Η κυκλοφοριακή συμφόρηση στην Αθήνα έχει γίνει πλέον από τους βασικούς λόγους που επιβαρύνουν την καθημερινότητα, την παραγωγικότητα και την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων πολιτών. Οι οδηγοί χάνουν αμέτρητες ώρες στους δρόμους, η οικονομία επιβαρύνεται από τις χαμένες εργατοώρες και το περιβάλλον δέχεται το κόστος από τα ακινητοποιημένα οχήματα που συνεχίζουν να εκπέμπουν ρύπους.
Στη χώρα λειτουργούν μόνο οκτώ πραγματικά έξυπνα φανάρια, επτά στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη.
Την ίδια στιγμή που σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αξιοποιούν εδώ και χρόνια εξελιγμένα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας, η Ελλάδα εξακολουθεί να στηρίζεται σε τεχνολογία που σε μεγάλο βαθμό έχει μείνει στη δεκαετία του 1990 και του 2000.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται καθαρά στους αριθμούς: σε όλη τη χώρα λειτουργούν μόλις οκτώ πραγματικά έξυπνα φανάρια, επτά στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τις μετρήσεις, ο μέσος οδηγός στην Αθήνα έχασε το 2025 από 100 έως 111 ώρες εξαιτίας της κυκλοφοριακής συμφόρησης που καταγράφηκε.
Την ίδια ώρα, μια διαδρομή μόλις 10 χιλιομέτρων απαιτούσε περίπου 30 λεπτά, ενώ στις ώρες αιχμής ο χρόνος αυτός συχνά ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο όρο. Η κατάσταση χειροτερεύει διαρκώς, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των οχημάτων, ενώ οι διαθέσιμες οδικές υποδομές έχουν φτάσει στα όριά τους.
Η ολοκλήρωση της Γραμμής 4 του μετρό αναμένεται να δώσει σημαντική ανάσα στο μέλλον. Ωστόσο, μέχρι να τελειώσει το έργο θα χρειαστούν ακόμη αρκετά χρόνια, κάτι που σημαίνει πως απαιτούνται παράλληλες παρεμβάσεις με άμεσο αποτέλεσμα.
Η λύση υπάρχει εδώ και δεκαετίες
Οι συγκοινωνιολόγοι δεν κρύβουν ότι η τεχνολογία είναι διαθέσιμη εδώ και πολλά χρόνια. Πρόκειται για τα συστήματα προσαρμοζόμενης φωτεινής σηματοδότησης (adaptive traffic control systems), που λειτουργούν με αισθητήρες, κάμερες και λογισμικό τα οποία παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κυκλοφορία.
Έτσι, το πράσινο και το κόκκινο φανάρι δεν αλλάζουν με βάση ένα προκαθορισμένο πρόγραμμα, αλλά ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες κάθε διασταύρωσης. Αν σε έναν δρόμο υπάρχει μεγάλη ουρά οχημάτων και στον κάθετο δρόμο ελάχιστη κίνηση, το σύστημα παρατείνει αυτόματα το πράσινο ώστε να αποσυμφορηθεί η κυκλοφορία.
Η συγκεκριμένη τεχνολογία εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ισπανία και η Κύπρος, με σημαντική μείωση των καθυστερήσεων και των εκπομπών ρύπων.
Η εικόνα που περιγράφουν οι συγκοινωνιολόγοι του Κέντρου Διαχείρισης Κυκλοφορίας της Αττικής είναι ιδιαίτερα απογοητευτική. Όπως επισημαίνουν, η Ελλάδα βρίσκεται περίπου 25 έως 30 χρόνια πίσω στον εκσυγχρονισμό της φωτεινής σηματοδότησης σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Σήμερα, περίπου τα μισά φανάρια λειτουργούν αποκλειστικά με σταθερούς χρόνους. Δηλαδή, αλλάζουν από πράσινο σε κόκκινο ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν εκατοντάδες οχήματα ή αν ο δρόμος είναι τελείως άδειος. Τα υπόλοιπα λειτουργούν με διαφορετικά προγράμματα ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την ημέρα της εβδομάδας, χωρίς όμως να προσαρμόζονται στις πραγματικές συνθήκες κάθε στιγμής. Με άλλα λόγια, η κυκλοφορία εξακολουθεί να ρυθμίζεται με βάση προβλέψεις και όχι πραγματικά δεδομένα.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή αν εξεταστούν τα διαθέσιμα στοιχεία. Στην Αττική λειτουργούν σήμερα 2.210 σηματοδοτούμενοι κόμβοι. Κάθε κόμβος διαθέτει από 6 έως και 30 φωτεινούς σηματοδότες. Κι όμως, μόνο επτά κόμβοι διαθέτουν πραγματικά έξυπνη λειτουργία που προσαρμόζεται δυναμικά στην κυκλοφορία. Το όγδοο σύστημα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη. Πρακτικά, πρόκειται για ένα απειροελάχιστο ποσοστό του συνολικού δικτύου, γεγονός που δείχνει το τεχνολογικό έλλειμμα στη διαχείριση της κυκλοφορίας στη χώρα.
