Ο προϋπολογισμός του 2027 στη Γαλλία εξελίσσεται σε κοινοβουλευτικό αδιέξοδο, καθώς οι συζητήσεις για το Σχέδιο Νόμου για τον Προϋπολογισμό (PLF) γίνονται με φόντο μια δυσμενή μακροοικονομική εικόνα. Όπως αναφέρει σημείωμα της ελληνικής πρεσβείας στο Παρίσι, ο αρχικός κυβερνητικός σχεδιασμός προέβλεπε ανάπτυξη 0,5% και πληθωρισμό 2,1% για το 2026, με στόχο ανάπτυξη 1% και πληθωρισμό 1,8% το 2027, ώστε το έλλειμμα να περιοριστεί στο 5% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η εκτίμηση για ανάπτυξη 1% θεωρείται πλέον υπεραισιόδοξη από τους θεσμούς, με τα νεότερα ρεαλιστικά σενάρια να τη φέρνουν στο 0,3% έως 0,4%. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Υπουργείο Οικονομικών αναγνωρίζει επισήμως ότι τα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, ύψους 43 δισεκ. ευρώ, δεν επαρκούν για να διασφαλίσουν τον στόχο και προαναγγέλλει την ανάγκη πρόσθετων, πιο δραστικών παρεμβάσεων.
Για το τρέχον έτος, το Υπουργείο διατηρεί τον αναθεωρημένο στόχο ελλείμματος στο 5,4%, αποδίδοντας την ύφεση (-0,1% το γ’ τρίμηνο) όχι μόνο στο ενεργειακό κόστος και στα υψηλά επιτόκια, αλλά και στην πολιτική αβεβαιότητα που έχει περιορίσει αισθητά τις εταιρικές επενδύσεις, καθώς και στις πρωτοφανείς ξηρασίες που έπληξαν τη χώρα.
Για τη συγκράτηση του ελλείμματος, σε συνθήκες εκτίναξης του κόστους εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους κατά 3,5 δισεκ. ευρώ επιπλέον του αρχικού προϋπολογισμού, η γαλλική Κυβέρνηση προχώρησε σε επώδυνες περικοπές μέσω του διορθωτικού προϋπολογισμού (PLFG). Ακύρωσε πιστώσεις 1,2 δισεκ. για την ενέργεια και 600 εκατ. ευρώ από το επενδυτικό πρόγραμμα «France 2030», ενώ αναγκάστηκε να εγγράψει πρόσθετες δαπάνες 1 δισεκ. ευρώ για την κάλυψη επισφαλειών από τα Κρατικά Εγγυημένα Δάνεια (PGE).
Στο ίδιο δυσμενές περιβάλλον, το κυβερνητικό σχέδιο αναδιανομής των βαρών προέβλεπε σημαντικές επιβαρύνσεις για τη συνταξιουχική βάση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, οι συνταξιούχοι θα επωμίζονταν έως και το 60% της συνολικής δημοσιονομικής προσπάθειας των νοικοκυριών, ήτοι 5,2 δισεκ. ευρώ. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, η κυβέρνηση προέκρινε δύο βασικά μέτρα: τη μη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων άνω των 1.260 ευρώ και την επιβολή πλαφόν στην έκπτωση φόρου 10%, με εκτιμώμενη απόδοση 1,4 δισεκ. ευρώ. Και οι δύο παρεμβάσεις συνάντησαν ισχυρές αντιστάσεις και απορρίφθηκαν από τους βουλευτές, ανατρέποντας τον αρχικό σχεδιασμό.
Η μη έγκριση των προτεινόμενων μέτρων επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη συνολική ισορροπία της Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία πιέζεται ήδη διττά: αφενός από την αναστολή της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, που εκτιμάται ότι προκάλεσε φέτος ένα απρόσμενο κύμα 905.000 αιτημάτων πρόωρης αποχώρησης, και αφετέρου από τον διακηρυγμένο, αλλά πλέον εξαιρετικά αβέβαιο, κυβερνητικό στόχο να περιοριστεί η αύξηση των εθνικών δαπανών υγείας (ONDAM) αυστηρά στο 2% για το 2027.
Πίεση ασκείται και στον επιχειρηματικό τομέα, καθώς ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει αύξηση των υποχρεωτικών κρατήσεων κατά 0,3% του ΑΕΠ το 2027. Για το ύψος της επιβάρυνσης καταγράφεται μεγάλη απόκλιση: το Υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει το πρόσθετο κόστος στα 6,5 δισεκ. ευρώ, ενώ η εργοδοτική ομοσπονδία (MEDEF) το ανεβάζει στα 20 δισεκ. ευρώ.
Μεταξύ των μέτρων που προτάθηκαν για την άντληση των σχετικών πόρων είναι η αναμόρφωση του καθεστώτος μεταβίβασης επιχειρήσεων, ώστε να περιοριστούν οι φορολογικές απαλλαγές, και η παράταση της ειδικής εισφοράς για τις μεγάλες εταιρείες. Κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου στην Εθνοσυνέλευση, όμως, η καταψήφιση της ειδικής εισφοράς και η διαγραφή άλλων επιμέρους άρθρων περιόρισαν αισθητά τα αναμενόμενα δημόσια έσοδα.
Η εκτεταμένη αλλαγή στο φορολογικό σκέλος του προϋπολογισμού, ύστερα από την εξέταση περίπου 3.400 τροπολογιών, οδήγησε τελικά στην ομόφωνη καταψήφισή του από την Ολομέλεια στις 4 Νοεμβρίου, με 458 ψήφους κατά. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, αν το κείμενο είχε υιοθετηθεί με τις αλλαγές που ενέκρινε η Εθνοσυνέλευση, το έλλειμμα θα έφθανε το 5,9% του ΑΕΠ.
