Δύο στους τρεις πολίτες 15 ετών και άνω στην Ελλάδα θεωρούν τη χρήση ουσιών σοβαρό πρόβλημα στην περιοχή τους. Την ίδια στιγμή, η πρόληψη και θεραπεία, μαζί με την κοινωνική επανένταξη, συγκεντρώνουν από τα υψηλότερα ποσοστά υποστήριξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από τα ευρήματα για την Ελλάδα στην έρευνα που υλοποίησε για πρώτη φορά ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA) για τις αντιλήψεις και τις στάσεις του γενικού πληθυσμού απέναντι στο πρόβλημα των ναρκωτικών, τα οποία παρουσιάζει το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής» (ΕΚΤΕΠΝ) με αφορμή τη σημερινή δημοσιοποίηση των ευρωπαϊκών αποτελεσμάτων από τον EUDA.
Η έρευνα κοινής γνώμης του EUDA συγκέντρωσε απαντήσεις από 95.883 άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω στην Ευρώπη, εκ των οποίων 76.766 στα κράτη-μέλη της ΕΕ-27 και 3.011 στην Ελλάδα.
Αντιλήψεις για το πρόβλημα των ναρκωτικών στην Ελλάδα
Η χρήση και η διακίνηση αποτελούν σοβαρά προβλήματα σε τοπικό επίπεδο
Στην Ελλάδα, το 66% θεωρεί τη χρήση ουσιών «σοβαρό» ή «πολύ σοβαρό» πρόβλημα στην περιοχή του και το 64% έχει την ίδια άποψη για τη διακίνηση ουσιών, έναντι 60% και για τα δύο στο σύνολο της ΕΕ-27. Αύξηση της διακίνησης την τελευταία πενταετία αντιλαμβάνεται το 46%, ποσοστό κοντά στο ευρωπαϊκό 49%.
Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και εμπλοκή ανηλίκων στο επίκεντρο της ανησυχίας
Σε επίπεδο δημόσιας υγείας, οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία από τη χρήση ουσιών, όπως η αυτοκτονία και τα ψυχωτικά συμπτώματα, είναι η συχνότερη ανησυχία τόσο στην Ελλάδα (45%) όσο και στην ΕΕ-27 (39%). Ως ιδιαίτερα ανησυχητικές προεκτάσεις αναφέρονται στην Ελλάδα η υπερδοσολογία (34%, έναντι 24% στην ΕΕ-27) και τα λοιμώδη νοσήματα, όπως ο HIV και οι ιογενείς ηπατίτιδες (24%, έναντι 15%) – το τρίτο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ-27 και για τις δύο αντιληπτές επιπτώσεις. Σε επίπεδο δημόσιας ασφάλειας, η συχνότερη ανησυχία στην Ελλάδα και στην ΕΕ-27 αφορά την εμπλοκή ανηλίκων στη χρήση και τη διακίνηση, όπως η στρατολόγησή τους από διακινητές: 38% στην Ελλάδα, έναντι 30% στην ΕΕ-27.
Πρόσβαση στις ουσίες και απόψεις για τη διάθεσή τους
Το 48% στην Ελλάδα θεωρεί «εύκολη» την προμήθεια κάνναβης εντός 24 ωρών, με παρόμοιο ποσοστό και στην ΕΕ-27. Για την κοκαΐνη το ποσοστό είναι 31% (ΕΕ-27: 35%) και για την ουσία Έκσταση/MDMA 27% (ΕΕ-27: 32%). Στο ερώτημα αν η ψυχαγωγική χρήση κάνναβης θα έπρεπε να απαγορεύεται, να ρυθμίζεται ή να επιτρέπεται χωρίς περιορισμούς, στην Ελλάδα το 44% υποστηρίζει την απαγόρευση και το 33% τη ρύθμιση (ΕΕ-27: 38% και 32%, αντίστοιχα).
Δράσεις κατά της διακίνησης και υποστήριξη της επανένταξης
Για την αντιμετώπιση της παραγωγής και της διακίνησης, οι συχνότερες επιλογές στην Ελλάδα είναι τα αυστηρότερα μέτρα κατά των διακινητών (38%) και η εξάρθρωση των εγκληματικών δικτύων (36%, σε παρόμοια επίπεδα με την ΕΕ-27: 39% και 37%).
Για τα προβλήματα που συνδέονται με τη χρήση, πρώτη επιλογή στην Ελλάδα είναι η βοήθεια σε άτομα με εξάρτηση για επιστροφή στην εργασία και την καθημερινή ζωή (57%, έναντι 43% στην ΕΕ-27), με το ποσοστό αυτό να είναι το δεύτερο υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών, μετά την Κύπρο (58%). Η «πρόληψη μέσω εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης» στην Ελλάδα συγκεντρώνει επίσης το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη (49%, έναντι 39% στην ΕΕ-27), μαζί με την Κροατία, την Κύπρο και τη Μάλτα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συχνότερη επιλογή είναι η «ενίσχυση της αστυνομικής δράσης κατά της διακίνησης» (45%), την οποία επιλέγει ως προσέγγιση το 47% στην Ελλάδα.
Θεραπεία αντί φυλάκισης, με επιφυλάξεις στην κοινωνική αποδοχή
Για τα άτομα που κάνουν χρήση ουσιών και έρχονται σε επαφή με το σύστημα δικαιοσύνης, το 63% στην Ελλάδα προκρίνει τη «θεραπεία και την υποστήριξη αντί της καταδίκης ή φυλάκισης» (45% στην ΕΕ-27), με το ποσοστό αυτό να είναι το δεύτερο υψηλότερο, μετά την Κύπρο (65%). Την «καταδίκη ή φυλάκιση» επιλέγει στην Ελλάδα μόλις το 15%, έναντι 31% στην ΕΕ-27.
Η υποστήριξη αυτή συνυπάρχει με επιφυλάξεις όταν αφορά τις προσωπικές σχέσεις. Το 40% στην Ελλάδα θα αποδεχόταν ως γείτονα ένα άτομο που κάνει χρήση ουσιών (ΕΕ-27: 31%), ενώ το 18% θα αποδεχόταν τον γάμο με μέλος της οικογένειας (ΕΕ-27: 19%).
