Το Πελοποννησιακό Ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της πρώτης πολιτικής δημηγορίας του Δημοσθένη, του λόγου Περί των συμμοριών (354/353 π.Χ.), ο οποίος ακολούθησε τους δύο εξωτερικοπολιτικούς λόγους Υπέρ Μεγαλοπολιτών και Υπέρ της Ροδίων ελευθερίας. Ο πρώτος από αυτούς, που εκφωνήθηκε το 353/352 π.Χ., δείχνει τη σύγχυση που επικρατούσε τότε στις σχέσεις ανάμεσα στις ελληνικές πόλεις.
Ο Δημοσθένης τάσσεται υπέρ των Μεγαλοπολιτών —η Μεγάλη Πόλις, η Μεγαλόπολη, ήταν ο πυρήνας της ομοσπονδίας των αρκαδικών πόλεων, του λεγόμενου Κοινού των Αρκάδων— και έτσι θίγει ουσιαστικά το ακανθώδες Πελοποννησιακό Ζήτημα, στο οποίο εμπλέκονταν άμεσα, πέρα από τους Αρκάδες, οι Σπαρτιάτες και οι Θηβαίοι. Η Μεγαλόπολη ήταν ο πυρήνας της ομοσπονδίας των αρκαδικών πόλεων.
Πιο αναλυτικά, η Θήβα, στην περίοδο της πρόσκαιρης όπως αποδείχθηκε κυριαρχίας της (371-362 π.Χ.), ανέπτυξε έντονη δράση στην Πελοπόννησο και συγκρότησε μέτωπο κατά της Σπάρτης. Σε αυτό το πλαίσιο έθεσε υπό την προστασία της τόσο το Κοινόν των Αρκάδων όσο και τη Μεσσήνη, η οποία ιδρύθηκε από τον θηβαίο στρατηγό Επαμεινώνδα και τους αργείους συμμάχους του το 369 π.Χ.
Όταν όμως άρχισε η ραγδαία αποδυνάμωση της Θήβας, μετά τη μάχη της Μαντίνειας και τον θάνατο του Επαμεινώνδα το 362 π.Χ., οι Αρκάδες και οι Μεσσήνιοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την άμεση απειλή των Σπαρτιατών. Η θέση τους έγινε ακόμη πιο δύσκολη μετά την έναρξη του Φωκικού Πολέμου (356-355 π.Χ.), όταν οι Θηβαίοι αναγκάστηκαν να στρέψουν το ενδιαφέρον τους στη σύγκρουσή τους με τους Φωκείς.
Μπροστά στον διαγραφόμενο σοβαρό κίνδυνο, οι Αρκάδες, ακολουθώντας το παράδειγμα των προνοητικών Μεσσηνίων που είχαν φροντίσει να συμμαχήσουν με τους Αθηναίους ήδη από το 355 π.Χ., έστειλαν αντιπροσωπεία στην Αθήνα για να συνάψουν το συντομότερο δυνατόν αμυντική συμμαχία μαζί της. Παράλληλα έστειλαν πρεσβεία και οι Λακεδαιμόνιοι, ώστε να ανιχνεύσουν τις προθέσεις των Αθηναίων —ήταν άλλωστε μέλη του ίδιου συνασπισμού στη Μαντίνεια— σε περίπτωση πολέμου της Σπάρτης με τους Αρκάδες.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, σχεδιάγραμμα της μάχης της Μαντίνειας (362 π.Χ.), μετά την οποία άρχισε η ταχεία αποδυνάμωση της Θήβας (πηγή: Θέματα Στρατιωτικής Ιστορίας/stratistoria.wordpress.com).
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Α’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Β’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Γ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Δ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ε’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος ΣΤ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Ζ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Η’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Θ’)
