Ο Ο νέος κόσμος θέλει να γεννηθεί, υποστηρίζει στο ο σκηνοθέτης του «Ponderosa» Ρομπ Ράις, μιλώντας για τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του που συμμετέχει στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ζικ, ένας νεαρός που περιπλανιέται άσκοπα στο διαδικτυακό χάος και ζει με τη μητέρα του, η οποία εργάζεται ως σερβιτόρα σε μια παρακμιακή αλυσίδα εστιατορίων.
Όταν η δουλειά της μητέρας τους αναγκάζει να μετακομίσουν σε νέα πόλη, ο Ζικ γνωρίζει έναν αλλόκοτο εξηντάρη εργολάβο, τον Τζορτζ, που επιμένει να αναλάβει πατρικό ρόλο στη ζωή του και ταυτόχρονα τον φέρνει σε επαφή με έναν κύκλο εξίσου αλλόκοτων συνωμοσιολόγων. Το «Ponderosa», που προβάλλεται στο Film Forward: Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, συνδυάζει μαύρη κωμωδία, θρίλερ και δράμα, θίγοντας την απόσταση ανάμεσα στους Boomers και τη Gen-Z, το αμερικανικό όνειρο και την αμερικανική ταυτότητα.
«Νιώθω πως υπάρχει μια διάχυτη ένταση, μια σύγκρουση ανάμεσα σε αυτές τις δυνάμεις και τις γενιές στην Αμερική -ίσως και στην Ευρώπη, παντού. Και, προσπαθώντας να διερευνήσω αυτή τη σύγκρουση μετέτρεψα κάθε γενιά σε έναν συγκεκριμένο χαρακτήρα, ώστε να δημιουργηθεί μια αφηγηματική αντιπαράθεση μεταξύ τους», εξήγησε ο Ρομπ Ράις.
«Νιώθω, κατά κάποιον τρόπο, ότι βρίσκομαι στη μέση αυτής της διαγενεακής σύγκρουσης. Σαν να κάθομαι σε ένα τραπέζι, ας πούμε, και να τους ακούω να διαφωνούν απέναντί μου. Έχω τις απόψεις μου, φυσικά, αλλά έχω επιλέξει να μείνω εκτός, να μην εμπλακώ. Θεωρώ πως αυτή είναι μια σημαντική αισθητική στάση για την ταινία: να μην επιβάλλεις τη δική σου ιδεολογία, αλλά να αφήσεις τη διαφωνία να εξελιχθεί, εμπιστευόμενος το κοινό να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα», υπογράμμισε.
Στην ουσία, η διαφωνία αφορά το μέλλον της Αμερικής και της πολιτικής της Δύσης, είπε ο σκηνοθέτης, σημειώνοντας ότι «το πρόβλημα με την παλαιότερη γενιά είναι ότι το όραμά της για το μέλλον είναι απλώς μια επανάληψη του παρελθόντος». «Άλλωστε, το ίδιο αυτό παρελθόν είναι που τους έδωσε όλη τους την εξουσία. Επιδιώκουν, λοιπόν, την αναπαραγωγή του, ενώ οι νεότεροι δεν αναγνωρίζουν τη νομιμότητα αυτής της εξουσίας. Δεν το θέλουν. Δεν θέλουν να αναπαραγάγουν το ίδιο σύστημα που γέννησε όλες αυτές τις κρίσεις», τόνισε.
Ο Τζορτζ (Μπιλ Καμπ) είναι ο μεγαλύτερης ηλικίας χαρακτήρας που παίρνει ανεξήγητα υπό την προστασία του τον αφελή νεαρό Ζικ (Τζακ Ντίλαν Γκρέιζερ). Ο Τζορτζ, που λειτουργεί κάπως ως εκπρόσωπος των «baby boomers», είναι ένας πολύ ατελής εκπρόσωπος της γενιάς του, ανέφερε ο Ρομπ Ράις.
«Όλοι οι άλλοι προσπαθούν να του μάθουν πώς πρέπει να είναι, πώς να παρουσιάζει τον εαυτό του και πώς να προβάλλει τις πεποιθήσεις τους, αλλά εκείνος δεν καταλαβαίνει και δεν το κάνει σωστά. Και νομίζω ότι ακριβώς αυτό τον καθιστά έναν ουσιαστικό χαρακτήρα. Αν δεν υπήρχε κάποια εσωτερική αναταραχή μέσα του, δεν θα είχε ενδιαφέρον να τον παρακολουθεί κανείς, καθώς προσπαθεί να βρει πού ακριβώς ανήκει -ακόμη και μέσα στην ίδια του τη γενιά -ενώ ταυτόχρονα διαχειρίζεται τη σύγκρουση με άλλες γενιές», διευκρίνισε.
Θεωρίες συνωμοσίας και διαταραγμένη κουλτούρα τον οδήγησαν, όπως είπε, να εντάξει στην ταινία χαρακτήρες που ζουν μέσα στη δική τους εκδοχή της πραγματικότητας. Ο Ρομπ Ράις εξήγησε ότι του αρέσει αυτή η «διαταραγμένη κουλτούρα» και μίλησε για την τελευταία δεκαετία ως περίοδο που έφερε «μια καταιγίδα», η οποία προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση και διέβρωσε το μυαλό των ανθρώπων.
