Μετά την εκεχειρία του Οκτωβρίου 2025 και τη σταδιακή αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας, η κατάσταση όσον αφορά τον υποσιτισμό στη Λωρίδα της Γάζας παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση σε σχέση με τα ακραία επίπεδα λιμού του 2025. Ωστόσο, η ανθρωπιστική κρίση παραμένει εξαιρετικά σοβαρή και οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στα παιδιά είναι βαθιές.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί, αλλά δεν έχει λυθεί. Χιλιάδες παιδιά εξακολουθούν να χρειάζονται θεραπεία για υποσιτισμό, ενώ πολλές οικογένειες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν ακόμη και ένα κανονικό γεύμα την ημέρα. Για τις εγκύους και τις μητέρες με βρέφη, η έλλειψη τροφής και οι υψηλές τιμές βασικών προϊόντων κάνουν την καθημερινότητα ακόμη πιο δύσκολη.
Σύμφωνα με έκθεση της Ολοκληρωμένης Ταξινόμησης Φάσεων Επισιτιστικής Ασφάλειας (IPC), που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2026, περίπου 74.200 παιδιά ηλικίας από έξι μηνών έως πέντε ετών αναμένεται να χρειαστούν θεραπεία για οξύ υποσιτισμό από τον Μάιο του 2026 έως τον Απρίλιο του 2027. Από αυτά, περίπου 11.400 αναμένεται να αντιμετωπίσουν σοβαρό οξύ υποσιτισμό. Την ίδια περίοδο, περίπου 24.600 έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες εκτιμάται ότι θα χρειαστούν αντίστοιχη υποστήριξη.
Οι αριθμοί αυτοί είναι χαμηλότεροι από τις εκτιμήσεις του 2025, όταν οι ανάγκες είχαν φτάσει στην κορύφωσή τους. Αυτό δείχνει ότι η αύξηση της βοήθειας και η λειτουργία περισσότερων προγραμμάτων διατροφικής υποστήριξης έχουν συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης. Δεν σημαίνει, όμως, ότι τα προβλήματα έχουν ξεπεραστεί. Η έκθεση βασίζεται σε στοιχεία έως τις 15 Ιουνίου 2026 και προειδοποιεί ότι η πρόοδος μπορεί να ανατραπεί αν περιοριστεί ξανά η πρόσβαση σε τρόφιμα και ανθρωπιστική βοήθεια.
Η βοήθεια δεν αρκεί για να καλύψει τις ανάγκες
Η πείνα στη Γάζα δεν αφορά μόνο το αν υπάρχει κάτι για να φάει μια οικογένεια, αλλά και το αν αυτό το φαγητό είναι αρκετό και θρεπτικό. Η διανομή αλευριού, ρυζιού και άλλων βασικών προϊόντων μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να επιβιώσουν, όμως δεν εξασφαλίζει μια ισορροπημένη διατροφή. Το κρέας, τα αυγά, τα γαλακτοκομικά, τα φρούτα και τα λαχανικά παραμένουν δύσκολα προσβάσιμα για πολλές οικογένειες.
Σύμφωνα με την IPC, περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετώπιζαν κρίση ή χειρότερες συνθήκες επισιτιστικής ανασφάλειας από τα μέσα Απριλίου έως τα τέλη Ιουνίου 2026. Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους, ο αριθμός προβλέπεται να ξεπεράσει τα 1,4 εκατομμύρια. Ανάμεσά τους, περίπου 212.000 άνθρωποι αναμένεται να βρίσκονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η κατάσταση παραμένει εύθραυστη και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεχή είσοδο τροφίμων και τη λειτουργία των ανθρωπιστικών προγραμμάτων. Στις 15 Οκτωβρίου, δημοσιεύματα των Reuters και Associated Press ανέφεραν ότι είχε διακοπεί για δύο ημέρες η είσοδος εμπορικών αγαθών στη Γάζα. Η ανθρωπιστική βοήθεια εξακολουθούσε να εισέρχεται, ωστόσο η διακοπή των εμπορικών προμηθειών δημιουργεί επιπλέον ανησυχία για τη διαθεσιμότητα και τις τιμές των προϊόντων.
