Αυτοψία σε κομβικά πολιτιστικά έργα της Θράκης πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η υπουργός επιθεώρησε τις εργασίες ολοκλήρωσης στο τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο, είδε από κοντά τις ανασκαφικές και προστατευτικές παρεμβάσεις στον αρχαιολογικό χώρο της Πλωτινόπολης και ενημερώθηκε για το μεγάλο έργο προστασίας και ανάδειξης του ταφικού τύμβου της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης στην Ορεστιάδα. Πρόκειται, όπως αναφέρει το υπουργείο, για εμβληματικά έργα που αναδεικνύουν τη σπουδαία αρχαιολογική και αρχιτεκτονική κληρονομιά της Θράκης και υπηρετούν τον σχεδιασμό για ισόρροπη ανάπτυξη και ολιστική ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς στις ακριτικές περιοχές της χώρας.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το τέμενος Βαγιαζήτ αποτελεί ένα μνημείο δεσπόζουσας σημασίας για την αρχιτεκτονική κληρονομιά της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2017, το υπουργείο Πολιτισμού, το 2019, ανέλαβε τη δέσμευση για την πλήρη και υποδειγματική αποκατάστασή του. Αντιμετωπίσαμε με επιτυχία τις μεγάλες πρότυπες τεχνικές προκλήσεις, όπως τη δύσκολη ανακατασκευή της ξύλινης στέγης και την πλήρη αναστήλωση του μιναρέ. Παράλληλα, μεριμνούμε για τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου και την προσβασιμότητα όλων των πολιτών. Σύντομα θα αποδοθεί στους κατοίκους και στους επισκέπτες του Διδυμοτείχου ένα αποκατεστημένο εξέχον μνημείο με μοναδικά χαρακτηριστικά. Αντίστοιχα, τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στον αρχαιολογικό χώρο της Πλωτινόπολης αποδεικνύουν στην πράξη την ιστορική διαχρονία της Θράκης, μετατρέποντας έναν σπουδαίο ρωμαϊκό οικισμό σε προσβάσιμο, οργανωμένο και ελκυστικό πόλο πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Ο πολιτισμός στη Θράκη είναι πυλώνας ταυτότητας, προόδου και εθνικής αυτοπεποίθησης, αποδεικνύοντας ότι η ακριτική Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού με απτά αποτελέσματα. Τέλος, ο ταφικός τύμβος της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης αποτελεί ένα εξαιρετικό αρχαιολογικό σύνολο παγκόσμιας ακτινοβολίας. Το υπόσκαφο κέλυφος προστασίας, που σέβεται απόλυτα το φυσικό και το ιστορικό τοπίο, σε συνδυασμό με την πρωτοποριακή μουσειογραφική μελέτη και τις εξειδικευμένες εργασίες συντήρησης, θα καταστήσουν τον αρχαιολογικό χώρο έναν πρότυπο, επισκέψιμο πόλο πολιτισμού και τουριστικής ανάπτυξης για ολόκληρη τη Θράκη».
Το τέμενος Βαγιαζήτ, που εγκαινιάστηκε το 1420, συγκαταλέγεται στα πιο επιβλητικά οθωμανικά τεμένη της Ελλάδας και στα σημαντικότερα μνημεία που ανεγέρθηκαν στα ευρωπαϊκά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Καλύπτει σχεδόν ένα στρέμμα και περιλαμβάνει αίθουσα προσευχής και ενιαίο μιναρέ ύψους 22 μ. Η στέγη του μνημείου ήταν μια εξαιρετικά ογκώδης πυραμιδοειδής κατασκευή, καλυμμένη με μολύβι και με τρουλωτή ξύλινη ψευδοροφή στο εσωτερικό της. Κατά την επίσκεψη της υπουργού Πολιτισμού διαπιστώθηκε η ομαλή εξέλιξη των εργασιών, που περιλαμβάνουν την πλήρη ανακατασκευή της ξύλινης στέγης και του τρούλου, την αναστήλωση και αποκατάσταση του μιναρέ σε όλο του το ύψος, καθώς και την ανακατασκευή των ξύλινων θυρών, των παραθύρων και των φεγγιτών από τεχνητό λίθο. Το δάπεδο συντηρήθηκε πλήρως, ενώ για την προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα τοποθετήθηκε αλεξικέραυνο. Η καθολική προσβασιμότητα εξασφαλίζεται με την κατασκευή αναβατορίου ΑμεΑ. Οι εργασίες υλοποιούνται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και τον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου Πολιτισμού, ύψους περίπου 15 εκατ. ευρώ. Το μνημείο αναμένεται να αποδοθεί στο κοινό εντός του 2026.
