Η ρύθμιση ιδιωτικού χρέους αλλάζει με 16 νέες παρεμβάσεις, που ενισχύουν την προστασία των οφειλετών και σφίγγουν το πλαίσιο για τη λειτουργία των servicers. Από τα μέτρα, τα οκτώ αφορούν τους οφειλέτες και τα άλλα οκτώ τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, για πρώτη φορά θεσπίζονται σαφείς προθεσμίες, συγκεκριμένα όρια και άμεσες συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων των οφειλετών. Στις διμερείς ρυθμίσεις, ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά μέσα σε τρεις μήνες, η διαδικασία να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες και η προκαταβολή να μην ξεπερνά το 15% της οφειλής, όταν μέχρι σήμερα μπορούσε να φθάνει ακόμη και το 50%.
Ενισχύεται επίσης η προστασία του συνεπούς οφειλέτη. Όσο διατηρεί ενεργή ρύθμιση, δεν επιτρέπεται να λαμβάνονται εις βάρος του μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Αν υπάρξει παραβίαση, η πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης πιστώνεται με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση και προβλέπονται πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Παράλληλα, τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό, ο πιστωτής οφείλει να υποβάλει κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Ο οφειλέτης αποκτά δικαίωμα σε πλήρη εικόνα του χρέους του και, αν τα στοιχεία δεν δοθούν μέσα σε 45 ημέρες, αναστέλλεται η τοκοφορία. Για ληξιπρόθεσμες οφειλές σε τράπεζες και servicers, ξεκαθαρίζεται επίσης ότι ισχύουν τα ανώτατα όρια οφειλών των νόμων του 2000 και 2004, με ανώτατο όριο στη διόγκωση της οφειλής, χωρίς τους περιορισμούς που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Στην άλλη πλευρά, οι servicers μπαίνουν σε αυστηρότερο πλαίσιο διαφάνειας, ελέγχου και λογοδοσίας. Υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν περισσότερα στοιχεία για τη λειτουργία και τα αποτελέσματά τους, να υποβάλλουν ετήσια σχέδια στρατηγικής στην Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ θεσπίζονται ανεξάρτητοι έλεγχοι για τιτλοποιήσεις με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου και ενισχύονται, με δημόσια δημοσιοποίηση, οι κυρώσεις που τους επιβάλλονται.
Οκτώ νέες παρεμβάσεις για τους οφειλέτες περιλαμβάνει το πρώτο σκέλος του πακέτου, με στόχο να μπει τέλος στις ανοιχτές διαπραγματεύσεις χωρίς προθεσμίες και να ενισχυθεί η προστασία όσων τηρούν τις ρυθμίσεις τους. Στο ίδιο πλαίσιο, διευρύνεται και η κάλυψη για οικογένειες παιδιών με αναπηρία.
Θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, που αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας και αποκτά συγκεκριμένα στάδια και δεσμευτικές προθεσμίες. Ο οφειλέτης υποβάλλει την αίτηση και τον πλήρη φάκελό του και ο δανειστής οφείλει μέσα σε τρεις μήνες είτε να καταθέσει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί την απορρίπτει.
Ο οφειλέτης έχει έναν μήνα για να απαντήσει και η διαδικασία πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο σε έξι μήνες. Με αυτόν τον τρόπο μπαίνει τέλος σε μια διαδικασία που μπορούσε να μένει ανοιχτή για πολύ μεγάλο διάστημα χωρίς σαφή κατάληξη.
Ενισχύεται ουσιαστικά και η ήδη υπάρχουσα υποχρέωση του πιστωτή να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό. Πλέον δεν αρκεί μια τυπική πρόταση, αλλά πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.
Αλλάζει συνολικά ο τρόπος διεξαγωγής της διμερούς διαπραγμάτευσης. Κάθε πρόταση ρύθμισης θα είναι έγγραφη, κατάλληλη, βιώσιμη και πλήρως τεκμηριωμένη, με σαφή αναφορά στα εισοδήματα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη, ενώ όπου υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις θα κατατίθενται και οι δύο, ώστε να υπάρχει πραγματική δυνατότητα επιλογής.
