Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε ομόφωνα ψήφισμα που ζητά μέτρα απέναντι στην άνοδο της στάθμης των ωκεανών και αναγνωρίζει το δικαίωμα των ευάλωτων νησιωτικών χωρών να διατηρούν την κρατική τους υπόσταση, ακόμη κι αν χαθούν στα κύματα της κλιματικής αλλαγής.
Το 2024, η στάθμη των ωκεανών ανέβηκε σχεδόν 6 χιλιοστά, η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ χωρίς δραστικά μέτρα αναμένεται να αυξηθεί κατά ένα μέτρο ή και περισσότερο έως τα τέλη του αιώνα.
«Η άνοδος της στάθμης των θαλασσών μετριέται σε χιλιοστά, όμως ο απολογισμός μετριέται σε εκατομμύρια διαλυμένες ζωές, ξεριζωμένες κοινότητες και κλεμμένες προοπτικές», δήλωσε ο γγ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να χαθούν κάτω από τα κύματα χώρες και κουλτούρες».
Ορισμένες νησιωτικές χώρες, όπως τα Νησιά Μάρσαλ, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα χαθούν στον ωκεανό τον επόμενο αιώνα, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας λιώνει τους πολικούς πάγους. Με την εξαφάνιση να δείχνει πλέον αναπόφευκτη, το μικρό Τουβαλού έχει εξασφαλίσει συμφωνία με την Αυστραλία για τη μετεγκατάσταση του πληθυσμού του.
Το ψήφισμα προβλέπει ότι αυτές οι χώρες θα διατηρήσουν τη νομική υπόσταση και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα. Ακόμα κι αν χαθεί η ξηρά τους, τα σύνορα, τα εγχώρια ύδατα και η ζώνη αποκλειστικής οικονομικής εκμετάλλευσης θα παραμείνουν στη θέση τους.
Οι ατόλες στο σύμπλεγμα του Τουβαλού μόλις που προεξέχουν από την επιφάνεια του ωκεανού (Reuters(
Η διακήρυξη είναι αποτέλεσμα της εκστρατείας της Συμμαχίας Μικρών Νησιωτικών Κρατών, η οποία είχε νωρίτερα εξασφαλίσει ιστορική, αλλά μη δεσμευτική, γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου. Σύμφωνα με αυτήν, η κλιματική αλλαγή αποτελεί επείγουσα υπαρξιακή απειλή και οι χώρες που πλήττονται από την αδράνεια άλλων κυβερνήσεων μπορούν να διεκδικούν αποζημιώσεις.
Το δικαστήριο έκρινε τότε ότι, από τη στιγμή που ένα κράτος έχει συγκροτηθεί, η εξαφάνιση ενός από τα συστατικά στοιχεία του δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη την απώλεια της κρατικής του υπόστασης.
Το νέο ψήφισμα αναγνωρίζει ότι οι ανεπτυγμένες χώρες και οι χώρες με ιστορικά υψηλές εκπομπές έχουν επείγουσα υποχρέωση να παρέχουν στα μικρά νησιωτικά κράτη διευρυμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Τα χρήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή θαλάσσιων τειχών, την αποκατάσταση μαγκρόβιων δασών στις ακτές ή για τη μετεγκατάσταση πληθυσμών από περιοχές που είναι ευάλωτες στις πλημμύρες.
Η διακήρυξη, πάντως, δεν αρκεί από μόνη της για αύξηση της χρηματοδότησης σε ευάλωτες χώρες.
Στο πλαίσιο της Συνθήκης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC), οι πλούσιες χώρες προσφέρουν σήμερα κονδύλια 130 δισ. δολαρίων το έτος για έργα προσαρμογής σε ευάλωτες χώρες, πολύ κάτω από τα επίπεδα που απαιτούνται, σύμφωνα με ειδικούς, για να αποφευχθούν καταστροφικές επιπτώσεις.
Η διεθνής κοινότητα συμφώνησε το 2024 να αυξήσει την ετήσια χρηματοδότηση στα 300 δισ. δολάρια, μέχρι στιγμής όμως η πρόοδος παραμένει ασαφής.
