Περισσότερες από 12.000 επισκέψεις στα εξωτερικά ιατρεία και 2.119 νοσηλείες κατέγραψε το 2025 η Πνευμονολογική Κλινική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία συμπληρώνει φέτος 60 χρόνια λειτουργίας. Από μια κλινική αφιερωμένη αποκλειστικά στη φυματίωση, έχει εξελιχθεί σε σύγχρονο κέντρο για σχεδόν το σύνολο των παθήσεων του αναπνευστικού.
Τα στοιχεία παρουσιάζει η διευθύντρια της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΑΠΘ, καθηγήτρια Πνευμονολογίας Κατερίνα Μανίκα, με αφορμή την παρουσίαση της Κλινικής στο συνέδριο «Συναντήσεις Πνευμονολογίας: Καρκίνος του Πνεύμονα & Αναπνευστικές Λοιμώξεις», που αρχίζει αύριο στη Θεσσαλονίκη και ολοκληρώνεται στις 27 Σεπτεμβρίου. Το συνέδριο διοργανώνεται από την Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ και το Αριστοτέλειο Ινστιτούτο Πνευμονολογίας, ενώ το επιστημονικό του πρόγραμμα επικεντρώνεται στις σύγχρονες εξελίξεις στον καρκίνο του πνεύμονα και τις αναπνευστικές λοιμώξεις, με στόχο να αναδείξει αναλυτικά τα δύο αυτά πεδία της πνευμονολογίας.
Η Πανεπιστημιακή Φυματιολογική Κλινική εγκαταστάθηκε το 1966 στο τότε Κέντρο Νοσημάτων Θώρακος Βορείου Ελλάδος, στο Ασβεστοχώρι, αρχικά με 100 κλίνες, που στη συνέχεια έγιναν 120, και είχε ως μοναδικό αντικείμενο τη νοσηλεία ασθενών με πνευμονική φυματίωση. Σταδιακά, όπως εξηγεί η κ. Μανίκα, το πεδίο της διευρύνθηκε και αναπτύχθηκαν εξειδικευμένα τμήματα και ιατρεία για τον καρκίνο του πνεύμονα, το άσθμα και τη ΧΑΠ, τις διάμεσες πνευμονοπάθειες, τις αναπνευστικές λοιμώξεις, την κυστική ίνωση και την επεμβατική Πνευμονολογία.
Η έκταση της δραστηριότητας της Κλινικής αποτυπώνεται στα στοιχεία του 2025. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 2.119 νοσηλείες, ενώ στα τακτικά εξωτερικά ιατρεία καταγράφηκαν 12.215 επισκέψεις. Σε εβδομαδιαία βάση λειτουργούν 29 εξειδικευμένα εξωτερικά ιατρεία. Στη Μονάδα Βρογχικού Άσθματος και ΧΑΠ έγιναν 2.253 επισκέψεις, στη Μονάδα Διαμέσων Πνευμονοπαθειών και Σαρκοείδωσης 1.567 και στο Ιατρείο Φυματίωσης και Αναπνευστικών Λοιμώξεων 1.144. Στο Ιατρείο Κυστικής Ίνωσης Ενηλίκων καταγράφηκαν 954 επισκέψεις, ενώ το Ιατρείο Καρκίνου του Πνεύμονα δέχθηκε 1.117 επισκέψεις και το ιατρείο προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο του πνεύμονα 402. Στο Τμήμα Ογκολογίας Πνεύμονα έγιναν 3.255 χημειοθεραπείες το 2025, ενώ στη Μονάδα Βρογχοσκοπήσεων και Επεμβατικής Πνευμονολογίας πραγματοποιήθηκαν 1.001 βρογχοσκοπήσεις, από τις οποίες 367 με EBUS, καθώς και 15 θωρακοσκοπήσεις.
