Οι Φιλιππικοί του Δημοσθένη αποτελούν χαρακτηριστική μαρτυρία για όσα προηγήθηκαν, καθώς μέσα από αυτούς αναδεικνύονται η ρητορική του δεινότητα και ο φλογερός πατριωτισμός του. Ο πρώτος, ο Α’ Φιλιππικός, χρονολογείται με σχετική βεβαιότητα, παρά τις διαφορετικές απόψεις, στο 351 π.Χ., αμέσως μετά την επίθεση του Φιλίππου στο Ηραίον Τείχος και την προσωρινή εκτόνωση της έντασης λόγω ασθένειας του βασιλιά της Μακεδονίας.
Με πλήρη επίγνωση των σοβαρών κινδύνων που δημιουργούσε για την πόλη του η ενίσχυση της πολιτικής και στρατιωτικής ισχύος του Φιλίππου και η επέκτασή του προς νότον, αφού προηγουμένως είχε εγκατασταθεί στη Θεσσαλία και είχε φθάσει μέχρι τις Θερμοπύλες, ο οξύνους Δημοσθένης προσέρχεται στην Εκκλησία του Δήμου. Χωρίς να περιμένει, όπως όριζε η συνήθεια, να μιλήσουν πρώτα οι παλαιότεροι και εμπειρότεροι, ο 33χρονος ρήτορας ανεβαίνει πρώτος στο βήμα και εκφωνεί τον Α’ κατά Φιλίππου συμβουλευτικό λόγο του, που θεωρείται ένα από τα αριστουργήματά του.
Απευθυνόμενος στους ανήσυχους συμπολίτες του, οι οποίοι αναζητούν τον τρόπο να ανατρέψουν τα φανερά επεκτατικά σχέδια του Φιλίππου, μιλά με παρρησία για το κρίσιμο ζήτημα της πόλης και προτείνει τα μέτρα που ο ίδιος θεωρεί κατάλληλα για την αντιμετώπιση της κακής κατάστασης των πραγμάτων.
Μέσα σε ψυχική έξαρση και συνδυάζοντας την κριτική για τα σφάλματα του παρελθόντος με παρηγορητικούς και ενθαρρυντικούς λόγους, καλεί τους Αθηναίους να ξεπεράσουν την πολιτική αδράνεια, την ψυχική απάθεια και την ηθική κόπωση. Τους ζητά να δείξουν πατριωτικό ενθουσιασμό, ώστε να μπορέσουν να επιτελέσουν το καθήκον τους και να διεξαγάγουν τον πόλεμο μεθοδικά, σύμφωνα με το σχέδιο που ο ίδιος έχει καταρτίσει και παρουσιάζει.
συγκρότηση μιας ισχυρής ναυτικής δύναμης με τριήρεις, ιππαγωγά και άλλα μεταγωγικά πλοία, προτείνει ο Δημοσθένης για να αποτραπούν οι αιφνιδιαστικές εκστρατείες του Φιλίππου, μαζί με μόνιμη πεζική και ιππική δύναμη από Αθηναίους πολίτες και μισθοφόρους, η οποία θα λαμβάνει το αναγκαίο σιτηρέσιο και θα παρενοχλεί διαρκώς τον Μακεδόνα βασιλιά στην ξηρά. Παράλληλα, υπολογίζει τα χρήματα που απαιτούνται κάθε χρόνο για τη συντήρηση μιας τέτοιας στρατιωτικής δύναμης και αναφέρει αναλυτικά τους διαθέσιμους πόρους από τους οποίους μπορεί να εξευρεθεί το ποσό αυτό, με τον σχετικό τίτλο «πόρου απόδειξις» στο σωζόμενο κείμενο.
Στον επίλογο της ομιλίας του, ο Δημοσθένης τονίζει ότι είπε ελεύθερα όσα πιστεύει, πεπεισμένος για την ορθότητά τους και χωρίς καμία συστολή από φόβο, ενώ εύχεται να αποφασιστεί ό,τι πρόκειται να αποβεί ωφέλιμο για όλους.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο «Α’ Φιλιππικός» του Δημοσθένη (επιμέλεια μετάφραση σχόλια Ιωάννου Θ. Ρώσση, εκδοτικός οίκος Νικολάου & Σοφοκλή Ι. Ρώσση, Αθήνα).
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Α’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Β’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Γ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Δ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ε’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΣΤ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ζ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Η’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Θ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ι’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΙΑ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΙΒ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΙΓ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΙΔ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΙΕ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΙΣΤ’)