Πλωτινόπολη
Η ρωμαϊκή Πλωτινόπολη βρίσκεται νοτιοανατολικά του Διδυμοτείχου, στον οχυρό λόφο «Αγία Πέτρα». Ιδρύθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Τραϊανό (98-117 μ.Χ.) προς τιμήν της συζύγου του Πλωτίνης και εξελίχθηκε σε οικονομικό και εκκλησιαστικό κέντρο της περιοχής. Το 1960, ο καθηγητής Γ. Μπακαλάκης ταύτισε τη συγκεκριμένη θέση με την Πλωτινόπολη. Το 1965 ήρθε τυχαία στο φως η μοναδική στην Ελλάδα χρυσή προτομή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Σεπτίμιου Σεβήρου. Από το 1977, οι συστηματικές ανασκαφές στην Πλωτινόπολη έχουν αποκαλύψει ένα οικοδομικό συγκρότημα με ψηφιδωτό δάπεδο διακοσμημένο με περίτεχνα μοτίβα. Εντοπίστηκε, επίσης, πηγάδι κατασκευασμένο με λαξευμένους λίθους. Στους αυτοκρατορικούς χρόνους ανήκει και αίθουσα με ψηφιδωτό δάπεδο που απεικονίζει υδάτινες παραστάσεις, με τον Έβρο ως νέο και την Πόλη ως γυναίκα.
Η υπουργός Πολιτισμού ενημερώθηκε για την πορεία της συντήρησης των ψηφιδωτών, τις αποψιλώσεις στον αρχαιολογικό χώρο και την καταγραφή των ευρημάτων της ανασκαφής 2020-2022, ώστε να καταχωριστούν στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του υπουργείου Πολιτισμού για τα κινητά ευρήματα. Το έργο προστασίας και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της Πλωτινόπολης, με προϋπολογισμό 2.180.000 ευρώ, έχει ενταχθεί στο Περιφερειακό Πρόγραμμα «Ανατολική Μακεδονία – Θράκη 2021-2027» και υλοποιείται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου. Στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, επισκέψιμου και προσβάσιμου αρχαιολογικού χώρου, με την κατάλληλη ανάδειξη των μνημείων και τις βασικές λειτουργικές υποδομές.
Ταφικός Τύμβος Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης
Ο ταφικός τύμβος της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης συγκαταλέγεται στα σπανιότερα αρχαιολογικά μνημεία των αυτοκρατορικών χρόνων στην περιφέρεια της Θράκης και αποτελεί μοναδικό για τον ελλαδικό χώρο ανασκαφικό σύνολο. Ανακαλύφθηκε τη διετία 2002-2004 και λειτουργεί ως ανεκτίμητη «κιβωτός γνώσεων» για τις ταφικές τελετουργίες της ανώτερης κοινωνικής τάξης της ρωμαϊκής Θράκης μεταξύ 100 και 150 μ.Χ.
