Η υψηλή αβεβαιότητα και οι αυξημένοι κίνδυνοι, κυρίως στο μέτωπο του πληθωρισμού, έφεραν σήμερα τη δεύτερη αύξηση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) μέσα σε δύο μήνες. Η κίνηση ήταν της τάξης του 0,25% και διαμόρφωσε το βασικό επιτόκιο στο 2,5%.
Με τις νέες εξελίξεις, ακόμη και τα πιο απαισιόδοξα σενάρια που είχε επεξεργαστεί η ΕΚΤ τον Ιούνιο για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη θεωρούνται πλέον ξεπερασμένα. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ ανέφερε στη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου ότι η Κεντρική Τράπεζα θα δημοσιοποιήσει σύντομα αναθεωρημένα σενάρια.
Η επικεφαλής της ΕΚΤ κράτησε αυστηρό τόνο, χωρίς όμως να προαναγγείλει νέα αύξηση επιτοκίων. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει πάνω από τον στόχο για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, με τη σύγκρουση με το Ιράν να βρίσκεται στο επίκεντρο της ανησυχίας, καθώς έχει ανεβάσει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η Λαγκάρντ τόνισε πάντως ότι η οικονομία της ευρωζώνης παραμένει ανθεκτική, με την ανάπτυξη να εμφανίζεται ευρείας βάσης.
Οι αγορές ομολόγων έσπευσαν να προεξοφλήσουν νέα αύξηση των επιτοκίων τον Δεκέμβριο, με αποτέλεσμα να υποχωρήσουν οι τιμές και να αυξηθούν οι αποδόσεις. Ενδεικτικά, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου του Ελληνικού Δημοσίου κινούνταν στο 4,10%, από περίπου 4% στις αρχές του μήνα.
Όπως εξήγησε η Κρ. Λαγκάρντ, οι κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης είναι καθοδικοί. Αυτό συνδέεται, ειδικότερα, με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και με τις εξελίξεις στον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Η προβολή του βασικού σεναρίου για τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης είναι 0,9% για το 2026, 1,4% για το 2027 και 1,5% για το 2028. Πρόκειται για αναθεώρηση προς τα πάνω τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, η οποία αντανακλά κυρίως την υψηλότερη από ό,τι αναμενόταν ανθεκτικότητα της οικονομίας της ζώνης του ευρώ.
Μια νέα διαταραχή στον ενεργειακό εφοδιασμό θα μπορούσε να προκαλέσει μεγαλύτερη και πιο παρατεταμένη άνοδο των τιμών ενέργειας από αυτή που αναμένεται σήμερα, επιβαρύνοντας τα πραγματικά εισοδήματα, την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Επίσης, επιδείνωση του κλίματος στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές ή μεταδόσεις στις παγκόσμιες αγορές ομολόγων θα μπορούσαν να φέρουν αυστηρότερες πιστωτικές συνθήκες και να περιορίσουν τη ζήτηση. Μια αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων ανάμεσα στις μεγάλες οικονομίες θα μπορούσε ακόμη να διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, να μειώσει τις εξαγωγές και να αποδυναμώσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Αντίθετα, η ανάπτυξη θα μπορούσε να κινηθεί υψηλότερα αν η οικονομία και οι ενεργειακές αγορές προσαρμοστούν ταχύτερα από το αναμενόμενο στις διαταραχές που προκαλούνται από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις ή αν αυτές επιλυθούν με βιώσιμο τρόπο. Επιπλέον, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις της ζώνης του ευρώ, μαζί με τις δαπάνες για την άμυνα και τις υποδομές και τις μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς της ΕΕ, ενδέχεται να δώσουν μεγαλύτερη ώθηση στην ανάπτυξη.
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές του πληθωρισμού είναι ανοδικοί. Αυτό οφείλεται, ειδικότερα, στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και στις εξελίξεις στον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Το ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ενταθεί περαιτέρω και οι επιπτώσεις του στις υπόλοιπες τιμές και στους μισθούς να αποδειχθούν ισχυρότερες από τις σημερινές εκτιμήσεις. Οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξηθούν αν υπάρξουν νέες διαταραχές στον εφοδιασμό ή ένας ασυνήθιστα ψυχρός χειμώνας μαζί με χαμηλά αποθέματα. Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές ενέργειας, τόσο πιθανότερο είναι να προκαλέσουν ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις μέσω έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων. Η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε μεγαλύτερο κατακερματισμό των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, να περιορίσει την προσφορά κρίσιμων πρώτων υλών και να επιδεινώσει τους περιορισμούς παραγωγικής δυναμικότητας στην οικονομία της ζώνης του ευρώ. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που ενδέχεται να ενισχυθούν από την ενδυνάμωση των συνθηκών «Ελ Νίνιο», καθώς και η ευρύτερη εξελισσόμενη κλιματική και οικολογική κρίση, θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές των τροφίμων σε υψηλότερα επίπεδα από τα αναμενόμενα.
Αντίθετα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να διαμορφωθεί χαμηλότερα εάν οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις επιλυθούν με βιώσιμο τρόπο ή εάν οι έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις του πρόσφατου ενεργειακού σοκ αποδειχθούν ηπιότερες από τις προβλέψεις. Οι πιο ασταθείς και πιο επιφυλακτικές χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσαν επίσης να περιορίσουν τη ζήτηση και, έτσι, να μειώσουν τον πληθωρισμό.
Ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο σε 3,0% το 2026, 2,5% το 2027 και 2,1% το 2028. Όσο για τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια και τα είδη διατροφής, το βασικό σενάριο τον τοποθετεί στο 2,5% το 2026, στο 2,6% το 2027 και στο 2,3% το 2028. Σε σύγκριση με τον Ιούνιο, η πρόβλεψη του βασικού σεναρίου για τον πληθωρισμό παραμένει αμετάβλητη για το 2026, ενώ έχει αναθεωρηθεί προς τα πάνω για το 2027 και το 2028.
ΕΚΤ: Νέα αύξηση 0,25% στα επιτόκια και βασικό επιτόκιο στο 2,5%
