Ανατροπή στα σχολικά βιβλία της Συρίας φέρνει ο τρόπος με τον οποίο περιγράφονται η Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Τουρκία και η Αραβική Εξέγερση του 1916 υπό την κυβέρνηση του Αχμέντ αλ Σάρα (εικόνα, επάνω, από το Χ).
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2026, η οθωμανική κατοχή αντικαθίσταται από ηπιότερες διατυπώσεις, ενώ η ιστορική εξέγερση των Αράβων εναντίον των Οθωμανών χάνει τον προηγούμενο απελευθερωτικό της χαρακτήρα.
Σε βιβλίο Ιστορίας της Β΄ Γυμνασίου, ο χαρακτηρισμός οθωμανική κατοχή αντικαθίσταται από τη διατύπωση οθωμανική κυριαρχία.
Η αλλαγή καταγράφεται στην έκθεση The New Syria: Education Under al-Sharaa του ερευνητικού οργανισμού IMPACT-se, ο οποίος εξέτασε 130 σχολικά βιβλία για τις τάξεις 1-12, που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη σχολική χρονιά 2025-2026.
Οι ερευνητές συνέκριναν τα νέα βιβλία με αντίστοιχες εκδόσεις της περιόδου διακυβέρνησης του Μπασάρ αλ Aσαντ, καταγράφοντας αλλαγές στην ιστορική αφήγηση, στην εθνική ταυτότητα και στην παρουσίαση των περιφερειακών δυνάμεων.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του βιβλίου Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου.
Στην έκδοση του 2017-2018, τα γεγονότα της περιόδου 1916-1918 παρουσιάζονταν ως η Μεγάλη Αραβική Εξέγερση, υπό την ηγεσία του Σαρίφ Χουσεΐν, με στόχο την απελευθέρωση των αραβικών εδαφών από την οθωμανική κατοχή και την κυριαρχία των Νεότουρκων.
Στη νέα έκδοση του 2025-2026, η ίδια ιστορική εξέλιξη περιγράφεται ως το εξεγερσιακό κίνημα του Χουσεΐν μπιν Αλί, με στόχο την απόσπαση των αραβικών εδαφών από το Οθωμανικό Κράτος.
Η διαφοροποίηση δεν περιορίζεται στον τίτλο. Η αναφορά στην απελευθέρωση των λαών από τις αδικίες των Τούρκων αντικαθίσταται από ουδέτερη περιγραφή της εκδίωξης των Οθωμανών από την περιοχή.
Με τον τρόπο αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση του IMPACT-se, υποβαθμίζεται η παραδοσιακή παναραβική ερμηνεία της εξέγερσης και περιορίζεται η αρνητική παρουσίαση της οθωμανικής περιόδου.
Αντίστοιχες αλλαγές εντοπίζονται και σε βιβλία μικρότερων τάξεων.
Σε βιβλίο Ιστορίας της Β΄ Γυμνασίου, ο χαρακτηρισμός οθωμανική κατοχή αντικαθίσταται από τη διατύπωση οθωμανική κυριαρχία.
Η μεταβολή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι νέες γενιές Σύρων μαθητών διδάσκονται την ιστορική σχέση των αραβικών πληθυσμών με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Η έκθεση ερμηνεύει τις αλλαγές ως μέρος μιας ευρύτερης θετικότερης παρουσίασης της Τουρκίας και του οθωμανικού παρελθόντος, σε αντίθεση με την παναραβική εθνικιστική αφήγηση που κυριαρχούσε επί δεκαετίες στο συριακό εκπαιδευτικό σύστημα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αλλαγές που αφορούν την περιοχή της Αλεξανδρέττας, το σημερινό Χατάι, το οποίο βρίσκεται υπό τουρκική κυριαρχία από το 1939.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ιστορική συριακή διεκδίκηση της περιοχής περιορίζεται σημαντικά στα νέα σχολικά βιβλία, ενώ ορισμένοι χάρτες έχουν τροποποιηθεί ώστε να ενσωματώνουν το Χατάι στην Τουρκία.
Πρόκειται για μια ακόμη διαφοροποίηση από την προηγούμενη εκπαιδευτική αφήγηση, στην οποία η Αλεξανδρέττα αποτελούσε σημείο αναφοράς του συριακού εθνικισμού.
Οι αλλαγές στην παρουσίαση της Τουρκίας εντάσσονται, σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, σε έναν ευρύτερο ιδεολογικό μετασχηματισμό της συριακής εκπαίδευσης.
Το προηγούμενο εκπαιδευτικό πλαίσιο, που στηριζόταν στον παναραβικό εθνικισμό και στην ιδεολογία του κόμματος Μπάαθ, αντικαθίσταται σταδιακά από μια αφήγηση με ισχυρότερη έμφαση στη σουνιτική ισλαμική ταυτότητα και στην ευρύτερη μουσουλμανική κοινότητα.
Σε ορισμένα βιβλία, αναφορές στην υπηρεσία προς την πατρίδα αντικαθίστανται από διατυπώσεις για την υπηρεσία προς την πίστη και την ισλαμική κοινότητα.
Η μελέτη καταγράφει επίσης αλλαγές στην παρουσίαση των γυναικών, των θρησκευτικών και εθνοτικών μειονοτήτων, καθώς και στην επιστημονική ύλη.
Η νέα εκπαιδευτική αφήγηση αντανακλά, σύμφωνα με την έκθεση, και τη μεταβολή των περιφερειακών σχέσεων της Δαμασκού μετά την ανατροπή του καθεστώτος Ασαντ τον Δεκέμβριο του 2024.
Το Ιράν και η Χεζμπολάχ, που παρουσιάζονταν θετικά σε παλαιότερα σχολικά βιβλία λόγω της υποστήριξής τους προς το προηγούμενο καθεστώς, αντιμετωπίζονται πλέον επικριτικά.
Αντίθετα, η Τουρκία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία αποκτούν ευνοϊκότερη θέση στο εκπαιδευτικό υλικό.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι οι αλλαγές έγιναν κατόπιν τουρκικής παρέμβασης.
Καταγράφουν, ωστόσο, μια ουσιαστική μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο η νέα συριακή ηγεσία παρουσιάζει στους μαθητές το οθωμανικό παρελθόν και τις σχέσεις της χώρας με τους γείτονές της.
Η πλήρης έκθεση του IMPACT-se, που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2026, περιλαμβάνει συγκριτικά αποσπάσματα των παλαιών και νέων σχολικών βιβλίων, με το αραβικό πρωτότυπο και αγγλικές μεταφράσεις.
