Στην Ελβετία η απαγόρευση των πυροτεχνημάτων οδηγείται σε εθνική ψηφοφορία, με τους πολίτες να καλούνται να αποφασίσουν αν θα περιοριστούν τα θορυβώδη πυροτεχνήματα. Η ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί για τις 29 Νοεμβρίου, όπως μεταδίδει το euronews.com.
Με τη στήριξη οργανώσεων για την προστασία των ζώων και περιβαλλοντικών φορέων, η λαϊκή πρωτοβουλία που προωθείται από πολίτες συγκεντρώνει ήδη ενδιαφέρον. Για τα κατοικίδια, τα άγρια ζώα και τα ζώα φάρμας, τα πυροτεχνήματα δεν είναι γιορτή αλλά πηγή άγχους, αναφέρει ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Schweizer Tierschutz STS (Ελβετική Προστασία Ζώων), που στηρίζει την πρωτοβουλία.
Η πρόταση ζητά επίσης καλύτερη προστασία των ανθρώπων και του φυσικού περιβάλλοντος από τον θόρυβο, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα σκουπίδια, τα ατυχήματα και τις πυρκαγιές που σχετίζονται με τα πυροτεχνήματα.
Μια αρχική δημοσκόπηση της Ελβετικής Ραδιοτηλεόρασης (SBC), που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, έδειξε ισχυρή υποστήριξη για την απαγόρευση, με το 69% των ψηφοφόρων να τάσσεται υπέρ.
Η πρόταση φαίνεται να είναι πιο δημοφιλής στους αριστερούς ψηφοφόρους, όμως συγκεντρώνει πλειοψηφική στήριξη σε όλο το πολιτικό φάσμα και ιδιαίτερα μεταξύ των γυναικών.
Τέτοιες ψηφοφορίες είναι συνηθισμένες στην Ελβετία, όπου κάθε πολίτης ή ομάδα μπορεί να ξεκινήσει μια πρωτοβουλία συγκεντρώνοντας 100.000 έγκυρες υπογραφές από άτομα με δικαίωμα ψήφου.
Η ερώτηση που τίθεται είναι αν αυτό θα σημαίνει πλήρη απαγόρευση των πυροτεχνημάτων στην Ελβετία.
Η πρόταση στοχεύει στον σημαντικό περιορισμό των ιδιαίτερα θορυβωδών και ενοχλητικών πυροτεχνημάτων σε ιδιωτικούς χώρους, μέσω της απαγόρευσης πώλησής τους.
Θα εξακολουθήσουν να επιτρέπονται πιο αθόρυβες εναλλακτικές, όπως τα βεγγαλικά χειρός (σύρματα με σπίθες) και τα πυροτεχνήματα τύπου ηφαίστειο.
Επίσης, θα δίνεται η δυνατότητα στα καντόνια, δηλαδή τις τοπικές διοικητικές περιφέρειες, να χορηγούν εξαιρέσεις για εκδηλώσεις υπερτοπικής σημασίας, όπως η 1η Αυγούστου, η Εθνική Εορτή της Ελβετίας, και η παραμονή της Πρωτοχρονιάς, με την προϋπόθεση ότι θα δίνεται έμφαση σε πιο αθόρυβες επιλογές.
Σήμερα, τα ελβετικά καντόνια και οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την πώληση και τη χρήση πυροτεχνημάτων σε τοπικό επίπεδο. Η χρήση τους διέπεται επίσης από ηλικιακά όρια και απαιτήσεις αδειοδότησης.
Η οργάνωση STS αναφέρει ότι η πρωτοβουλία, με τίτλο «Για τον περιορισμό των πυροτεχνημάτων», θα θεσπίσει έναν σαφή κανόνα που θα ισχύει για ολόκληρη τη χώρα.
Ωστόσο, ο κλαδικός φορέας Ελβετικό Γραφείο Συντονισμού για τα Πυροτεχνήματα (SFK) υποστηρίζει ότι η πρόταση απειλεί την ελβετική παράδοση, ενώ ορισμένοι πολιτικοί λένε ότι θίγει τις προσωπικές ελευθερίες των πολιτών και ότι η ρύθμιση του ζητήματος πρέπει να αφεθεί στα καντόνια.
Το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα, το κόμμα Το Κέντρο (Die Mitte) και η Ελβετική Ένωση Επαγγελματιών ξεκίνησαν εκστρατεία κατά του μέτρου, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις στους επιχειρηματίες και για τον κίνδυνο να ενισχυθεί μια κουλτούρα απαγορεύσεων.
Η πρόταση, που κατατέθηκε αρχικά το 2023, συγκέντρωσε περισσότερες από 137.000 υπογραφές. Επειδή μια αντιπρόταση που κατατέθηκε το καλοκαίρι δεν προχώρησε, το ζήτημα παραπέμπεται πλέον σε δημόσια ψηφοφορία.
