Ο ιός του Δυτικού Νείλου καταγράφει φέτος έντονη κυκλοφορία στην Ελλάδα, με τον ΕΟΔΥ να προειδοποιεί ότι η τρέχουσα περίοδος μετάδοσης μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων.
Η αυξημένη επιβάρυνση είναι ιδιαίτερα αισθητή σε περιοχές της Αττικής, ενώ η ταχεία άνοδος των κρουσμάτων από την αρχή κιόλας της περιόδου έχει θέσει σε αυξημένη ετοιμότητα τις υγειονομικές αρχές.
Ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει παράλληλα ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις πως ο ιός έχει αλλάξει συμπεριφορά ή ότι εμφανίζει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.
Η φετινή επιδημιολογική εικόνα αποδίδεται σε σύνθετο συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κουνουπιών.
Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν συνδεθεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού, ανέφερε σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ.
Όπως σημείωσε, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, ενδέχεται να συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα.
Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης της κ. Περβανίδου στη δημοσιογράφο του ΑΠΕ-ΜΠΕ, Έφη Φουσέκη:
Ερ.: Ποια είναι σήμερα η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα;
Απ: Στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κρούσματα λοίμωξης από ιό Δυτικού Νείλου καταγράφονται κάθε χρόνο, από το 2010 και μετά, σχεδόν σε ετήσια βάση, σε κάθε περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Ως εκ τούτου, εκτιμάται ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί και στη χώρα μας και η επανεμφάνιση περιστατικών σε κάθε περίοδο μετάδοσης θεωρείται αναμενόμενη.
Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει, τον Μάιο 2026, τους επαγγελματίες υγείας σε όλη τη χώρα για την ανάγκη εγρήγορσης ώστε να αναγνωρίζονται έγκαιρα τα περιστατικά, αλλά και το κοινό, για την αναμενόμενη επανεμφάνιση κρουσμάτων κατά την τρέχουσα περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών και τα συνιστώμενα μέτρα προστασίας.
Την περίοδο 2026, έως τις 12 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα της λοίμωξης στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και τα 29 είχαν ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα έχουν καταγραφεί σε 39 Δήμους της χώρας, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.
Είναι αναμενόμενο να διαγνωστούν και νέα κρούσματα το επόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές που δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια. Ιδιαίτερα στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφεται φέτος πολύ έντονη κυκλοφορία του ιού, με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές και Περιφερειακές Ενότητες.
Ερ: Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών της Ευρώπης με τα περισσότερα κρούσματα. Πώς αξιολογεί ο ΕΟΔΥ τη φετινή έξαρση;
Απ: Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα συγκαταλέγεται κάθε χρόνο στις πιο επιβαρυμένες χώρες ως προς τη λοίμωξη από ιό του Δυτικού Νείλου, τόσο σε αριθμό κρουσμάτων όσο και σε επίπτωση της νόσου ανά 100.000 πληθυσμού, συνήθως μαζί με την Ιταλία και, κατά περίπτωση, με άλλες χώρες της κεντρικής κυρίως Ευρώπης και των Βαλκανίων.
Η επιδημιολογική επιτήρηση της λοίμωξης είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη στη χώρα μας και οι γιατροί στην Ελλάδα είναι επαρκώς ευαισθητοποιημένοι και σε εγρήγορση για τη διάγνωση περιστατικών, οπότε εκτιμούμε ότι διαγιγνώσκεται μεγάλο ποσοστό των σοβαρών τουλάχιστον περιστατικών. Μέσω του συστήματος ενεργητικής εργαστηριακής επιτήρησης που εφαρμόζεται, όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται καθημερινά στον ΕΟΔΥ, δηλαδή για το συγκεκριμένο νόσημα δεν υπάρχει υποδήλωση και καταγράφονται όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά.
Κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης καταγράφεται ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, κυρίως σε περιοχές της Αττικής, με τον αριθμό των κρουσμάτων να ξεπερνά έως τώρα τον αριθμό των κρουσμάτων προηγούμενων ετών για την αντίστοιχη χρονική περίοδο, ενώ σε συγκεκριμένες περιοχές η αύξηση των περιστατικών είναι ταχεία. Τα αίτια που καθορίζουν την ένταση της εποχικής έξαρσης σε κάθε περίοδο μετάδοσης είναι σύνθετα και πολυπαραγοντικά.
Ερ: Υπάρχει κάποια ένδειξη ότι ο ιός παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά ή μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους ή η αύξηση αποδίδεται κυρίως στις περιβαλλοντικές συνθήκες;
Απ: Δεν υπάρχουν, έως τώρα, επιστημονικές ενδείξεις για διαφορετική μεταδοτική ικανότητα ή συμπεριφορά του ιού. Η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και καθορίζεται από πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την ένταση της κυκλοφορίας και της μετάδοσής του, όπως οι μεταναστευτικές οδοί των πτηνών, που αποτελούν τη βασική δεξαμενή-reservoir του ιού στη φύση και τον εισάγουν σε μια περιοχή, οι πληθυσμοί, η ποικιλομορφία και η ανοσία των άγριων πτηνών reservoir, οι πληθυσμοί των κουνουπιών-διαβιβαστών και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές παράμετροι. Γι’ αυτό δεν μπορούμε να προβλέψουμε εύκολα ούτε την ένταση της κυκλοφορίας του ιού ούτε τη γεωγραφική του κατανομή σε κάθε περίοδο μετάδοσης.
Οι μετεωρολογικές και κλιματικές παράμετροι επηρεάζουν τόσο τους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν, να διατηρούν και να μεταδίδουν τον ιό, και κατ’ επέκταση το ποσοστό των μολυσμένων κουνουπιών που κυκλοφορούν και την ένταση της κυκλοφορίας του ιού. Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι παράμετροι που έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις του ιού. Ενδεικτικά, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανόν συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα.
Ερ: Πόσο ανησυχεί τον ΕΟΔΥ η αυξημένη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική, δεδομένου του μεγάλου πληθυσμού και της πυκνότητας κατοίκησης;
Απ: Ο φετινός αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων αρκετά νωρίς στην τρέχουσα περίοδο μετάδοσης, κυρίως σε περιοχές της Αττικής, δείχνει κίνδυνο συνέχισης της καταγραφής ιδιαίτερα αυξημένου αριθμού περιστατικών τις επόμενες εβδομάδες, εξαιτίας της έντονης κυκλοφορίας του ιού στα κουνούπια σε περιοχές με μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα.
Αν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων, η φετινή περίοδος προβλέπεται να είναι μία από τις πιο δύσκολες, ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων που θα καταγραφούν. Γι’ αυτό χρειάζεται εγρήγορση και άμεσα αντανακλαστικά από τις αρμόδιες τοπικές αρχές για την εφαρμογή των συνιστώμενων δράσεων απόκρισης σε τοπικό επίπεδο, αλλά και ενημέρωση του κοινού για τη σχολαστική λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια.
Ερ: Πότε αναμένεται η κορύφωση της φετινής περιόδου μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου;
Απ: Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης της λοίμωξης εμφανίζεται συνήθως κατά το δεύτερο μισό του Αυγούστου, από τα μέσα έως τα τέλη Αυγούστου και έως τις αρχές-μέσα Σεπτεμβρίου.