«Παράνοια, συνωμοσιολογία, ιδεολογία. Μου αρέσει ο τρόπος που οι άνθρωποι -προφανώς βιώνοντας μια συγκεκριμένη συναισθηματική κατάσταση- αναζητούν μια ιδεολογική εξήγηση, σαν να θέλουν να δικαιολογήσουν αυτό που νιώθουν. Και βρίσκω ενδιαφέρον το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα σε αυτό που οι άνθρωποι δηλώνουν ότι πιστεύουν και σε αυτό που πραγματικά αισθάνονται και σκέφτονται στην καθημερινότητά τους. Μου αρέσει το πώς αυτή η γλώσσα που χρησιμοποιούν μοιάζει με στολή που φορούν – λένε όλα αυτά τα πράγματα, αλλά καταλαβαίνεις ότι δεν τα έχουν καν κατανοήσει καλά. Και δεν τους προσφέρει ούτε ικανοποίηση, αλλά είναι τόσο απελπισμένοι», ανέφερε.
Η ταινία, είπε, πραγματεύεται την απελπισία της παλαιότερης γενιάς να βρει κάποια συνοχή, προσθέτοντας ότι «κάποτε ένιωθαν ότι ο κόσμος έβγαζε νόημα και τώρα προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν όλη αυτή την ιδεολογία για να βγάλουν νόημα ξανά». Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από την αλυσίδα εστιατορίων τύπου μπουφέ Ponderosa, που ξεκίνησε ένας ηθοποιός από την τηλεοπτική σειρά γουέστερν «Bonanza».
Υπήρχαν 600 καταστήματα, ανάμεσά τους και ένα στη γενέτειρά του, το Νορθάμπτον της Μασαχουσέτης, τη δεκαετία του ’90, σε μια περιοχή με έντονα προοδευτικό και ακαδημαϊκό χαρακτήρα. «Καθώς μεγάλωνα, υπήρχε ένα τέτοιο εστιατόριο στην πόλη μου και μπαίνοντας εκεί αντίκρισα μια εικόνα της Αμερικής διαφορετική από αυτή που γνώριζα. Μου έμεινε για πάντα η εικόνα αυτή και είναι η μόνη εμπειρία από την πραγματική ζωή που περιλαμβάνεται σε αυτή την ταινία», ανέφερε.
Τονίζοντας ότι η ταινία έχει πολύ ξεχωριστό ύφος, ο σκηνοθέτης εκτίμησε ότι εξαρτάται από την ιδιοσυγκρασία του καθενός τι θα βρει τρομακτικό ή αστείο. «Αναζητήσαμε αναφορές πέρα από τις συνηθισμένες, ώστε να δημιουργήσουμε μια αισθητική που θυμίζει ‘στοκ εικόνες’ και αυτό επέτρεψε στον τρόμο να γίνει αστείος και στην κωμωδία να γίνει τρομακτική», είπε.
Επισημαίνοντας ότι μπορεί κανείς να αντιληφθεί τις πολιτικές του πεποιθήσεις μέσα από την ταινία, ο Ρομπ Ράις αποσαφήνισε ότι δεν θέλει να ταχθεί ρητά υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς, γιατί επιδιώκει να παρουσιάσει κάτι βαθύτερο από μια απλή προσωπική άποψη. «Το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ είναι πολύ ανθεκτικό στην αλλαγή. Του αρέσει να πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε δύο πράγματα που φαίνονται διαφορετικά, αλλά στην πραγματικότητα είναι το ίδιο. Είναι δύσκολο να επιφέρεις πραγματική αλλαγή μέσα σε αυτό. Όμως η ταινία ελπίζει σε μια αυθεντική αλλαγή, μια ολική ανατροπή», σημείωσε.
Το αμερικανικό όνειρο και ο αμερικανικός εφιάλτης, είπε ο Ρομπ Ράις, συνυπάρχουν σήμερα και είναι αλληλένδετα. «Υπάρχει σήμερα το αμερικανικό όνειρο και υπάρχει ο αμερικανικός εφιάλτης. Και τα δύο είναι υπαρκτά. Και είναι αλληλένδετα. Σχετίζονται μεταξύ τους. Το όνειρο υπάρχει πάνω στις πλάτες του εφιάλτη. Όλος αυτός ο πλούτος χρειάζεται τη φτώχεια για να υπάρξει», υπογράμμισε.
«Ίσως όμως η φιλοδοξία μου, το όνειρό μου, να είναι να αντιστρέψω τους ρόλους: ποιος ζει το όνειρο και ποιος ζει τον εφιάλτη», τόνισε. Ο Ρομπ Ράις, με μεταπτυχιακές σπουδές στις Νευροεπιστήμες, εργάστηκε στο MIT ως γενετιστής για μερικά χρόνια και στη συνέχεια αποφάσισε να φοιτήσει σε Σχολή Κινηματογράφου.
«Ήθελα να γίνω δημιουργός ταινιών. Η επιστήμη με βοήθησε να εγκαταλείψω την επιστήμη», είπε χαρακτηριστικά. Στην ερώτηση τι θα ήθελε να πάρει το κοινό που παρακολουθεί την ταινία του μαζί του φεύγοντας από την κινηματογραφική αίθουσα, ο Ρομπ Ράις τόνισε:
«Θέλω να συνειδητοποιήσουν ότι ο παλιός κόσμος έχει πεθάνει, αλλά ο νέος κόσμος πασχίζει ακόμα να γεννηθεί και εμείς βρισκόμαστε ανάμεσα στους δύο. Ο νέος κόσμος θέλει να γεννηθεί, πρέπει να τον καλωσορίσουμε».
Αναφερόμενος στο τέλος της ταινίας, το χαρακτήρισε ουδέτερο, ούτε καλό ούτε κακό, ώστε ο θεατής να μπορεί να θεωρεί ότι υπάρχει μια εκκρεμότητα. «Σαν κάποιος να πετάει κάτι στον αέρα, το οποίο όμως δεν πέφτει ποτέ κάτω», κατέληξε.
Κατερίνα Γιαννίκη
*Τις φωτογραφίες της ταινίας και το πορτρέτο του Ρομπ Ράις (studio Aris Rammos) παραχώρησε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
