Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι το μεγαλύτερο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα που είχε στη διάθεσή της η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Δημιουργήθηκε μετά την πανδημία ως ένα έκτακτο ευρωπαϊκό εργαλείο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να καταφεύγει για πρώτη φορά σε κοινό δανεισμό για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων.
Αυτό υπογραμμίζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αφορμή αιτιάσεις που διατυπώνονται στον δημόσιο διάλογο, και διευκρινίζει ότι η Ελλάδα έχει στη διάθεσή της συνολικά 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ είναι επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια. Για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα, οι εκταμιεύσεις δεν γίνονται με βάση τις δαπάνες, αλλά με βάση την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων που δείχνουν ότι οι μεταρρυθμίσεις και τα έργα προχωρούν στην πράξη.
Οι επιχορηγήσεις των 18,22 δισ. ευρώ δεν επιστρέφονται από τη χώρα και συνιστούν καθαρή χρηματοδοτική ενίσχυση. Για το δανειακό σκέλος, πρόκειται για πόρους που διοχετεύονται με όρους όμοιους για όλα τα κράτη-μέλη. Η Ελλάδα δεν πληρώνει κανένα «επιπλέον» ή «τιμωρητικό» επιτόκιο σε σχέση με τα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα δάνεια που έχει λάβει από το Ταμείο Ανάκαμψης. Όσα κράτη-μέλη αξιοποιούν το δανειακό σκέλος του Ταμείου επιστρέφουν στην Κομισιόν τα ποσά με το ίδιο χαμηλό κόστος με το οποίο η ΕΕ εξασφάλισε αυτά τα κεφάλαια στην αγορά.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην ΕΕ που επέλεξε να κατευθύνει το δανειακό σκέλος, ύψους 17,73 δισ. ευρώ, αποκλειστικά στην ιδιωτική οικονομία, με βασικό στόχο να περιορίσει το μεγάλο επενδυτικό κενό που άφησε πίσω της η δεκαετής κρίση. Η πλήρης αξιοποίηση του ποσού κινητοποιεί συνολικές επενδύσεις που ξεπερνούν τα 45 δισ. ευρώ και ενισχύει τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη. Το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης διοχετεύεται στην πραγματική οικονομία με πολύ χαμηλά, σταθερά επιτόκια που ξεκινούν από 0,35% για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή διαμορφώνονται γύρω στο 1% για άλλες επενδύσεις, χρηματοδοτώντας επιχειρηματικά επενδυτικά σχέδια, εγγυοδοτικά εργαλεία, σχήματα venture capital και προγράμματα κοινωνικού χαρακτήρα, όπως το «Σπίτι μου ΙΙ». Το ίδιο επιτόκιο (0,35%) θα ισχύσει και για τα δάνεια που θα λάβουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, χάρη στην ανακατεύθυνση κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης, ύψους 1,5 δισ. ευρώ, πόροι που αναμένεται να κινητοποιήσουν 5 δισ. ευρώ δάνεια και νέες επενδύσεις για τις ΜμΕ σε όλες τις περιφέρειες της χώρας.
Παρότι το Ταμείο δεν διαθέτει περιφερειακές ποσοστώσεις ή κατανομές πόρων, χρηματοδοτεί έργα σε όλη την Ελλάδα, που βελτιώνουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και ενισχύουν την αναπτυξιακή προοπτική κάθε περιφέρειας. Ενδεικτικά, στην Περιφέρεια Θεσσαλίας από το δανειακό πρόγραμμα οι δανειακές συμβάσεις που έχουν συναφθεί για επενδυτικά σχέδια που υλοποιούνται στο σύνολο της περιοχής έχουν συνολικό προϋπολογισμό 1,39 δισ. ευρώ, εκ των οποίων δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης 648,7 εκατ. ευρώ.
Επιπλέον, από το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτούνται τα έργα αποκατάστασης στο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, που υπέστη ζημιές από τις θεομηνίες Daniel και Elias, το Βόρειο Τμήμα του Ε-65 Τρίκαλα- Εγνατία, η Παιδιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Λάρισας, τα έργα αναβάθμισης στα Γενικά Νοσοκομεία Λάρισας, Βόλου, Καρδίτσας, καθώς και οι ανακαινίσεις των Κέντρων Υγείας Αγιάς, Ελασσόνας, Τυρνάβου και Φαρσάλων, Αλμυρού, Αργαλαστής, Σοφάδων Παλαμά. Σε αυτά προστίθενται έργα επεξεργασίας λυμάτων, ύδρευσης, αστικές αναπλάσεις, έργα έξυπνων πόλεων σε Λάρισα, Βόλο και Τρίκαλα, καθώς και το μεγάλο έργο οδικής ασφάλειας 24 εκατ. ευρώ με φορέα υλοποίησης την Περιφέρεια Θεσσαλίας.
Πέρα από το Ταμείο Ανάκαμψης, υλοποιούνται στην Περιφέρεια Θεσσαλίας και πολλές δράσεις υψηλού προϋπολογισμού στο πλαίσιο των Τομεακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ και του ΕΠΑ, καθώς και του Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών ΕΠΑ. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας, όπως και κάθε περιφέρεια της χώρας, διαθέτει παράλληλα δύο βασικά αναπτυξιακά εργαλεία υπό τη δική της διαχείριση, με ενισχυμένους προϋπολογισμούς σε σχέση με τις προηγούμενες Προγραμματικές Περιόδους: το Πρόγραμμα «Θεσσαλία 2021- 2027» του ΕΣΠΑ με πόρους 548 εκατ. ευρώ και το «Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Θεσσαλίας» του ΕΠΑ 2026- 2030 με πόρους 255 εκατ. ευρώ.
Στο τέλος της ημέρας, καταλήγει η ανακοίνωση του υπουργείου, αυτοί που αξιολογούν το αποτέλεσμα είναι οι ίδιοι οι πολίτες. Εκείνοι κρίνουν αν οι πόροι εξασφαλίζονται, αν τα έργα προχωρούν και αν η καθημερινότητά τους βελτιώνεται. Στη δημόσια ζωή, η αξία κάθε θεσμικού ρόλου μετριέται από το κατά πόσο υπηρετεί αποτελεσματικά την αποστολή που του ανέθεσαν οι πολίτες. Η κυβέρνηση οφείλει να διεκδικεί πόρους, να σχεδιάζει πολιτικές και να δημιουργεί ευκαιρίες ανάπτυξης. Η αυτοδιοίκηση, Α’ και Β’ βαθμού, οφείλει να αξιοποιεί τα διαθέσιμα εργαλεία και να προωθεί τα έργα που χρειάζονται οι τοπικές κοινωνίες. Όταν κάθε θεσμός ασκεί με σχέδιο και αποτελεσματικότητα τις αρμοδιότητές του και η αναγκαία συνεργασία σε όλα τα επίπεδα χαρακτηρίζεται από αίσθημα ευθύνης, οι πραγματικοί κερδισμένοι είναι οι πολίτες. Το ΥΠΕΘΟΟ, σε αυτή την κατεύθυνση, συνεχίζει να επιταχύνει το έργο και τις μεταρρυθμίσεις προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.
