«Αυτή ήταν μόλις η αρχή», αναφέρουν χαρακτηριστικά πηγές με γνώση της υπόθεσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλες αποκαλύψεις.
Νέες διαστάσεις φαίνεται πως αποκτά η υπόθεση του μεγάλου κυκλώματος φοροδιαφυγής που αποκαλύφθηκε στη Θεσσαλονίκη, καθώς οι έρευνες των Αρχών συνεχίζονται και οι πληροφορίες κάνουν λόγο για νέο κύκλο συλλήψεων.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, καθοριστική φέρεται να ήταν η συμμετοχή τριών λογιστών και ενός δικηγόρου, οι οποίοι έχουν ήδη συλληφθεί και κατηγορούνται για τον ρόλο τους στην οργάνωση του μηχανισμού. Ωστόσο, η έρευνα δεν περιορίζεται στα συγκεκριμένα πρόσωπα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται η εμπλοκή και άλλων λογιστών και νομικών, με τον αριθμό όσων φέρονται να είχαν συντονιστικό ρόλο να εκτιμάται ακόμη και τριπλάσιος.
Παράλληλα, οι καταθέσεις και τα στοιχεία που συγκεντρώνουν οι ελεγκτικές Αρχές φαίνεται να διευρύνουν τον κύκλο των ερευνών. Όπως μεταφέρουν οι ίδιες πηγές, πρόσωπα που μέχρι πρότινος δεν μιλούσαν αρχίζουν πλέον να δίνουν πληροφορίες, με την εκτίμηση ότι ενδέχεται να προκύψουν νέα ονόματα και επιχειρήσεις. Το εύρος της υπόθεσης αποτυπώνεται και στον αριθμό των εταιρειών που φέρονται να συνδέονται με το δίκτυο, ο οποίος ανέρχεται τουλάχιστον στις 917.
Από στόμα σε στόμα η μέθοδος της φοροδιαφυγής
Η πρακτική που βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών φέρεται να είχε αρχίσει να εφαρμόζεται πριν από περίπου πέντε χρόνια, διαδίδοντας σταδιακά στη νυχτερινή αγορά της Θεσσαλονίκης την ιδέα ότι μια επιχείρηση μπορούσε να λειτουργεί με ελάχιστες φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις. Το φαινόμενο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, εντάθηκε τον τελευταίο χρόνο, όταν έγιναν αυστηρότερες οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.
Η υπόθεση άρχισε να ξετυλίγεται πριν από περίπου έναν χρόνο, έπειτα από καταγγελία που διαβιβάστηκε στην Οικονομική Εισαγγελία για συγκεκριμένη επιχείρηση. Ακολούθησε εντολή προς τη ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ, που έχει αναλάβει ελεγκτικές αρμοδιότητες αντίστοιχες με εκείνες του πρώην ΣΔΟΕ, προκειμένου να διερευνηθεί η βασιμότητα των καταγγελιών.
Οι έλεγχοι οδήγησαν στην αποκάλυψη ενός ευρύτερου μηχανισμού, ο οποίος φέρεται να στηριζόταν στη δημιουργία διαδοχικών εταιρειών, μια πρακτική που περιγράφεται ως μέθοδος της «μπάμπουσκας». Η συγκεκριμένη τεχνική δεν αφορούσε μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά, σύμφωνα με τα ευρήματα που έχουν γίνει γνωστά, είχε εφαρμοστεί σε μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων της νυχτερινής διασκέδασης και της εστίασης.
Το μοντέλο λειτουργίας φέρεται να ήταν συγκεκριμένο. Αρχικά, ο επιχειρηματίας εξασφάλιζε τη μίσθωση ενός ακινήτου, σε αρκετές περιπτώσεις μέσω τρίτου προσώπου ή μεσιτικής εταιρείας που ελεγχόταν από τον ίδιο. Στη συνέχεια, ο χώρος και η επιχείρηση περνούσαν με υπεκμίσθωση σε άλλη εταιρεία, συνήθως ΙΚΕ, η οποία εμφανιζόταν να διοικείται από πρόσωπο χωρίς πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα, τον λεγόμενο «αχυράνθρωπο».