Η παγκόσμια ακτινοβολία του μνημείου οφείλεται στην εξαιρετική διατήρηση των ευρημάτων του: από τους τέσσερις λάκκους καύσης τριών ανδρών και μιας γυναίκας με τα πλούσια χάλκινα, σιδερένια, γυάλινα και πήλινα κτερίσματά τους, έως την προσφορά πέντε αμαξών με τα μεταλλικά και ξύλινα στοιχεία τους, καθώς και τις ταφές των αλόγων. Ο συνδυασμός της καύσης των νεκρών, των θυσιών, της απόθεσης τροχοφόρων οχημάτων και της ανέγερσης του επιβλητικού τύμβου συνθέτει ένα ζωντανό χρονικό των ταφικών εθίμων και του πολιτισμικού πλούτου της ακριτικής περιοχής κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
Κατά την αυτοψία, η Λίνα Μενδώνη διαπίστωσε την εντατική πρόοδο των εργασιών για την ανέγερση των κτιριακών εγκαταστάσεων, συνολικού εμβαδού περίπου 2.650 τ.μ. με περιβάλλοντα χώρο 5.000 τ.μ. Κεντρικό στοιχείο του έργου είναι το θολωτό υπόσκαφο κέλυφος προστασίας, εμβαδού 2.350 τ.μ., το οποίο θα καλύψει το σύνολο των αρχαιολογικών ευρημάτων. Η τελική του μορφή παραπέμπει σε μεγάλο βαθμό στην αρχική όψη του αρχαίου Τύμβου, ενώ στο εσωτερικό προβλέπονται εκθεσιακοί χώροι και αίθουσα πολλαπλών χρήσεων. Παράλληλα, κατασκευάζεται κτίριο 300 τ.μ. για το φυλάκιο, το εκδοτήριο εισιτηρίων, τον χώρο εξυπηρέτησης κοινού, το πωλητήριο του ΟΔΑΠ, τους χώρους υγιεινής, ενώ διαμορφώνεται και υπαίθριος χώρος στάθμευσης.
Η εγκεκριμένη μουσειογραφική μελέτη εφαρμογής και η μελέτη φωτισμού εκθεμάτων ενσωματώνονται σταδιακά στο κατασκευαστικό έργο για τη βέλτιστη προβολή των ευρημάτων. Ταυτόχρονα, βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη οι εργασίες για την οργάνωση της έκθεσης, η οποία θα αναδεικνύει τις άμαξες με τα υποζύγιά τους, καθώς και περίπου 250 αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίστηκαν στον τύμβο.
Το έργο του Ταφικού Τύμβου της Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης, συνολικού προϋπολογισμού 14.650.000 ευρώ, συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) μέσω του Προγράμματος «Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 2021-2027». Υλοποιείται από τη Διεύθυνση Μελετών και Εκτέλεσης Έργων Μουσείων και Πολιτιστικών Κτιρίων, τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου και συγκαταλέγεται στα πιο σύνθετα και πρωτοποριακά έργα ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων στη Βόρεια Ελλάδα.
Δίκτυο Αγροτικών Μουσείων σε Καρωτή και Πτελέα
Τέλος, η Λίνα Μενδώνη επισκέφθηκε δύο πρώην δημοτικά σχολεία που εντάσσονται στο υπό δημιουργία Δίκτυο Αγροτικών Μουσείων Έβρου, πρωτοβουλία του υπουργείου Πολιτισμού σε συνεργασία με το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης για την πολιτιστική αποκέντρωση και την προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Στην Καρωτή, το νέο μουσείο θα στεγαστεί στο δημοτικό σχολείο, με έμφαση στο τοπικό «μουσικό οικοσύστημα» και στα μουσικά δίκτυα της Θράκης, με αναφορά σε εμβληματικές μορφές όπως ο Χρόνης Αηδονίδης. Στην Πτελέα, το δημοτικό κτήριο θα φιλοξενήσει τον ανεκτίμητο πλούτο υφαντών των τοπικών συλλόγων, αναδεικνύοντας μέσα από τρεις θεματικές αίθουσες την παραγωγική διαδικασία, τη δημιουργό υφάντρα και τη σύνδεση των υφαντών με τον κύκλο της ζωής. Η δομή αυτή συνδέεται με τις πρωτοβουλίες του υπουργείου Πολιτισμού για την υφαντική και συμβάλλει στην ενδυνάμωση των δεξιοτήτων και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των αγροτικών κοινοτήτων. Ο συνολικός προϋπολογισμός των δύο έργων ανέρχεται σε 205.000 ευρώ και καλύπτεται εξ ολοκλήρου από εθνικούς πόρους του υπουργείου Πολιτισμού.
Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ
