Η διαλειτουργικότητα BARAK MX βρέθηκε στο επίκεντρο των συνομιλιών του υπουργού Αμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Βασίλη Πάλμα, με τον ομόλογό του της Ελλάδας, Νίκο Δένδια. Στη συζήτηση τέθηκε, μεταξύ άλλων, η διασύνδεση των κυπριακών και ελληνικών αντιαεροπορικών συστημάτων, όπως το κυπριακό BARAK MX της Israel Aerospace Industries.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία με φόντο τους νέους εξοπλιστικούς σχεδιασμούς της Ελλάδας και τη συμφωνία ύψους €3 δισ. για την Ασπίδα του Αχιλλέα, η οποία εντάσσει στην ελληνική άμυνα ισραηλινή τεχνολογία δοκιμασμένη σε πραγματικές συνθήκες πολέμου.
Η ενοποίηση των δύο συστημάτων μπορεί να δώσει σε Κύπρο και Ελλάδα μια επιχειρησιακά χρήσιμη κοινή εικόνα για την ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο.
Η αξία αυτών των συστημάτων πολλές φορές αποτιμάται λανθασμένα μόνο με βάση τις δυνατότητες των αντιαεροπορικών πυραύλων τους και τα αποτελέσματα στις αναχαιτίσεις.
Για τους στρατιωτικούς κύκλους, όμως, εξίσου μεγάλη σημασία έχουν και τα ραντάρ τους, καθώς μπορούν να εντοπίζουν απειλές σε μεγάλες αποστάσεις.
Το BARAK MX και η Ασπίδα του Αχιλλέα δεν απαιτούν άμεση επικοινωνία με κάθε άλλο οπλικό σύστημα του δικτύου. Το καθοριστικό στοιχείο είναι η σύνδεσή τους με ένα ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου (C2) αεράμυνας, που θα συγκεντρώνει δεδομένα από διαφορετικούς αισθητήρες, θα σχηματίζει κοινή επιχειρησιακή εικόνα και θα κατανέμει τις εμπλοκές στα διαθέσιμα αντιαεροπορικά μέσα.
Στο τεχνικό επίπεδο, η αρχιτεκτονική αυτή στηρίζεται στη λογική του Integrated Air and Missile Defence, δηλαδή μιας πολυεπίπεδης και δικτυοκεντρικής αεράμυνας, όπου τα επιμέρους συστήματα δεν λειτουργούν ως αυτόνομες μονάδες αλλά ως μέρη ενός κοινού δικτύου.
Τα ελληνικά και κυπριακά BARAK MX θα μπορούν να λαμβάνουν δεδομένα όχι μόνο από τα δικά τους οργανικά ραντάρ, αλλά και από εξωτερικούς αισθητήρες που είναι ενταγμένοι στο ίδιο δίκτυο.
Εκεί πραγματοποιείται η λεγόμενη σύντηξη δεδομένων, ή track fusion. Τα ίχνη από διαφορετικά ραντάρ συσχετίζονται, ώστε το σύστημα να συνθέτει μια ενιαία και όσο το δυνατόν ακριβέστερη εικόνα για κάθε απειλή, με στοιχεία όπως θέση, ταχύτητα, ύψος, κατεύθυνση και είδος της απειλής.
Έτσι, ένα αεροσκάφος, ένα drone, ένας πύραυλος cruise ή μια άλλη εναέρια απειλή δεν αντιμετωπίζεται ως διαφορετικό ίχνος από κάθε συστοιχία, αλλά ως κοινός στόχος μέσα στην αναγνωρισμένη αεροπορική εικόνα.
Το κεντρικό σύστημα C2 μπορεί να αξιολογεί το είδος της απειλής, την πορεία της, την απόσταση, τη διαθεσιμότητα των αντιαεροπορικών συστημάτων και τη γεωμετρία της πιθανής εμπλοκής, πριν αναθέσει την αναχαίτιση στο καταλληλότερο μέσο.
Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, το BARAK MX θα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το δικό του σύστημα ελέγχου πυρός και τους δικούς του αλγορίθμους για την τελική φάση της εμπλοκής, όμως η εικόνα του στόχου και η εντολή ανάθεσης μπορούν να προέρχονται από ένα ευρύτερο δίκτυο.
Ο υπουργός Βασίλης Πάλμας δήλωσε ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία, η οποία ενισχύει ουσιαστικά την εθνική αρχιτεκτονική ασφάλειας και την ικανότητα αντιμετώπισης σύγχρονων απειλών.
Στο χαρτί, η διαλειτουργικότητα και η δημιουργία κοινής αεροπορικής επιχειρησιακής εικόνας μοιάζουν σχετικά απλή υπόθεση.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, απέχει αισθητά από αυτούς τους σχεδιασμούς.
Όσα περιγράφηκαν προϋποθέτουν, πέρα από τις πολιτικές δεσμεύσεις, σταθερή και μακροχρόνια συνέπεια σε επίπεδο υπουργείων και γενικών επιτελείων, ώστε η κοινή επιχειρησιακή εικόνα όχι μόνο να δημιουργηθεί, αλλά και να διατηρηθεί σε βάθος χρόνου.
Πρόκειται για επιλογές που θα πρέπει να υπερβούν τον εκάστοτε πολιτικό κύκλο, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, και να αντιμετωπιστούν ως αποφάσεις ζωτικής εθνικής σημασίας, με συνέχεια, θεσμική θωράκιση και σαφή στρατηγικό προσανατολισμό.