Στην κυβερνητική αυτή εκτίμηση, που αντιστοιχεί σε δημοσιονομική επιδείνωση κατά 26 δισεκ. ευρώ, δεν συνυπολογίστηκαν τα δυνητικά έσοδα από μια σειρά νέων φόρων που προστέθηκαν στο νομοσχέδιο με τροπολογίες της αριστερής αντιπολίτευσης. Αν και οι τροπολογίες αυτές υπερψηφίστηκαν από την Εθνοσυνέλευση, το Υπουργείο Οικονομικών τις αγνόησε στους τελικούς υπολογισμούς, κρίνοντάς τες νομικά ανεφάρμοστες ή μη κοστολογήσιμες.
Ανάλογη εμπλοκή σημειώθηκε και στο σκέλος των δαπανών κατά την επεξεργασία του από την αρμόδια Επιτροπή Οικονομικών. Ενώ μέσω επιμέρους τροπολογιών της αντιπολίτευσης εγκρίθηκαν πρόσθετες δαπάνες ύψους 49 δισεκ. ευρώ, το τελικό, εκτενώς τροποποιημένο κείμενο καταψηφίστηκε στο σύνολό του από την Επιτροπή. Ο Υπουργός Δημοσίων Λογαριασμών, David Amiel, επεσήμανε προς την Εθνοσυνέλευση ότι, αν και το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού μπορεί να διορθωθεί, μια ενδεχόμενη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική απόκλιση θα είχε μη αναστρέψιμες συνέπειες.
Μετά την προχθεσινή καταψήφιση, το νομοσχέδιο διαβιβάστηκε αυτομάτως στη Γερουσία στην αρχική, κυβερνητική του μορφή. Στην Άνω Βουλή, η νέα Γενική Εισηγήτρια του Προϋπολογισμού, Christine Lavarde, εκ μέρους των Ρεπουμπλικανών (LR), παρουσίασε ιδιαίτερα επικριτική έκθεση, χαρακτηρίζοντας την κυβερνητική πρόβλεψη για ανάπτυξη 1% εξαιρετικά επισφαλή. Η έκθεση ασκεί ευρύτερη κριτική στην οικονομική διαχείριση της τελευταίας δεκαετίας και κάνει λόγο για σημαντική επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών.
Η Γενική Εισηγήτρια προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας ενδεχόμενης κρίσης χρέους και μιας διαφαινόμενης «ιταλοποίησης» της γαλλικής οικονομίας, σημειώνοντας ότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους εκτιμάται πως θα ανέλθει στα 125,8 δισεκ. ευρώ έως το 2030, από 79,2 δισεκ. ευρώ το 2026.
Υπό αυτό το πρίσμα, η γερουσιακή πλειοψηφία προκρίνει διαφορετική δημοσιονομική στρατηγική: σταθερή μετατόπιση του βάρους από την αύξηση των φορολογικών εσόδων στη δραστική συγκράτηση των κρατικών δαπανών, με παράλληλη ελάφρυνση της αρχικώς προβλεπόμενης οικονομικής συνεισφοράς της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Σε θεσμικό επίπεδο, το κοινοβουλευτικό αδιέξοδο οδηγεί την εκτελεστική εξουσία στην εξέταση εναλλακτικών στρατηγικών. Πέραν της πιθανής ενεργοποίησης του άρθρου 49.3 του Συντάγματος, η Κυβέρνηση φέρεται να εξετάζει σοβαρά τη νομοθέτηση μέσω συνταγματικών διαταγμάτων (ordonnances), βάσει του άρθρου 47, εφόσον παρέλθει άπρακτη η προθεσμία των 70 ημερών για την ολοκλήρωση των κοινοβουλευτικών συζητήσεων.
Δεδομένου ότι η συγκεκριμένη διάταξη επιτρέπει μόνο την εφαρμογή του αρχικού σχεδίου νόμου, που στηρίζεται πλέον στην υπεραισιόδοξη πρόβλεψη για ανάπτυξη 1%, προκρίνεται ως ορθότερη λύση η άμεση κατάθεση διορθωτικού νομοσχεδίου αμέσως μετά την έκδοση των διαταγμάτων. Η κίνηση αυτή κρίνεται αναγκαία, ώστε να ενσωματωθούν χωρίς καθυστέρηση οι απαραίτητες νεότερες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.
Η σωρευμένη δημοσιονομική και πολιτική πίεση αποτυπώνεται πλέον και στο κοινωνικό πεδίο. Αντιδρώντας στη συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης, τα συνδικάτα προχώρησαν χθες σε μαζικές πανεθνικές κινητοποιήσεις, συγκεντρώνοντας, σύμφωνα με τις αρχές, 575.000 διαδηλωτές. Σε απάντηση, ο Πρωθυπουργός Sébastien Lecornu ανακοίνωσε τη σύγκληση έκτακτης Κοινωνικής Διάσκεψης (Conférence Sociale) με τους κοινωνικούς εταίρους την προσεχή Δευτέρα.
Κύριο αντικείμενο της Διάσκεψης αναμένεται να είναι οι μισθολογικές αναπροσαρμογές και το επίπεδο του κατώτατου μισθού (SMIC). Η έκβαση των συνομιλιών θεωρείται καθοριστική, καθώς αποτυπώνει τη δυσχερή θέση της εκτελεστικής εξουσίας, που καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στα στενά δημοσιονομικά περιθώρια και στις εντεινόμενες κοινωνικές διεκδικήσεις.
