Αυστηρότερο πλαίσιο για τα αιολικά στα νησιά φέρνει το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ, ενώ παράλληλα ενισχύεται η προστασία για ώριμα έργα σε όλη τη χώρα. Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δημοσιεύθηκε χθες στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης.
Ενισχύονται οι ζώνες αποκλεισμού εγκατάστασης ΑΠΕ, καθώς και οι περιβαλλοντικοί και τοπικοί περιορισμοί.
Πιο συγκεκριμένα, το επιτελείο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) θωρακίζει τα παλαιότερα έργα, επεκτείνοντας την προστασία όσων βρίσκονται σε αδειοδοτική διαδικασία, και υιοθετεί αυστηρότερους κανόνες για τις επενδύσεις στα νησιά σε σχέση με το αρχικό σχέδιο που είχε δοθεί σε δημόσια διαβούλευση. Παράλληλα, διευρύνονται οι ζώνες αποκλεισμού εγκατάστασης ΑΠΕ, μαζί με τους περιβαλλοντικούς και τοπικούς περιορισμούς.
Το πλαίσιο γίνεται πιο σφιχτό για επενδύσεις στον νησιωτικό χώρο, καθώς μπαίνουν πρόσθετοι περιορισμοί στη χωροθέτηση νέων εγκαταστάσεων. Οι τελικές ρυθμίσεις συνδέουν πιο στενά τη δυνατότητα εγκατάστασης αιολικών πάρκων με την κατηγοριοποίηση των περιοχών της χώρας βάσει του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ στις αρχές του μήνα.
Στο κείμενο της διαβούλευσης του ΕΧΠ για τις ΑΠΕ υπήρχε αόριστη εξαίρεση για τις Δημοτικές Ενότητες υψηλής τουριστικής ανάπτυξης. Στην τελική υπουργική απόφαση, όμως, ο περιορισμός για τις ανεμογεννήτριες ορίζεται πλέον συγκεκριμένα και αφορά τις Δημοτικές Ενότητες που, με βάση το τουριστικό χωροταξικό, εντάσσονται στις κατηγορίες Α, δηλαδή τις κορεσμένες, και Β, τις αναπτυγμένες.
Η σύνδεση των δύο Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων περιορίζει ακόμη περισσότερο τις περιοχές όπου μπορεί να εφαρμοστεί η πρόβλεψη του χωροταξικού των ΑΠΕ, η οποία επιτρέπει χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων σε νησιά με έκταση άνω των 300 τ.χλμ. Πρόκειται για 13 μεγάλα νησιά: τη Λέσβο, τη Χίο, τη Λήμνο, τη Σάμο, τη Θάσο, την Κάρπαθο, τη Ρόδο, την Άνδρο, τη Νάξο, την Κεφαλονιά, τη Λευκάδα, την Εύβοια και την Κρήτη.
Ωστόσο, σε αυτά τα νησιά υπάρχουν περιοχές ή και ολόκληρα νησιά που ανήκουν στις τουριστικές κατηγορίες Α και Β. Έτσι, η καραμπόλα των δύο χωροταξικών αφήνει εκτός ολόκληρη τη Θάσο, που ανήκει στην κατηγορία Β, αλλά και πολλές περιοχές των υπόλοιπων νησιών.
Πιο αναλυτικά, αιολικά πάρκα αποκλείονται από τις δημοτικές ενότητες Μήθυμνας στη Λέσβο, Νάξου, Χίου και Αγίου Μηνά Χίου, από έξι δημοτικές ενότητες της Ρόδου (Ρόδου, Λίνδου, Πεταλούδων, Αφάντου, Ιαλυσού και Καλλιθέας), από δύο στην Κεφαλονιά (Ελείου – Πρόννων και Λειβαθούς) και αντίστοιχα στη Λευκάδα (Δ.Ε. Λευκάδας και Ελλομένου). Στην Εύβοια οι ανεμογεννήτριες αποκλείονται από την περιοχή Αιδηψού και στην Κρήτη από τις δημοτικές ενότητες Γαζίου και Γουβών Ηρακλείου, Αγίου Νικολάου και Βραχασίου Λασιθίου, Ρεθύμνης, Γεροποτάμου και Αμαρίου Ρεθύμνου, Χανίων, Βάμου, Γεωργιουπόλεως, Πλατανιά και Αρμένων Χανίων, καθώς και από τις κορεσμένες τουριστικά περιοχές στα Μάλια, τη Χερσόνησο Ηρακλείου και τη Νέα Κυδωνία Χανίων.