Η έλλειψη τροφίμων δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα. Οι επαναλαμβανόμενοι εκτοπισμοί, η απώλεια εισοδήματος, οι κατεστραμμένες υποδομές και η δυσκολία πρόσβασης σε καθαρό νερό και υπηρεσίες υγείας επιβαρύνουν την κατάσταση. Όταν ένα παιδί δεν τρέφεται επαρκώς και παράλληλα αντιμετωπίζει ασθένειες, η υγεία του μπορεί να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο.
«Μερικές φορές μένουμε χωρίς λαχανικά για μήνες»
Πίσω από τα στοιχεία βρίσκονται οικογένειες που προσπαθούν καθημερινά να μοιράσουν ό,τι έχουν. Η Σαχάρ Ναφέζ Σάλεμ, εκτοπισμένη μητέρα που ζει σε σκηνή στη Χαν Γιουνίς, περιγράφει μια ζωή στην οποία το φαγητό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα συσσίτια και την ανθρωπιστική βοήθεια.
Στο τραπέζι της οικογένειάς της βρίσκονται συχνά κονσερβοποιημένα τρόφιμα, ρύζι, φακές και ρεβίθια. Τα λαχανικά είναι ακριβά και, όπως λέει, υπάρχουν φορές που η οικογένεια μένει χωρίς αυτά για μήνες. Όταν το φαγητό δεν φτάνει για όλους, οι ενήλικες περιορίζουν τις μερίδες τους για να μπορέσουν να φάνε τα παιδιά.
Αντίστοιχη είναι η κατάσταση που περιγράφει ο Μαχμούντ Χάμζα Μπαντρ Σαμπάνα, εκτοπισμένος πατέρας από τη Ράφα, ο οποίος βρίσκεται πλέον στη Χαν Γιουνίς. Η οικογένειά του δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τρόφιμα, νερό, πάνες και βρεφικό γάλα. Το παιδί του διαγνώστηκε με υποσιτισμό όταν ήταν μόλις δύο μηνών.
Χωρίς εργασία και σταθερό εισόδημα, ο ίδιος αναγκάζεται να ζητά βοήθεια από γείτονες. «Βγαίνω έξω και παίρνω ό,τι μπορώ για την οικογένειά μου», λέει. Όπως περιγράφει, από τότε που εκτοπίστηκε η οικογένειά του έχει λάβει μόνο ένα δέμα τροφίμων και έναν σάκο αλεύρι.
Οι μαρτυρίες αποτυπώνουν την καθημερινή ανασφάλεια ανθρώπων που δεν γνωρίζουν αν θα έχουν αρκετό φαγητό την επόμενη ημέρα. Ακόμη και όταν φτάνει βοήθεια, αυτή συχνά δεν αρκεί για να καλύψει όλες τις ανάγκες της οικογένειας.
Οι επιπτώσεις αρχίζουν πριν από τη γέννηση
Ο υποσιτισμός δεν αφορά μόνο τα παιδιά που έχουν ήδη γεννηθεί. Η ανεπαρκής διατροφή κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάσει τόσο την υγεία της μητέρας όσο και την ανάπτυξη του βρέφους, αυξάνοντας τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού και χαμηλού βάρους γέννησης.
Στοιχεία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF), που αφορούν 201 μητέρες νεογνών τα οποία νοσηλεύτηκαν σε δύο νοσοκομεία της Γάζας από τον Ιούνιο του 2025 έως τον Ιανουάριο του 2026, δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Περισσότερες από τις μισές γυναίκες είχαν αντιμετωπίσει υποσιτισμό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ενώ το 25% παρέμενε υποσιτισμένο κατά τον τοκετό.
