Από τις υποκλοπές και τα Τέμπη μέχρι τον ΟΠΕΚΕΠΕ, την ακρίβεια, το δημογραφικό και την ελευθερία του Τύπου – η άλλη πλευρά της διακυβέρνησης που έμεινε έξω από την επετειακή ομιλία
Τα 52α γενέθλια της Νέας Δημοκρατίας στο παλιό αμαξοστάσιο της ΟΣΥ στο Γκάζι είχαν περισσότερο άρωμα προεκλογικής συγκέντρωσης παρά επετείου. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε από τώρα το μήνυμα για τις κάλπες της άνοιξης του 2027, επαναλαμβάνοντας πως «το κάναμε το 2019, το κάναμε το 2023» και πως η ΝΔ «θα το ξανακάνει» το 2027.
Μίλησε για μια παράταξη που μπορεί να κρατά «σταθερό το σκάφος της πατρίδας» σε ταραγμένα νερά, για την Ελλάδα που αποτελεί «παράδειγμα προς μίμηση», για ανάπτυξη, μείωση της ανεργίας και στήριξη των πολιτών «από το πλεόνασμα της ανάπτυξης». Υποσχέθηκε, παράλληλα, να αναγνωρίσει τα λάθη της κυβέρνησης και να παρουσιάσει το σχέδιο για την Ελλάδα του 2030.
Μόνο που η αναφορά στα λάθη έμεινε περισσότερο ως υπόσχεση για το μέλλον. Γιατί αν η επετειακή ομιλία ήταν ένας απολογισμός της επταετούς διακυβέρνησης, υπήρχαν αρκετά κεφάλαια που έμειναν εκτός.
Οι υποκλοπές που δεν χωρούσαν στη γιορτή
Ούτε λέξη για το σκάνδαλο των υποκλοπών. Για την παρακολούθηση του Νίκου Ανδρουλάκη από την ΕΥΠ, για τις αποκαλύψεις γύρω από το Predator, για την παρακολούθηση δημοσιογράφων και για τις παραιτήσεις του διοικητή της ΕΥΠ Παναγιώτη Κοντολέοντα και του Γενικού Γραμματέα του πρωθυπουργού Γρηγόρη Δημητριάδη.
Τέσσερα χρόνια μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης, το ζήτημα εξακολουθεί να βρίσκεται σε δικαστική εκκρεμότητα σε διαφορετικά μέτωπα.
Κι αν ο Μητσοτάκης μίλησε για «δημοκρατικές αξίες» και για μια παράταξη που κοιτάζει μπροστά, η ερώτηση παραμένει: τι απέγινε η υπόθεση που έθεσε τόσο σοβαρά ζητήματα για το κράτος δικαίου και τον έλεγχο των υπηρεσιών πληροφοριών;
Η ίδια συζήτηση συνδέεται και με την κατάσταση της ενημέρωσης. Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα καταγράφουν για την Ελλάδα το 2026 την 86η θέση παγκοσμίως στην ελευθερία του Τύπου και εξακολουθούν να κάνουν λόγο για συστημική κρίση από το 2021.
Τέμπη: το κεφάλαιο που δεν έκλεισε με μια ομιλία
Στην επετειακή γιορτή δεν υπήρξε επίσης αναφορά στα Τέμπη.
Δεν ήταν μια απλή πολιτική διαφωνία. Ήταν μια σιδηροδρομική τραγωδία με 57 νεκρούς, η οποία άνοιξε μια τεράστια συζήτηση για την κατάσταση του σιδηροδρόμου, τις ευθύνες της πολιτείας, τη διαχείριση του χώρου του δυστυχήματος και την απόδοση πολιτικών ευθυνών.
Η κυβέρνηση έχει απορρίψει κατηγορηματικά την κατηγορία περί συγκάλυψης, ενώ ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει σχετικές θεωρίες «αστικό μύθο». Όμως η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τα Τέμπη παραμένει ζωντανή και η παραπομπή του Χρήστου Τριαντόπουλου για την υπόθεση της διαμόρφωσης του χώρου δείχνει ότι το ζήτημα δεν έχει εξαφανιστεί από τη δημόσια ζωή.
Στα γενέθλια της ΝΔ, πάντως, το κεφάλαιο αυτό δεν άνοιξε.
ΟΠΕΚΕΠΕ: το νέο μεγάλο τραύμα
Ακόμη πιο ηχηρή ήταν η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η υπόθεση των αγροτικών επιδοτήσεων εξελίχθηκε σε μία από τις σοβαρότερες πολιτικές κρίσεις της δεύτερης κυβερνητικής θητείας, με παραιτήσεις πολιτικών προσώπων και στελεχών και παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Τον Ιούλιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε διώξεις σε βάρος 22 προσώπων, μεταξύ των οποίων τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές, στο πλαίσιο της έρευνας για φερόμενο οργανωμένο κύκλωμα απάτης με ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις.
Παράλληλα, η Ελλάδα έχει βρεθεί αντιμέτωπη με ευρωπαϊκές κυρώσεις για αδυναμίες και κακοδιαχείριση στις αγροτικές ενισχύσεις.
Για μια κυβέρνηση που θέλει να μιλά για «καλό επιτελείο» και αποτελεσματικό κράτος, πρόκειται για ένα δύσκολο ερώτημα. Και στο Γκάζι έμεινε αναπάντητο.
Η Ελλάδα της ανάπτυξης και η Ελλάδα της καθημερινότητας
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε μια οικονομία που αναπτύσσεται, μειώνει την ανεργία και μπορεί πλέον να στηρίζει τους πολίτες από το πλεόνασμα της ανάπτυξης. Το κυβερνητικό αφήγημα δεν είναι χωρίς στοιχεία: η ανεργία τον Αύγουστο βρέθηκε στο 7,4%, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο ίδιος στην ομιλία του.
