Στον αντίποδα της ρεαλιστικής γραμμής που είχε χαράξει ο ηλικιωμένος Ισοκράτης μετά τον Συμμαχικό Πόλεμο, ο Δημοσθένης αναδείχθηκε σε κεντρική μορφή μιας διαφορετικής πολιτικής στάσης στην Αθήνα. Με το βλέμμα στραμμένο στο αθηναϊκό μεγαλείο και το ένδοξο παρελθόν της πόλης, ο ρήτορας θα βρεθεί σύντομα σε τροχιά ρήξης με τη μετριοπαθή αντίληψη της εποχής.
Την ιδεολογική γραμμή του ρεαλισμού, της σωφροσύνης και της εγκαρτέρησης, μετά την καταστροφή του Συμμαχικού Πολέμου, είχε διαμορφώσει και ακολουθούσε ο ηλικιωμένος Ισοκράτης. Στον Περί Ειρήνης λόγο του εισηγείται την εγκατάλειψη της ιμπεριαλιστικής πολιτικής των Αθηναίων και των φιλοδοξιών τους για θαλάσσια ηγεμονία, ενώ προβάλλει τα οφέλη που θα είχε η Αθήνα από μια συνθήκη ειρήνης τόσο με τους αποστάτες συμμάχους της όσο και με όλες τις άλλες πόλεις.
Στο αντίπαλο στρατόπεδο βρέθηκε τελικά ο πολύ νεότερος Δημοσθένης, ο οποίος, παρότι η Αθήνα είχε δεχτεί ισχυρά πλήγματα, δεν έπαψε ούτε στιγμή να πιστεύει στο αθηναϊκό μεγαλείο, όπως αυτό είχε ριζώσει στο ένδοξο παρελθόν της πόλης του. Κουβαλώντας αυτή την περήφανη παράδοση, ο σπουδαίος ρήτορας έκανε τα πρώτα του βήματα στην πολιτική στο πλευρό του Εύβουλου.
Ο Εύβουλος, προϊστάμενος του δημόσιου ταμείου για τα θεωρικά από το 354 π.Χ. —χρήματα που δίνονταν στους άπορους πολίτες κυρίως για την παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων—, ήταν επικεφαλής της τότε αντιπολίτευσης. Η γραμμή του στήριζε την αποκατάσταση του κύρους της Αθήνας και την επιστροφή της σε περιόδους ακμής μέσα από πολιτικό πραγματισμό, με ένα νοικοκυρεμένο και φιλειρηνικό πρόγραμμα.
Η ιδεολογική συνύπαρξη των δύο ανδρών αποδείχθηκε σύντομη. Ο Δημοσθένης απομακρύνθηκε σταδιακά από τη συνετή πολιτική του Εύβουλου και άρχισε να υιοθετεί όλο και πιο φιλοπόλεμη στάση, καθώς τον κυρίευε ολοένα περισσότερο το πάθος του εναντίον της Μακεδονίας και του Φιλίππου.
Μετά τη σύντομη εικόνα του πολιτικού σκηνικού στην Αθήνα των μέσων του 4ου αιώνα π.Χ., ενός σκηνικού ζοφερού και ρευστού, μπορούμε να επιστρέψουμε στην εξέταση των τριών δικανικών λόγων του Δημοσθένη, των Κατ’ Ανδροτίωνος, Κατά Τιμοκράτους και Προς Λεπτίνην, που σηματοδοτούν την προσωπική του εμπλοκή στην πολιτική αντιπαράθεση.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση των λόγων του Δημοσθένη Κατά Τιμοκράτους και Κατ’ Ανδροτίωνος (εισαγωγή, μετάφραση, σημειώσεις Κ. Θ. Αραπόπουλου, εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα, 1961).
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Α’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Β’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Γ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Δ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ε’)
Πηγή περιεχομένου: in.gr