Αν το αίτημα για ρύθμιση απορρίπτεται, ο πιστωτής δεν θα μπορεί να περιορίζεται σε μια αναιτιολόγητη άρνηση, αλλά θα υποχρεώνεται να αιτιολογεί εγγράφως την απόφασή του. Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θα καθοριστούν οι ελάχιστες πληροφορίες που θα περιλαμβάνονται υποχρεωτικά στις προτάσεις, ώστε ο οφειλέτης να γνωρίζει ακριβώς πώς προέκυψε η ρύθμιση που του προτείνεται.
Μπαίνει για πρώτη φορά ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει πιστωτής για απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής ήταν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε αρκετές περιπτώσεις οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30%, φθάνοντας ακόμη και στο 50% της οφειλής. Όπως ήδη ισχύει πλαφόν 10% στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, θεσπίζεται πλέον πλαφόν 15% και στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.
Καθιερώνεται σαφές δίχτυ προστασίας για τον πολίτη που έχει ρυθμίσει την οφειλή του και τηρεί τη συμφωνία. Όσο είναι συνεπής σε ενεργή ρύθμιση, δεν μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού, ενώ η ίδια προστασία ισχύει και όταν μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν έδωσε εγκαίρως τα αναγκαία στοιχεία για την πληρωμή της.
Η παραβίαση των κανόνων αυτών έχει πλέον άμεσο και σημαντικό κόστος. Η παράνομη πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη, πιστώνεται υπέρ του οφειλέτη ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς καμία πρόσθετη επιβάρυνση, αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή και, σε περίπτωση επανάληψης, ενεργοποιούνται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.
Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα κάθε οφειλέτη να λαμβάνει δωρεάν, πλήρη και αναλυτική εικόνα της οφειλής του. Θα μπορεί να ζητά τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, ολόκληρο το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και αναλυτική αποτύπωση κεφαλαίου, τόκων, προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης.
Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης. Αν ο πιστωτής δεν τα δώσει έγκαιρα, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να χορηγηθούν πλήρως.
Επανέρχεται, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004. Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, τίθεται σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή και τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να αναπροσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.
Πρόκειται για ένα σαφές όριο απέναντι στη διαρκή συσσώρευση τόκων και επιβαρύνσεων, καθώς ένα χρέος δεν μπορεί να διογκώνεται επ’ αόριστον.
Διευρύνονται επίσης τα δικαιώματα που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω. Η παρέμβαση έρχεται σε συνέχεια της επιστολής της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος της 11ης Σεπτεμβρίου 2026 και επεκτείνει, με τα ίδια κριτήρια, τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη στις συγκεκριμένες οικογένειες.
Το δεύτερο σκέλος του πακέτου αφορά τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων και φέρνει αυστηρότερη εποπτεία, διαφάνεια και λογοδοσία. Οι servicers θα υποχρεώνονται πλέον να δίνουν πολύ περισσότερα στοιχεία για το πώς λειτουργούν, τι διαχειρίζονται και ποια αποτελέσματα έχουν, ενώ ενισχύονται ταυτόχρονα οι έλεγχοι και οι κυρώσεις.
Οι servicers θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και την εταιρική τους διακυβέρνηση.
Θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που βρίσκονται υπό διαχείριση και για τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους, ώστε να υπάρχει σαφέστερη δημόσια εικόνα για το εύρος και την αποτελεσματικότητά τους.
Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης να δημοσιοποιούν στοιχεία για τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο τα χειρίζονται, ώστε η εξυπηρέτηση του οφειλέτη να μην παραμένει πεδίο χωρίς λογοδοσία.
Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης.
Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα είναι υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων. Ο servicer θα είναι έτσι υπόλογος για το σύνολο της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης να συνεκτιμάται η αποτίμηση του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών που έχουν υποβληθεί.
Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις συνδεδεμένες με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο. Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του ίδιου του διαχειριστή, ενώ περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται και η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Ενισχύεται το πλαίσιο επιβολής κυρώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων και προβλέπεται δημοσιοποίηση των κυρώσεων που επιβάλλονται, ώστε η κύρωση να συνοδεύεται και από δημόσια λογοδοσία.
Αναγνωρίζεται ρητά και η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως προς τα στοιχεία που υποχρεούνται να δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων, ιδίως για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