Στην ίδια ομάδα νεογνών, το 90% όσων γεννήθηκαν από μητέρες που είχαν επηρεαστεί από υποσιτισμό γεννήθηκε πρόωρα και το 84% είχε χαμηλό βάρος γέννησης. Η νεογνική θνησιμότητα ήταν διπλάσια σε σύγκριση με τα νεογνά μητέρων που δεν είχαν υποσιτισμό κατά τον τοκετό. Τα στοιχεία αφορούν τη συγκεκριμένη ομάδα ασθενών και όχι το σύνολο των γεννήσεων στη Γάζα, δείχνουν όμως πόσο σοβαρές μπορεί να είναι οι συνέπειες.
Η Σαμάρ Αμπού Μουσταφά, μητέρα που ζει στη Γάζα, περιγράφει τη δυσκολία να εξασφαλίσει αρκετή τροφή για την ίδια και το βρέφος της. Είχε διαγνωστεί με υποσιτισμό στην αρχή της εγκυμοσύνης της και αναφέρει ότι δεν έχει αρκετό μητρικό γάλα για το μωρό της. Χρειάζεται να χρησιμοποιεί βρεφικό γάλα, αλλά δεν μπορεί να το αγοράζει σταθερά. «Μου έχει απομείνει μόνο ένα κουτί γάλα», λέει.
Η ίδια ζει σε έναν περιορισμένο χώρο αποθήκης μαζί με άλλες πέντε οικογένειες και εξαρτάται από δέματα τροφίμων και κοινοτικές κουζίνες. Για μια μητέρα με βρέφος, η έλλειψη σταθερής πρόσβασης σε τροφή και γάλα δεν είναι απλώς μια ακόμη οικονομική δυσκολία. Μπορεί να επηρεάσει άμεσα την υγεία και την ανάπτυξη του παιδιού.
Μια εύθραυστη βελτίωση
Η εικόνα στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2026 δεν είναι ίδια με εκείνη της κορύφωσης της κρίσης το 2025. Η ανθρωπιστική βοήθεια έχει συμβάλει στη μείωση του οξέος υποσιτισμού και περισσότερες υπηρεσίες διατροφικής υποστήριξης έχουν επαναλειτουργήσει. Παρ’ όλα αυτά, οι ανάγκες παραμένουν μεγάλες και εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια.
Η βελτίωση των αριθμών δεν σημαίνει ότι οι οικογένειες έχουν επιστρέψει σε μια φυσιολογική ζωή. Ένα παιδί που αναρρώνει από τον υποσιτισμό εξακολουθεί να κινδυνεύει όταν δεν υπάρχει σταθερή πρόσβαση σε θρεπτικά τρόφιμα, καθαρό νερό και ιατρική φροντίδα. Και για τις μητέρες που δεν μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκή τροφή για τις ίδιες και τα βρέφη τους, η καθημερινότητα παραμένει ένας διαρκής αγώνας.
Η διατήρηση της προόδου απαιτεί σταθερή είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας και εμπορικών αγαθών, πρόσβαση σε ασφαλές νερό και υπηρεσίες υγείας, καθώς και συνέχιση των προγραμμάτων πρόληψης και θεραπείας του υποσιτισμού. Χωρίς αυτά, η σημερινή βελτίωση μπορεί εύκολα να ανατραπεί.
Για τις οικογένειες που ζουν σε σκηνές, για τις μητέρες που δεν ξέρουν αν θα έχουν γάλα για το μωρό τους και για τα παιδιά που χρειάζονται θεραπεία, η κρίση δεν μετριέται μόνο σε αριθμούς. Μετριέται στην αγωνία για το επόμενο γεύμα. Και όσο αυτή η αγωνία παραμένει μέρος της καθημερινότητάς τους, η πείνα στη Γάζα δεν μπορεί να θεωρηθεί παρελθόν.
Δείτε αναλυτικά
Έρευνα της UNICEF για τη διατροφική κατάσταση των γυναικών και των παιδιών στη Γάζα, τον Ιούνιο του 2026
Έκθεση της IPC για την επισιτιστική ανασφάλεια στη Γάζα
Πληροφορίες: ipcinfo.org, ochaopt.org, doctorswithoutborders.org, reuters.com, apnews.com