Το μεγάλο εμπόδιο είναι το κόστος
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η εγκατάσταση ενός αυτοματοποιημένου συστήματος διαχείρισης της φωτεινής σηματοδότησης, ακόμη και μόνο στους βασικούς οδικούς άξονες της Αθήνας, θα μπορούσε να μειώσει τους χρόνους μετακίνησης έως και 25%. Ένα τέτοιο ποσοστό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για μια μητροπολιτική περιοχή που καθημερινά δέχεται εκατομμύρια μετακινήσεις.
Η μείωση αυτή δεν θα σήμαινε μόνο λιγότερη ταλαιπωρία για τους οδηγούς, αλλά και σημαντική εξοικονόμηση καυσίμων, μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, λιγότερες χαμένες εργατοώρες και βελτίωση της οδικής ασφάλειας.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των έξυπνων συστημάτων σηματοδότησης είναι ότι μπορούν να εξυπηρετούν πολύ περισσότερους χρήστες του οδικού δικτύου. Το λογισμικό μπορεί να αναγνωρίζει την προσέγγιση λεωφορείων και τρόλεϊ, δίνοντάς τους προτεραιότητα ώστε να μειώνονται οι καθυστερήσεις των δημόσιων συγκοινωνιών.
Αντίστοιχα, μπορεί να δημιουργεί πράσινο κύμα για ασθενοφόρα, πυροσβεστικά οχήματα και περιπολικά όταν κινούνται σε επείγοντα περιστατικά, μειώνοντας πολύτιμο χρόνο επέμβασης. Παράλληλα, μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες για τους πεζούς, προσαρμόζοντας τη διάρκεια των διαβάσεων όταν υπάρχει αυξημένη κίνηση ή όταν ανιχνεύονται άτομα με μειωμένη κινητικότητα.
Γιατί, λοιπόν, η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει σε μια τέτοια επένδυση; Οι συγκοινωνιολόγοι απαντούν ότι παλαιότερα η τεχνογνωσία ήταν περιορισμένη. Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει. Η τεχνολογία είναι ώριμη, υπάρχουν εταιρείες που δραστηριοποιούνται και στην ελληνική αγορά, ενώ το μοναδικό ουσιαστικό εμπόδιο παραμένει η χρηματοδότηση.
Ενδεικτικό είναι ότι για την εγκατάσταση ενός πλήρους συστήματος στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, όπου υπάρχουν 14 σηματοδοτούμενοι κόμβοι, απαιτείται επένδυση περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ.
Το υψηλό αρχικό κόστος οφείλεται κυρίως στη δημιουργία της κεντρικής υποδομής διαχείρισης, των αισθητήρων, των επικοινωνιακών δικτύων και του λογισμικού. Από εκεί και πέρα, η επέκταση του συστήματος σε επιπλέον κόμβους είναι αισθητά οικονομικότερη, με το κόστος να εκτιμάται περίπου στις 25.000 ευρώ ανά κόμβο.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η απόσβεση της επένδυσης θα μπορούσε να γίνει μέσα σε μόλις 2,5 έως 3 χρόνια, χάρη στη μείωση των καθυστερήσεων, της κατανάλωσης καυσίμων και του λειτουργικού κόστους των μετακινήσεων.
Premium έκδοση Τα ΝΕΑ
Πηγή περιεχομένου: in.gr