Η επιχείρηση συνέχιζε να λειτουργεί κανονικά, ωστόσο φέρεται να μην απέδιδε τον αναλογούντα ΦΠΑ, να μην εξοφλούσε τις φορολογικές υποχρεώσεις της και να μην καταβάλλει τις ασφαλιστικές εισφορές. Όταν τα χρέη συσσωρεύονταν, η εταιρεία έκλεινε και τη θέση της έπαιρνε μια νέα, με διαφορετικό εμφανιζόμενο διαχειριστή, αλλά συχνά με το ίδιο προσωπικό και στον ίδιο χώρο. Η διαδικασία μπορούσε να επαναλαμβάνεται, αφήνοντας πίσω της οφειλές που ήταν δύσκολο να εισπραχθούν.
Πώς έφτασαν στους πραγματικούς ιδιοκτήτες
Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της έρευνας φέρεται να έπαιξε η αρχική διασταύρωση των στοιχείων των ακινήτων. Οι ελεγκτές της ΔΕΟΣ ξεκίνησαν από τους ιδιοκτήτες των χώρων και στη συνέχεια εξέτασαν τα πρόσωπα που εμφανίζονταν στα μισθωτήρια συμβόλαια ως εκπρόσωποι των εταιρειών.
Οι καταθέσεις των συγκεκριμένων προσώπων, σε συνδυασμό με μαρτυρίες εργαζομένων στις επιχειρήσεις, βοήθησαν τις Αρχές να προσεγγίσουν τους ανθρώπους που φέρονται να βρίσκονταν πίσω από τη λειτουργία τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η δραστηριότητα των πραγματικών ιδιοκτητών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φέρεται να διευκόλυνε την ταυτοποίησή τους, καθώς εμφανίζονταν οι ίδιοι ως ιδιοκτήτες κέντρων διασκέδασης.
Από τα μέχρι τώρα δεδομένα δεν προκύπτει ότι οι λογιστές που εμπλέκονται στην υπόθεση αποτελούσαν ενιαία ομάδα ή είχαν μεταξύ τους οργανωμένη συνεργασία. Η εικόνα που εξετάζουν οι Αρχές παραπέμπει περισσότερο σε μια πρακτική που διαδιδόταν από επιχειρηματία σε επιχειρηματία, με όσους αναζητούσαν αντίστοιχες λύσεις να απευθύνονται σε συγκεκριμένους επαγγελματίες.
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται ότι διαφορετικοί επιχειρηματίες χρησιμοποιούσαν τους ίδιους λογιστές ή τα ίδια πρόσωπα ως «αχυρανθρώπους», στοιχείο που βρίσκεται επίσης υπό διερεύνηση.
Το κενό στους ελεγκτικούς μηχανισμούς
Η αποκάλυψη της υπόθεσης επαναφέρει στο προσκήνιο ερωτήματα για το κατά πόσο οι αρμόδιοι μηχανισμοί μπορούν να εντοπίζουν εγκαίρως εταιρείες που δημιουργούν χρέη, διακόπτουν τη λειτουργία τους και αντικαθίστανται από νέες, οι οποίες συνεχίζουν την ίδια δραστηριότητα στην ίδια διεύθυνση.
Ένα τέτοιο μοτίβο επαναλαμβανόμενης σύστασης και διάλυσης επιχειρήσεων θα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη φοροδιαφυγής. Ωστόσο, σύμφωνα με έμπειρους ελεγκτές, η δήλωση της ίδιας επαγγελματικής έδρας δεν αρκεί από μόνη της για να ενεργοποιήσει αυτόματα έναν έλεγχο. Απαιτείται πρώτα να βεβαιωθούν οι οφειλές, ενώ η εναλλαγή εταιρικών σχημάτων μπορεί να δυσκολεύει τον έγκαιρο εντοπισμό της πραγματικής σύνδεσης μεταξύ τους.
Έτσι, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ένας αυτοματοποιημένος μηχανισμός που να ενεργοποιεί συναγερμό κάθε φορά που διαδοχικές επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου εμφανίζονται στην ίδια έδρα και ακολουθούν παρόμοια πορεία. Πρόκειται, άλλωστε, για μια πρακτική που συναντάται και στη νόμιμη επιχειρηματική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στον χώρο της εστίασης.
Μετά και από άλλες υποθέσεις φοροδιαφυγής που ανέδειξαν αντίστοιχες αδυναμίες, όπως εκείνη της επιχείρησης «Χωριάτικο», οι αρμόδιες υπηρεσίες αναζητούν τρόπους ενίσχυσης των ελεγκτικών δικλίδων. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και η αντιμετώπιση της πρακτικής των διαδοχικών εταιρικών σχημάτων, μέσω των οποίων οι πραγματικοί ιδιοκτήτες φέρονται να παραμένουν στο παρασκήνιο, ενώ οι φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές συσσωρεύονται.