Το νέο κείμενο προβλέπει επίσης ότι όταν η ανάπτυξη δραστηριοτήτων του ΕΧΠ ΑΠΕ σε μια περιοχή οδηγεί σε σύγκρουση με κατευθύνσεις άλλων ισχυόντων Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων, το θέμα παραπέμπεται στο Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΧΩΘΑ).
Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης.
Για τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων στις περιοχές καταλληλόλητας του νησιωτικού χώρου λαμβάνεται υπόψη το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους, δηλαδή η φέρουσα ικανότητα, που δεν μπορεί να ξεπερνά το 4% της έκτασης. Παράλληλα, η εγκατάσταση σε ορεινές περιοχές του νησιωτικού χώρου θα εξετάζεται κατά περίπτωση, με βάση τα ειδικά μορφολογικά, οικολογικά και τοπικά χαρακτηριστικά της θέσης και το οικείο καθεστώς προστασίας.
Πέρα από τους βασικούς περιορισμούς που είτε ενισχύθηκαν, όπως στα νησιά, είτε παρέμειναν ως είχαν στο αρχικό draft του ΕΧΠ, όπως ο κόφτης στα 1.200 μέτρα υψόμετρο για τα αιολικά, ξεχωρίζουν και οι επιμέρους προσαρμογές σε κρίσιμες διατάξεις του σχεδίου. Η σημαντικότερη αφορά τις Περιοχές Καταλληλόλητας, όπου επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων.
Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε ότι, σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, θα έπρεπε να καταγράφεται σημαντικό αιολικό δυναμικό, άνω των 4 m/sec, ως μεσοσταθμική τιμή στο σύνολο της έκτασης, με ορισμένες εξαιρέσεις όπως οι περιοχές επιτάχυνσης. Η πρόβλεψη αυτή είχε προκαλέσει αντιδράσεις στην αγορά, καθώς μπορούσε να αποκλείσει περιοχές με υψηλό αιολικό δυναμικό μέσα σε μια Δημοτική Ενότητα, ακόμη κι αν αυτό δεν αποτυπωνόταν στον μέσο όρο.
Η ρύθμιση παραμένει στο νέο κείμενο, αλλά μια προσθήκη ανοίγει τον δρόμο για νέα έργα. Η μεσοσταθμική τιμή διατηρείται, όμως δίνεται δυνατότητα εγκατάστασης και σε περιοχές με μικρότερο μέσο αιολικό δυναμικό, εφόσον τεκμηριώνεται μέσω των διαδικασιών της ΡΑΑΕΥ ότι το αιολικό δυναμικό για την προτεινόμενη εγκατάσταση ξεπερνά τα 7,5 m/sec και το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης των αιολικών εγκαταστάσεων στη συγκεκριμένη Δημοτική Ενότητα δεν υπερβαίνει το 1% της έκτασής της. Η δυνατότητα αυτή δεν ισχύει σε ειδικές περιοχές με μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, άλλους μείζονος σημασίας αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και συναφείς ζώνες.
Παραμένει επίσης η απαγόρευση στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) των περιοχών Natura, εκτός αν σωρευτικά το επιτρέπει η αντίστοιχη εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/sec, με βάση τον αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ. Επιπλέον, οι ζώνες απαγόρευσης διευρύνονται με δύο νέες κατηγορίες, τις Απάτητες Παραλίες και τις περιοχές των πηγών υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, ενώ από τους περιορισμούς εξαιρούνται τα συνοδευτικά έργα τους, δηλαδή τα δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την ηπειρωτική Ελλάδα παραμένει στο 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικές εγκαταστάσεις για Μονεμβασιά, Αράχοβα, Καρπενήσι και Κάρυστο, ενώ στο καθεστώς αυτό προστίθενται και οι Δημοτικές Ενότητες της Κρήτης.
Το τελικό κείμενο ενσωματώνει και σειρά εξαιρέσεων από την ισχύ του ΕΧΠ ΑΠΕ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από κυματική και άλλες μορφές ενέργειας των ωκεανών, οι εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου, αλλά και η χωροθέτηση των συνοδών έργων για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, υβριδικούς σταθμούς, σταθμούς ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ με ενσωματωμένη αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας.
