Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά δεν επηρεάζουν μόνο την ψυχική υγεία, αλλά φαίνεται ότι αποτυπώνονται και στη βιολογική ηλικία του οργανισμού. Μεγάλη μελέτη σε περισσότερους από 300.000 ανθρώπους δείχνει ότι όσοι νιώθουν μόνοι ή έχουν περιορισμένες κοινωνικές επαφές τείνουν να εμφανίζουν μεγαλύτερη βιολογική ηλικία από τη χρονολογική τους, με τη διαφορά να είναι εντονότερη όταν συνυπάρχουν και οι δύο παράγοντες.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Health Psychology και αναδεικνύει τη σημασία των κοινωνικών σχέσεων για την υγιή γήρανση. Υπενθυμίζει επίσης ότι η ανθρώπινη σύνδεση μπορεί να λειτουργεί ως σημαντικός παράγοντας ευεξίας.
Η χρονολογική ηλικία δείχνει πόσα χρόνια έχουν περάσει από τη γέννησή μας, ενώ η βιολογική ηλικία αποτυπώνει την πραγματική φυσιολογική κατάσταση του οργανισμού, λαμβάνοντας υπόψη τη λειτουργία των κυττάρων, των ιστών και των οργάνων.
Όταν η βιολογική ηλικία είναι μεγαλύτερη από τη χρονολογική, οι επιστήμονες μιλούν για επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση, η οποία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο χρόνιων ασθενειών και πρόωρου θανάτου.
Οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα 309.746 ενηλίκων από τη βρετανική βάση δεδομένων UK Biobank, με μέση ηλικία περίπου τα 56 έτη. Η παρακολούθησή τους διήρκεσε κατά μέσο όρο 14,4 χρόνια.
Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά είναι δύο διαφορετικές εμπειρίες. Η πρώτη αφορά στην αντικειμενική έλλειψη κοινωνικών επαφών, όπως το να ζει κάποιος μόνος, να βλέπει σπάνια φίλους και συγγενείς ή να μη συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες.
Η μοναξιά, αντίθετα, είναι υποκειμενικό συναίσθημα. Κάποιος μπορεί να βρίσκεται ανάμεσα σε ανθρώπους, αλλά να αισθάνεται ότι δεν έχει ουσιαστική σύνδεση ή έναν άνθρωπο στον οποίο να μπορεί να ανοιχτεί.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάθε αύξηση κατά μία μονάδα στην κλίμακα κοινωνικής απομόνωσης συνδεόταν με άνοδο της βιολογικής ηλικίας κατά περίπου 0,17 χρόνια. Αντίστοιχα, κάθε επιπλέον μονάδα στη μέτρηση της μοναξιάς συνδεόταν με αύξηση κατά 0,15 χρόνια.
Ειδικότερα, όσοι εμφάνιζαν υψηλό βαθμό κοινωνικής απομόνωσης είχαν κατά μέσο όρο περίπου τέσσερις μήνες μεγαλύτερη βιολογική ηλικία, ενώ για όσους ένιωθαν μοναξιά η διαφορά έφτανε τους τρεις μήνες. Το μεγαλύτερο χάσμα παρατηρήθηκε σε όσους βίωναν ταυτόχρονα κοινωνική απομόνωση και μοναξιά.
Η απουσία ενός ανθρώπου στον οποίο μπορούμε να εμπιστευτούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας συνδέθηκε με μεγαλύτερη βιολογική ηλικία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι κάθε επιπλέον μονάδα κοινωνικής απομόνωσης συνδεόταν με 13,9% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, ενώ η αντίστοιχη αύξηση για τη μοναξιά ήταν 8,9%.
Οι συσχετίσεις παρέμειναν ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος και το εισόδημα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η μοναξιά προκαλεί άμεσα επιταχυνόμενη γήρανση ούτε ότι η αύξηση των κοινωνικών επαφών μπορεί να αντιστρέψει τη διαδικασία. Χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να αποσαφηνιστεί η σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν πως δεν αρκεί απλώς να υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας. Εξίσου σημαντικό είναι να αισθανόμαστε ότι ανήκουμε κάπου, ότι μας καταλαβαίνουν και ότι έχουμε σχέσεις στις οποίες μπορούμε να στηριχτούμε. Η ποιότητα της ανθρώπινης σύνδεσης φαίνεται να έχει σημασία όχι μόνο για το πώς αισθανόμαστε, αλλά ενδεχομένως και για το πώς γερνά ο οργανισμός μας.
* Πηγή: Vita
![]()
