Τη σημασία του χωρικού σχεδιασμού για βιώσιμες πόλεις και προσιτή κατοικία αναδεικνύει η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη, με άρθρο της στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (), επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη χρειάζεται σαφείς κανόνες, περιβαλλοντική προστασία και ουσιαστική συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Άρθρο της Μαριλένας Σούκουλη-Βιλιάλη, υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η συζήτηση για το μέλλον των πόλεων δεν μπορεί να περιορίζεται στην οικοδομική δραστηριότητα, στις επενδύσεις και στην αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας. Πρέπει να ξεκινά από ένα πιο ουσιαστικό ερώτημα: σε τι πόλεις θέλουμε να ζούμε και τι ποιότητα ζωής θέλουμε να εξασφαλίσουμε στις επόμενες γενιές;
Οι πόλεις δεν είναι μόνο ο τόπος όπου κατοικούμε. Είναι οι γειτονιές μας, οι δημόσιοι χώροι, οι υποδομές, οι δυνατότητες και οι ευκαιρίες που διαμορφώνουν την καθημερινότητά μας. Γι’ αυτό και η ανάπτυξή τους δεν μπορεί να προκύπτει από αποσπασματικές επιλογές. Χρειάζεται σχέδιο, συνέπεια και μακροπρόθεσμη αντίληψη.
Χρειάζεται, επίσης, να αντιμετωπίζουμε την πόλη ως ζωντανό οργανισμό, όπου κάθε επιλογή επηρεάζει την επόμενη. Μια νέα οικιστική ανάπτυξη δημιουργεί ανάγκες για μεταφορές, σχολεία, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, πράσινο και δημόσιους χώρους. Αν αυτές οι ανάγκες δεν προβλεφθούν έγκαιρα, το κόστος μεταφέρεται στους κατοίκους και στην ποιότητα της καθημερινότητάς τους.
Ο χωρικός σχεδιασμός είναι το θεμέλιο αυτής της προσπάθειας. Καθορίζει πού αναπτύσσεται η κατοικία, πώς συνυπάρχουν οι παραγωγικές δραστηριότητες, ποιες περιοχές προστατεύονται και ποιες υποδομές πρέπει να προηγούνται. Είναι, παράλληλα, ουσιαστικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πρόκλησης, καθώς η προσιτή κατοικία δεν αφορά μόνο τη διαθεσιμότητα ενός ακινήτου, αλλά και την πρόσβαση σε μεταφορές, σχολεία, δίκτυα, πράσινο και λειτουργικούς δημόσιους χώρους.
Το στεγαστικό πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με μία μόνο πολιτική. Απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων και σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής. Η αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, η αναβάθμιση των γειτονιών και η καλύτερη σύνδεση της κατοικίας με τις υποδομές είναι σημαντικές παράμετροι αυτής της προσπάθειας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι φυσικοί κίνδυνοι, η πίεση στους υδάτινους πόρους και η ανάγκη προστασίας του αστικού πρασίνου κάνουν τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό ακόμη πιο αναγκαίο. Δεν αρκεί να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες ενός προβλήματος. Πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για την πρόληψή του.
Στην ίδια εξίσωση βρίσκεται η ασφάλεια δικαίου. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει τι ισχύει για την ιδιοκτησία του, ο μηχανικός να εργάζεται με αξιόπιστα δεδομένα και ο επενδυτής να μπορεί να σχεδιάζει με σαφείς κανόνες. Η προβλεψιμότητα δεν είναι εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είναι προϋπόθεσή της.
Αυτήν την ανάγκη υπηρετούν οι πολεοδομικές μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Το πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης», με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, φιλοδοξεί να δώσει στη χώρα ένα συνεκτικό πλαίσιο χωρικής οργάνωσης. Η κύρωση του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς», τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης και η προώθηση της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης συμπληρώνουν αυτή την προσπάθεια.
Με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια επιδιώκουμε να αντιμετωπίσουμε εκκρεμότητες δεκαετιών, να οργανώσουμε τις χρήσεις γης και να προσδιορίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια τις δυνατότητες ανάπτυξης και προστασίας κάθε περιοχής. Πρόκειται για προσπάθεια που δεν αφορά μόνο τους ειδικούς. Επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, την αξιοποίηση της ιδιοκτησίας και τη δυνατότητα των δήμων να προγραμματίζουν το μέλλον τους.
Αντίστοιχα, η συγκέντρωση αξιόπιστων χωρικών δεδομένων και η ψηφιοποίηση της πολεοδομικής πληροφορίας μπορούν να περιορίσουν την αβεβαιότητα και να διευκολύνουν τη σχέση πολίτη, μηχανικού και διοίκησης. Η τεχνολογία, ωστόσο, είναι μέσο και όχι αυτοσκοπός. Η αξία της βρίσκεται στην ουσιαστική βελτίωση των υπηρεσιών και στη διαφάνεια των διαδικασιών.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να εκπονηθούν μελέτες ή να θεσπιστούν νέοι κανόνες. Είναι να διασφαλιστεί ότι ο σχεδιασμός θα εφαρμοστεί και θα μετατραπεί σε πραγματικές αλλαγές για τις τοπικές κοινωνίες, με συνεργασία της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης, των μηχανικών και των πολιτών.
Σε αυτή την προσπάθεια, η γνώση της τοπικής πραγματικότητας είναι καθοριστική. Κάθε δήμος έχει διαφορετικές ανάγκες, δυνατότητες και προκλήσεις. Η ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και η επιστημονική εξέταση των παρατηρήσεων των τοπικών κοινωνιών μπορούν να συμβάλουν σε σχέδια πιο λειτουργικά, ρεαλιστικά και εφαρμόσιμα.
Παράλληλα, πρέπει να γίνει σαφές ότι η οικονομική ανάπτυξη και η περιβαλλοντική προστασία δεν είναι αντίπαλοι στόχοι. Μπορούν και πρέπει να συνυπάρχουν, δημιουργώντας επενδύσεις, θέσεις εργασίας και κοινωνική αξία, με σεβασμό στην ταυτότητα κάθε τόπου και στα όρια του φυσικού περιβάλλοντος.
Η επιτυχία μιας πολεοδομικής μεταρρύθμισης δεν θα κριθεί μόνο από όσα σχεδιάστηκαν, αλλά από όσα θα αλλάξουν στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Από το αν οι γειτονιές μας θα γίνουν πιο λειτουργικές, αν οι δημόσιοι χώροι θα είναι ασφαλείς και προσβάσιμοι, αν οι νέοι θα έχουν περισσότερες δυνατότητες να παραμείνουν στον τόπο τους και αν οι επόμενες γενιές θα παραλάβουν πόλεις καλύτερες από αυτές που γνωρίζουμε σήμερα.
Γιατί το μέλλον των πόλεών μας δεν θα κριθεί από το πόσα τετραγωνικά μέτρα θα χτίσουμε, αλλά από το τι ποιότητα ζωής θα χωρέσει μέσα σε αυτά.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Ιδέες και Απόψεις» δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι του Πρακτορείου.