Στις μητροπολιτικές περιοχές Αττικής και Θεσσαλονίκης η καθολική απαγόρευση ανεμογεννητριών διατηρείται, όμως εισάγεται μία συγκεκριμένη εξαίρεση. Επιτρέπεται μόνο η αντικατάσταση υφιστάμενων ανεμογεννητριών στο πλαίσιο έργων ριζικής ανανέωσης ή τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, χωρίς επέκταση του αιολικού σταθμού.
Στα ειδικά κριτήρια χωροθέτησης αιολικών μονάδων στον θαλάσσιο χώρο προστίθενται ως περιοχές αποκλεισμού οι κηρυγμένοι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι, οι περιοχές με ενάλιες αρχαιότητες και τα χαρακτηρισμένα ως μνημεία μεταγενέστερα του 1830 ναυάγια. Αντίθετα, αφαιρείται από τις ζώνες αποκλεισμού η ειδική πρόβλεψη για κλειστούς κόλπους με εύρος μικρότερο των 1.500 μέτρων.
Στο τελικό κείμενο οι περιοχές αποκλεισμού περιλαμβάνουν τα θεσμοθετημένα θαλάσσια και υποθαλάσσια πάρκα, τους κηρυγμένους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους και τις περιοχές με ενάλιες αρχαιότητες, τις περιοχές ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών, με εξαίρεση την εγκατάσταση ανεμογεννητριών εντός ΠΟΑΥ, εφόσον υπάρχει συγκατάθεση του φορέα εκμετάλλευσης, τους κύριους διαδρόμους ναυσιπλοΐας, τα καταδυτικά πάρκα, τα τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα, τα νεότερα ναυάγια και τους επισκέψιμους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους, τις περιοχές αγκυροβολίας, τις περιοχές απαγόρευσης για λόγους εθνικής ασφάλειας, τις Απάτητες Παραλίες και τις Θαλάσσιες Ζώνες Λιμένα.
Για τα φωτοβολταϊκά διατηρείται η καθολική απαγόρευση στις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, μαζί με τους Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας, με εξαίρεση τις τεχνητές και κατασκευασμένες επιφάνειες. Παραμένει και το ανώτατο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, με ή χωρίς μονάδα αποθήκευσης ενέργειας, στο 1,5% της συνολικής έκτασης ανά Περιφερειακή Ενότητα, ενώ στο τελικό κείμενο προστίθεται τυπική στρεμματική κάλυψη 14 στρεμμάτων ανά εγκατεστημένο MW φωτοβολταϊκού σταθμού.
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ διευρύνει και εξειδικεύει τις ζώνες αποκλεισμού για τα θαλάσσια πλωτά φωτοβολταϊκά. Διατηρεί σε αυτές τα θεσμοθετημένα θαλάσσια και υποθαλάσσια πάρκα, τις περιοχές με λιβάδια Ποσειδωνίας, τις ενάλιες αρχαιότητες και άλλες συναφείς ζώνες, ενώ αφαιρείται και εδώ η ειδική απαγόρευση για κλειστούς κόλπους με εύρος μικρότερο των 1.500 μέτρων. Στις νέες ζώνες αποκλεισμού περιλαμβάνονται τα καταδυτικά πάρκα, τα τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα, τα νεότερα ναυάγια, οι περιοχές αγκυροβολίας, οι Απάτητες Παραλίες και οι περιοχές απαγόρευσης για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Το νέο χωροταξικό διατηρεί ανοιχτό τον δρόμο για έργα που έχουν ήδη προχωρήσει σημαντικά στην αδειοδοτική τους ωρίμανση. Οι τελικές μεταβατικές διατάξεις διευρύνουν αισθητά την προστασία των έργων που διαθέτουν άδειες, περιβαλλοντικές εγκρίσεις ή φακέλους σε προχωρημένο στάδιο, ώστε σε περισσότερες περιπτώσεις να συνεχιστεί η αδειοδοτική τους πορεία με τους κανόνες που ίσχυαν πριν από τη νέα απόφαση.
Τα νομίμως λειτουργούντα έργα δεν συνδέονται πλέον με τη λήξη ή ανανέωση της συγκεκριμένης άδειας λειτουργίας τους, αλλά παραμένουν σε ισχύ μέχρι την παύση της λειτουργίας τους, ενώ οι ανανεώσεις των σχετικών αδειών συνεχίζουν να διέπονται από τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από τη νέα απόφαση, με τις προβλεπόμενες επιφυλάξεις.
Παράλληλα, η προστασία επεκτείνεται για έργα που διαθέτουν άδεια εγκατάστασης, Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), Πρότυπη Περιβαλλοντική Δέσμευση (ΠΠΔ) ή βεβαίωση απαλλαγής από περιβαλλοντική αδειοδότηση. Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται πλέον στις άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας, αλλά αναφέρεται σε κάθε άλλη άδεια ή έγκριση, ενώ προβλέπει ρητά και την προσθήκη συστήματος αποθήκευσης στις τροποποιήσεις. Για τα έργα με ΑΕΠΟ διευκρινίζεται ότι μπορούν να κατασκευαστούν και να τεθούν σε λειτουργία μέσα στον χρόνο ισχύος της ΑΕΠΟ, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου παράτασης ή ανανέωσής της.
Αντίστοιχη αντιμετώπιση προβλέπεται για έργα που υπάγονται σε ΠΠΔ και για έργα με απαλλαγή από περιβαλλοντική αδειοδότηση. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις παλαιών ΑΕΠΟ και ΠΠΔ μπορούν να συνεχίσουν να γίνονται με το προηγούμενο καθεστώς, ακόμη και όταν η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή κρίνει ότι απαιτείται νέα ΜΠΕ. Εξαίρεση υπάρχει για τη μεταφορά θέσης εγκατάστασης και για αύξηση ή τροποποίηση των ορίων του προηγουμένως εγκεκριμένου πολυγώνου εγκατάστασης άνω του 50%, χωρίς παράλληλη αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος.
Αλλαγή υπάρχει και στη μεταχείριση των φακέλων Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Το προηγούμενο κείμενο προστάτευε τους φακέλους που είχαν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας έως τις 20 Μαΐου 2026, ενώ η τελική απόφαση συνδέει πλέον το όριο με την έναρξη ισχύος της ίδιας της απόφασης, δηλαδή τη χθεσινή 19/8/2026, διευρύνοντας έτσι το χρονικό πεδίο της μεταβατικής προστασίας.
Οι συγκεκριμένοι φάκελοι μπορούν να συνεχίσουν να αξιολογούνται με βάση το προηγούμενο καθεστώς και να τροποποιούνται ή να συμπληρώνονται πριν από την έκδοση της ΑΕΠΟ, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο από την αρμόδια περιβαλλοντική αρχή. Στη συνέχεια τα έργα μπορούν να λάβουν ΑΕΠΟ, άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας, όπου απαιτείται, καθώς και κάθε άλλη άδεια ή έγκριση με βάση τις προηγούμενες διατάξεις. Και εδώ προστίθεται ρητά η δυνατότητα προσθήκης συστήματος αποθήκευσης.
Στις τελικές διατάξεις προστίθεται ακόμη μία δυνατότητα. Έργα που εμπίπτουν στις προηγούμενες μεταβατικές κατηγορίες μπορούν να προχωρήσουν σε ριζική ανανέωση και να εκδοθούν εκ νέου, να τροποποιηθούν ή να ανανεωθούν όλες οι άδειες και εγκρίσεις τους σύμφωνα με το προηγούμενο καθεστώς, με τις προβλεπόμενες επιφυλάξεις.
Στα κριτήρια αποστάσεων για τις ανεμογεννήτριες αλλάζει ο τρόπος αντιμετώπισης ορισμένων περιοχών περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος. Το αρχικό κείμενο προέβλεπε ελάχιστη απόσταση 500 μέτρων, όμως στη υπουργική απόφαση ορίζεται ότι οι αποστάσεις από ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης θα κρίνονται σύμφωνα με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, ενώ για πυρήνες Εθνικών Δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση, όταν δεν περιλαμβάνονται στις προηγούμενες ζώνες, οι αποστάσεις θα εξετάζονται κατά περίπτωση μέσω των ΑΕΠΟ. Έτσι, αφαιρείται η οριζόντια πρόβλεψη της ελάχιστης απόστασης των 500 μέτρων στις συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Από πόλεις και οικισμούς παραμένει η απόσταση των 1.000 μέτρων. Προστίθεται, ωστόσο, πρόβλεψη ότι η απόσταση από οικιστικές δραστηριότητες δεν λαμβάνεται υπόψη όταν η άτρακτος της ανεμογεννήτριας δεν είναι ορατή.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