Εκπαίδευση και έρευνα
Πέρα από το κλινικό έργο, η Κλινική έχει έντονη εκπαιδευτική και ερευνητική παρουσία. Κάθε χρόνο, σε συνεργασία με την Κλινική Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, εκπαιδεύονται 350 φοιτητές της Ιατρικής, 60 φοιτητές του Αγγλόγλωσσου Τμήματος και 15 φοιτητές Erasmus, ενώ την τελευταία τριετία έχουν δημοσιευθεί 101 εργασίες στο PubMed.
Σε εξέλιξη βρίσκονται 37 κλινικές μελέτες, με 421 ενεργούς συμμετέχοντες ασθενείς, που αφορούν τον καρκίνο του πνεύμονα, τη ΧΑΠ, το βρογχικό άσθμα, τις διάμεσες πνευμονοπάθειες, τις βρογχεκτασίες και την κυστική ίνωση.
Για την επόμενη ημέρα, η κ. Μανίκα θέτει ως προτεραιότητες την ανακαίνιση και αναδιαμόρφωση των χώρων, την ενίσχυση της στελέχωσης, την επέκταση του Ιατρείου Κυστικής Ίνωσης και τη μεταφορά της Μονάδας Βρογχοσκοπήσεων σε νέο χώρο. Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνονται επίσης η δημιουργία ειδικού Κέντρου Φυματίωσης και η περαιτέρω ενίσχυση της ερευνητικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας της Κλινικής.
Καρκίνος του πνεύμονα: οι νέες θεραπείες και η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ένα από τα βασικά θέματα του συνεδρίου. Όπως αναφέρει η κ. Μανίκα, οι εξελίξεις στις θεραπείες, κυρίως με την εισαγωγή νέων στοχευμένων θεραπειών, δημιουργούν πλέον μεγαλύτερη αισιοδοξία για την αντιμετώπιση της νόσου. Ωστόσο, ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει σοβαρή αιτία θανάτου, με την έγκαιρη διάγνωση να έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι σύγχρονες θεραπείες μπορούν να βελτιώσουν την επιβίωση των ασθενών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η νόσος παύει να είναι θανατηφόρα,.
Η φυματίωση παραμένει παρούσα
Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό αντικείμενο της Κλινικής, η οποία διαγιγνώσκει και νοσηλεύει περίπου 35 ασθενείς με φυματίωση κάθε χρόνο.
«Η φυματίωση είναι μια νόσος που υπάρχει και μας απασχολεί», επισημαίνει η κ. Μανίκα, αποδίδοντας την ευαλωτότητα του πληθυσμού, μεταξύ άλλων, στη γήρανση και στην παρουσία ανοσοκατεσταλμένων ασθενών. Παράλληλα, αναφέρεται στις μεταναστευτικές ροές και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένοι ασθενείς στην ολοκλήρωση της μακράς θεραπείας, όταν δεν διαθέτουν σταθερό τόπο διαμονής ή μετακινούνται από πόλη σε πόλη. Όπως σημειώνει, δεν είναι εύκολο να αποτυπωθεί με ακρίβεια η εξέλιξη της φυματίωσης στην Ελλάδα, καθώς, παρά το ότι πρόκειται για δηλούμενο νόσημα, δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή των περιστατικών.
Έμφαση στον εμβολιασμό
Στο συνέδριο αναδεικνύεται επίσης η σημασία του εμβολιασμού για την πρόληψη των αναπνευστικών λοιμώξεων. «Έχουμε εμβόλια για τον πνευμονιόκοκκο, για τον RSV, για τη γρίπη, για το COVID», αναφέρει η κ. Μανίκα, υπογραμμίζοντας ότι οι συστάσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το εμβόλιο και την ηλικία. Ιδιαίτερη σημασία, προσθέτει, έχει ο εμβολιασμός των ευάλωτων ομάδων, μεταξύ άλλων των ασθενών με βρογχικό άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και καρδιολογικά νοσήματα, ενώ η πρόγνωση εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκεται η νόσος.