Αν εγκριθεί, η Ελβετία ενδέχεται να ακολουθήσει το παράδειγμα της Ολλανδίας, όπου τέθηκε σε ισχύ φέτος το καλοκαίρι μια ευρύτερη απαγόρευση πυροτεχνημάτων, κυρίως για λόγους ασφαλείας αλλά και για την προστασία των ζώων και του περιβάλλοντος.
Άλλες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν τους δικούς τους κανόνες και περιορισμούς· για παράδειγμα, στο Βέλγιο η χρήση μεγάλων και ισχυρών πυροτεχνημάτων επιτρέπεται αποκλειστικά σε επαγγελματίες.
Πώς επηρεάζουν τα πυροτεχνήματα το περιβάλλον;
Όταν τα πυροτεχνήματα εκρήγνυνται, απελευθερώνουν μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης, πλούσια σε τοξικά μέταλλα που προέρχονται από την πυρίτιδα και τις χρωστικές ουσίες που περιέχουν.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Αστυνομική Υπηρεσία της Ελβετίας, στη χώρα χρησιμοποιούνται ετησίως 1.000 έως 2.000 τόνοι πυροτεχνημάτων —τα τρία τέταρτα των οποίων αποτελούνται από συσκευασίες—, παράγοντας 200 έως 400 τόνους αιωρούμενων σωματιδίων κάθε χρόνο.
Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 2% με 3% των ετήσιων εκπομπών αιωρούμενων σωματιδίων στη χώρα, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (FOEN).
Πέρα από τη ρύπανση του αέρα, του νερού και του εδάφους, αυτά τα λεπτά σωματίδια μπορούν να επηρεάσουν την υγεία όσων τα εισπνεύσουν, ιδιαίτερα ευάλωτων ατόμων με υποκείμενα προβλήματα υγείας.
Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες μπορούν να εντείνουν τις αρνητικές συνέπειες· για παράδειγμα, η ομίχλη μπορεί να εγκλωβίσει τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ η ζέστη και η ξηρασία μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο πυρκαγιών.
Η FOEN συνιστά την υπεύθυνη απόρριψη των χρησιμοποιημένων πυροτεχνημάτων: αφού κρυώσουν, μπορούν να πεταχτούν στα κοινά οικιακά απορρίμματα, ενώ οι συσκευασίες τους θα πρέπει να ανακυκλώνονται.
Τα πυροτεχνήματα προκαλούν φόβο, πανικό και αποπροσανατολισμό
Οι οργανώσεις για την προστασία των ζώων έχουν εκφράσει έντονα τη στήριξή τους στην απαγόρευση των πυροτεχνημάτων.
Ο ξαφνικός θόρυβος προκαλεί φόβο, πανικό και αποπροσανατολισμό [στα ζώα], αναφέρει η STS. Οι συνέπειες κυμαίνονται από τάσεις φυγής και οξύ στρες μέχρι τραυματισμούς ή ακόμη και θάνατο. Επομένως, η προστασία των ζώων από περιττό θόρυβο αποτελεί κεντρικό μέλημα της προστασίας των ζώων.
Σε βίντεο της εκστρατείας για την πρωτοβουλία, η ελβετίδα κτηνίατρος Maruschka Blaser εξηγεί ότι τα ζώα αντιλαμβάνονται τους ήχους υψηλής συχνότητας και τους δυνατούς κρότους πολύ πιο έντονα από ό,τι οι άνθρωποι.
Μιλώντας για τα άλογα, επισημαίνει ότι η κατάσταση μπορεί να γίνει επικίνδυνη πολύ γρήγορα, όταν τα ζώα τρέχουν ανεξέλεγκτα εξαιτίας των πυροτεχνημάτων, είτε πρόκειται για κίνδυνο για τους ανθρώπους σε πολυσύχναστους χώρους είτε για άλλα ζώα σε βοσκοτόπια.
Όσον αφορά τα κατοικίδια, όπως οι γάτες και οι σκύλοι, μερικές φορές χρειάζεται να τους χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή για να ηρεμήσουν ημέρες πριν από τη ρίψη πυροτεχνημάτων, λέει η Blaser.
«Γνωρίζω επίσης οικογένειες που περνούν τη νύχτα σε καταφύγιο μαζί με τα κατοικίδιά τους, αλλά, κατά κάποιον τρόπο, ούτε αυτό αποτελεί λύση», προσθέτει.
«Εκατομμύρια κατοικίδια ζουν στην Ελβετία. Για πολλά από αυτά, τα πυροτεχνήματα προκαλούν στρες ή πανικό», δηλώνει σε βίντεο της εκστρατείας ο Casimir von Arx, πρόεδρος του παραρτήματος Βέρνης της Schweizer Tierschutz (STS – Ελβετική Οργάνωση Προστασίας των Ζώων).
«Μπορούμε να τα προστατέψουμε μόνο εάν, ως κοινωνία, δείξουμε σεβασμό και μέριμνα ο ένας για τον άλλον», τονίζει.
