεία αυτού του υπέροχου ταξιδιού που είναι ο ελληνικός κινηματογράφος».
Η συζήτηση επιστρέφει εκεί όπου όλα ξεκινούν και όπου όλες αυτές οι προσπάθειες αποκτούν νόημα: στις ίδιες τις ταινίες και στη σχέση τους με το κοινό. «Υπάρχει περηφάνια όταν, για παράδειγμα, βλέπεις το αποτέλεσμα μιας γιορτής όπως το Σινεμά Ξανά και η χαρά είναι μεγάλη για όλες και όλους μας όταν συναντιόμαστε με τους θεατές στις αίθουσες», επισημαίνει.
Για τον ίδιο, αυτή η σχέση με το κοινό συνδέεται άμεσα με την ανάγκη οι ελληνικές ταινίες να μπορούν να γίνονται «με καλύτερους όρους, με καλύτερα οικονομικά δεδομένα» και να βρίσκουν τη θέση τους σε όλο και περισσότερες αίθουσες, στην Ελλάδα και στον κόσμο. «Τελικά, είμαστε εδώ για τις ταινίες», δηλώνει. Μια φράση που συμπυκνώνει και τη δική του αντίληψη για τον ρόλο της Ακαδημίας: να δημιουργούνται οι συνθήκες ώστε οι ταινίες να βρίσκουν το κοινό τους και να συνεχίζουν το ταξίδι τους πέρα από τα σύνορα της χώρας.
«Ο ελληνικός κινηματογράφος είναι ένας θαυμαστός τόπος συνάντησης του τότε με το τώρα της Ελλάδας και πιστεύω πως αφορά όλα τα διεθνή κοινά», καταλήγει ο Λευτέρης Χαρίτος.
*** Για το πρόγραμμα της δράσης «Σινεμά Ξανά», αναλυτικές πληροφορίες για τις ταινίες καθώς και τους ειδικούς καλεσμένους κάθε προβολής, το κοινό θα μπορεί να ενημερώνεται μέσω του site της ΕΑΚ, https://hellenicfilmacademy.gr/events/sinema-xana/