Ερ: Τι προβλέπει ο σχεδιασμός του ΕΟΔΥ για τις επόμενες εβδομάδες και ποια επιπλέον μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν εφόσον συνεχιστεί η αυξητική τάση;
Απ: Η επιδημιολογική επιτήρηση που διενεργεί ο ΕΟΔΥ είναι από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη. Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον Οργανισμό απευθείας από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια και ο ΕΟΔΥ διερευνά τα κρούσματα εντός 24-48 ωρών από τη διάγνωσή τους, ενημερώνοντας αμέσως τις αρχές που πρέπει να δράσουν. Ενημερώνει επίσης άμεσα τους Δήμους και τις Περιφέρειες για τα κρούσματα και, σε τακτική βάση, για το Επίπεδο Κινδύνου του κάθε Δήμου. Υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης, στο οποίο περιγράφονται οι συνιστώμενες δράσεις πρόληψης και απόκρισης σε κάθε Επίπεδο Κινδύνου. Επιπλέον, ο ΕΟΔΥ ενημερώνει άμεσα τις τοπικές Μονάδες Υγείας για την κυκλοφορία του ιού σε τοπικό επίπεδο, ενώ ενημερώνει τους επαγγελματίες υγείας, δημόσιας υγείας και το κοινό μέσω των εβδομαδιαίων εκθέσεων και των Δελτίων Τύπου όταν κρίνεται σκόπιμο. Φέτος έχουν ήδη εκδοθεί τρία Δελτία Τύπου για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Η επιτήρηση και η απόκριση από την πλευρά των εθνικών αρχών δημόσιας υγείας λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο.
Τα επιπλέον μέτρα που χρειάζεται να λαμβάνονται περιγράφονται αναλυτικά στο Σχέδιο Δράσης και αφορούν κυρίως στη συνεχή, συστηματική και έκτακτη απόκριση των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης για την εντατικοποίηση της διαχείρισης των κουνουπιών και των δράσεων ενημέρωσης του κοινού, σχετικά με τα μέτρα ατομικής προστασίας και την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών στους ιδιωτικούς χώρους.
Ερ: Ποιο είναι το μήνυμα του ΕΟΔΥ προς τους πολίτες;
Απ: Καταρχάς, οι πολίτες πρέπει να τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, δηλαδή να αποφεύγουν όσο γίνεται τα τσιμπήματά τους. Δεν σημαίνει ότι όλα τα κουνούπια είναι μολυσμένα, τα περισσότερα δεν είναι. Όμως, επειδή κάποια κουνούπια είναι μολυσμένα σε ορισμένες περιοχές, οι πολίτες πρέπει να λαμβάνουν τα μέτρα τους.
Να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά σώματος και χώρου, όπως ταμπλέτες και φιδάκια, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, να χρησιμοποιούν σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά ή ανεμιστήρες και να φορούν, κυρίως από το σούρουπο και μετά, μακριά ρούχα, όσο βέβαια το επιτρέπει ο καιρός.
Να παρακολουθούν και να ενημερώνονται για τις περιοχές όπου κυκλοφορεί με βεβαιότητα ο ιός, δηλαδή για τις περιοχές όπου έχουν καταγραφεί κρούσματα, και, αν διαμένουν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί.
Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα με ανοσοκαταστολή, όπως λέμφωμα, λευχαιμία, άλλες κακοήθειες, αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχευμένοι και όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, ή με άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα, πρέπει να τηρούν τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν σοβαρά. Η ηλικία είναι ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και έως και θανατηφόρες επιπλοκές, ενώ όσοι έχουν ανοσοκαταστολή κινδυνεύουν επίσης σοβαρά.
Παράλληλα, βασικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση ή εξάλειψη εστιών στάσιμου νερού, όπου τα κουνούπια αφήνουν τα αβγά τους, ώστε να περιοριστούν οι εστίες αναπαραγωγής στους ιδιωτικούς χώρους. Για τη μείωση αυτών των εστιών, η συμμετοχή της κοινότητας είναι καθοριστική, καθώς στους ιδιωτικούς χώρους δεν μπορούν να παρέμβουν οι αρμόδιες αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης. Στην πράξη, θα πρέπει να ελέγχονται τακτικά και ενδελεχώς όλοι οι ιδιωτικοί χώροι, όπως αυλές, κήποι, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα, για την ύπαρξη στάσιμων νερών και αυτά να εξαλείφονται. Όλα τα αντικείμενα που ενδέχεται να συγκεντρώνουν νερό πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα, ή το νερό τους να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Πρέπει επίσης να καθαρίζονται υδρορροές, φρεάτια και λούκια, και να καλύπτονται με σήτα οι αγωγοί εξαερισμού ή άλλες ανοικτές δίοδοι των βόθρων.
Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι δεν χρειάζεται ανησυχία, αλλά ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
