Την ανάγκη να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται, αξιολογούνται και χρηματοδοτούνται οι κρίσιμες υποδομές θέτει ο πρόεδρος του ΤΜΕΔΕ, Κωνσταντίνος Μακέδος, σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Με φόντο τις πιέσεις από την κλιματική αλλαγή και το υδατικό στρες, επιμένει ότι η ανθεκτικότητα στις υποδομές πρέπει να γίνει μετρήσιμο χαρακτηριστικό κάθε επένδυσης.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης που παραχώρησε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στον δημοσιογράφο Ηλία Παλιαλέξη, ο πρόεδρος του ΤΜΕΔΕ Κωνσταντίνος Μακέδος.
Ερ. Γιατί το ζήτημα του νερού βρίσκεται πλέον τόσο ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα;
Γιατί το νερό δεν είναι μόνο ένας φυσικός πόρος. Είναι ζωή και, ταυτόχρονα, βασική προϋπόθεση για να λειτουργεί η κοινωνία και η οικονομία. Οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης είναι ζωτικής σημασίας, καθώς από την απρόσκοπτη λειτουργία τους εξαρτώνται η δημόσια υγεία, η κοινωνική συνοχή, η παραγωγική δραστηριότητα και τελικά η ασφάλεια μιας χώρας. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με εντεινόμενες κλιματικές πιέσεις και υδατικό στρες. Γι’ αυτό η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από τη διαχείριση του νερού στην ανθεκτικότητα ολόκληρου του συστήματος.
Ερ. Τι σημαίνει στην πράξη «ανθεκτικές υποδομές»;
Σημαίνει ότι δεν αρκεί να κατασκευαστεί ένα τεχνικά άρτιο έργο. Χρειάζεται ένα σύστημα που να προλαμβάνει κινδύνους, να αντέχει σε μια κρίση, να προσαρμόζεται όταν αλλάζουν οι συνθήκες και να συνεχίζει να παρέχει την κρίσιμη υπηρεσία. Μπορεί να υπάρχει ένα ισχυρό έργο και ταυτόχρονα ένα ευάλωτο σύστημα, σύγχρονες εγκαταστάσεις αλλά ανεπαρκή δεδομένα, τεχνολογία αλλά ελλιπή πρωτόκολλα, χρηματοδότηση αλλά όχι ώριμες μελέτες. Η ανθεκτικότητα, λοιπόν, δεν είναι ένα έργο. Είναι ιδιότητα ολόκληρου του συστήματος.
Ερ. Πώς αλλάζει αυτό τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να χρηματοδοτούμε τις υποδομές;
Η επόμενη γενιά υποδομών χρειάζεται και μια νέα γενιά χρηματοδότησης. Μέχρι σήμερα η αξιολόγηση μιας επένδυσης εστίαζε κυρίως στο κόστος κατασκευής, στη βιωσιμότητα και στην ολοκλήρωση του έργου. Αυτό πλέον δεν επαρκεί. Πρέπει να μπορούμε να αποτιμούμε και την αξία της ανθεκτικότητας: ποιον κίνδυνο αποτρέπουμε, πόσο παρατείνουμε τη λειτουργική ζωή μιας υποδομής, πόσους πόρους εξοικονομούμε και πόση οικονομική δραστηριότητα προστατεύουμε σε μια κρίση. Η ανθεκτικότητα πρέπει σταδιακά να γίνει μετρήσιμο επενδυτικό χαρακτηριστικό.
Ερ. Άρα δεν μιλάμε μόνο για περισσότερες επενδύσεις;
Ακριβώς. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα κεφάλαια θα επενδυθούν, αλλά πού θα κατευθυνθεί κάθε επενδυόμενο ευρώ ώστε να παράγει τη μεγαλύτερη δυνατή ανθεκτικότητα. Χρειάζονται νέα έργα, όμως πρέπει παράλληλα να επενδύσουμε στην αναβάθμιση, στην ψηφιοποίηση και στην παράταση της λειτουργικής ζωής των υποδομών που ήδη υπάρχουν. Η καλύτερη επένδυση δεν είναι πάντα το καινούργιο έργο, αλλά εκείνη που δημιουργεί τη μεγαλύτερη αξία και ασφάλεια σε βάθος χρόνου.
Ερ. Ποιος είναι σε αυτό το περιβάλλον ο ρόλος του μηχανικού;
Καθοριστικός και πολύ πιο σύνθετος από ό,τι στο παρελθόν. Ο μηχανικός του αύριο πρέπει να σχεδιάζει για την αβεβαιότητα: για διαφορετικά κλιματικά σενάρια, για νέες τεχνολογικές απαιτήσεις, αλλά και για τις αλληλεξαρτήσεις μεταξύ νερού, ενέργειας, τηλεπικοινωνιών και ψηφιακών συστημάτων. Σχεδιάζει σήμερα υποδομές που θα πρέπει να λειτουργούν για δεκαετίες σε ένα περιβάλλον που αλλάζει με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα. Αυτό απαιτεί τεχνογνωσία, πρόσβαση των επιχειρήσεων σε κεφάλαια, εγγυοδοσία και ταχύτερη ωρίμανση των έργων.
Ερ. Και πού τοποθετείται το ΤΜΕΔΕ σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Το ΤΜΕΔΕ οφείλει να είναι παρόν όχι μόνο ως φορέας που εγγυάται και χρηματοδοτεί τους μελετητές και τους κατασκευαστές, αλλά και ως θεσμός που συμβάλλει στη δημιουργία ενός ισχυρότερου χρηματοδοτικού και εγγυοδοτικού οικοσυστήματος για τις υποδομές της επόμενης γενιάς. Χρειαζόμαστε έναν πολύ πιο ουσιαστικό και μόνιμο διάλογο ανάμεσα στην Πολιτεία, στους διαχειριστές κρίσιμων υποδομών, στους μηχανικούς και στον χρηματοδοτικό τομέα. μόνιμο διάλογο ανάμεσα στην Πολιτεία
Ερ. Ποια θα πρέπει να είναι, λοιπόν, η άμεση προτεραιότητα;
Θα έθετα τρεις στόχους: να αποτιμούμε την ανθεκτικότητα των υποδομών πριν αυτές δοκιμαστούν από μια κρίση, να κατευθύνουμε περισσότερα κεφάλαια στην αναβάθμιση και την ψηφιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων και να μετατρέψουμε τη συνεργασία από μια καλή πρακτική σε μόνιμο μηχανισμό σχεδιασμού. Πρέπει να συνδέσουμε αποτελεσματικότερα τη γνώση με το έργο, το έργο με τη χρηματοδότηση και τη χρηματοδότηση με ένα σαφές αποτέλεσμα ανθεκτικότητας. Γιατί στο τέλος αυτό που καλούμαστε να διασφαλίσουμε είναι πολύ απλό: οι κρίσιμες υποδομές να είναι εκεί και να λειτουργούν όταν πραγματικά τις χρειαστούμε.
Η φωτογραφία παραχωρήθηκε από το ΤΜΕΔΕ