Όμως η ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο με το ΑΕΠ. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην έκθεση των νοικοκυριών στον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού: το 2025 το ποσοστό έφτασε το 27,5%, δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία.
Και στο στεγαστικό η εικόνα είναι ακόμη πιο σκληρή. Το 2025 το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, έναντι 7,7% στην ΕΕ.
Αυτό είναι το κομμάτι της «ανάπτυξης» που δεν ακούστηκε στο Γκάζι: ο μισθός μπορεί να αυξάνεται ονομαστικά, αλλά το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ και οι λογαριασμοί διεκδικούν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του εισοδήματος.
Μια χώρα που δουλεύει περισσότερο
Ο Μητσοτάκης μίλησε για μείωση της ανεργίας και αυξήσεις μισθών. Δεν μίλησε όμως για την ποιότητα της εργασίας.
Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι το 2025 η Ελλάδα είχε το υψηλότερο ποσοστό μισθωτών στην ΕΕ που εργάζονταν συνήθως τα Σαββατοκύριακα: 31,5%.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση παρουσιάζει την αύξηση του κατώτατου μισθού ως βασικό πυλώνα της πολιτικής της. Ο στόχος που έχει τεθεί είναι τα 1.000 ευρώ έως το 2028.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο πόσα ευρώ γράφει η μισθοδοσία. Είναι πόσο θα έχουν αυξηθεί οι τιμές στα βασικά αγαθά και πόσο από το εισόδημα θα απορροφά ο πληθωρισμός, πριν καν φτάσει το τέλος του μήνα.
Και πίσω από όλα αυτά, το δημογραφικό
Ίσως το πιο σκληρό κεφάλαιο είναι αυτό που δεν αφορά μόνο την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, αλλά την ίδια την Ελλάδα του 2030.
Το 2025 καταγράφηκαν μόλις 65.618 γεννήσεις, έναντι 121.841 θανάτων. Δηλαδή σχεδόν δύο θάνατοι για κάθε γέννηση. Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει παράλληλα νέα υποχώρηση των γεννήσεων κατά 4,2% σε σχέση με το 2024.
Και εδώ υπάρχει μια ειρωνεία: ο πρωθυπουργός κάλεσε τους πολίτες να κοιτάξουν την Ελλάδα του 2030, ενώ η χώρα χάνει πληθυσμό με ρυθμούς που κάνουν το δημογραφικό όχι απλώς κοινωνικό ζήτημα, αλλά ζήτημα εθνικής αντοχής.
Δεν αρκεί ένα επίδομα, ένας «κουμπαράς» ή μια φορολογική ελάφρυνση. Όταν ένας νέος άνθρωπος δεν μπορεί να βρει προσιτή κατοικία, όταν εργάζεται όλο και περισσότερες ώρες και όταν η δημιουργία οικογένειας μετατρέπεται σε οικονομικό ρίσκο, το δημογραφικό δεν λύνεται με συνθήματα.
Πυρκαγιές, πλημμύρες και ένα κράτος που δοκιμάζεται στην πράξη
Στην ομιλία δεν υπήρξε επίσης απολογισμός για τις μεγάλες φυσικές καταστροφές που σημάδεψαν τα προηγούμενα χρόνια.
Οι πυρκαγιές και τα 4,7 εκατομμύρια στρέμματα γης που κάηκαν, οι πλημμύρες και οι καταστροφές σε κρίσιμες υποδομές έθεσαν επανειλημμένα το ερώτημα αν το «επιτελικό κράτος» μπορεί πράγματι να ανταποκριθεί όταν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πραγματική κρίση.
Εκεί φαίνεται αν υπάρχει συντονισμός, πρόληψη και επιχειρησιακή επάρκεια. Και εκεί δεν αρκεί η επίκληση της κλιματικής κρίσης. Η κλιματική αλλαγή εξηγεί γιατί οι κίνδυνοι αυξάνονται· δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα αν το κράτος ήταν προετοιμασμένο.
Η εξωτερική πολιτική πίσω από τα «ταραγμένα νερά»
Ακόμη και η μεταφορά του «καπετάνιου» έχει τη δική της πολιτική ανάγνωση.
Ο πρωθυπουργός μίλησε για ταραγμένα νερά, όμως δεν αναφέρθηκε στις δύσκολες επιλογές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: στη στάση της Αθήνας απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα, στη στρατιωτική και πολιτική στήριξη της Ουκρανίας και στη νέα ισορροπία στις σχέσεις με την Τουρκία.
Τα λεγόμενα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο αποτέλεσαν βασικό κυβερνητικό αφήγημα, την ώρα που η Άγκυρα εξακολουθεί να διατηρεί τις γνωστές θέσεις της σε ζητήματα όπως η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και το casus belli.
Το ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα πρέπει να επιδιώκει αποκλιμάκωση. Προφανώς πρέπει. Το ερώτημα είναι τι ακριβώς κερδίζει από αυτήν και ποια είναι η στρατηγική της απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Όσα είπε, όσα υποσχέθηκε και όσα απέφυγε
Στο Γκάζι ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για «σεμνότητα και ταπεινότητα». Είπε ότι όσο περισσότερο παραμένει μια κυβέρνηση στην εξουσία τόσο περισσότερο πρέπει να κερδίζει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Είπε ακόμη ότι η κυβέρνηση πρέπει να αναγνωρίζει τα λάθη της.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο παράδοξο της ομιλίας.
Γιατί μια πραγματική αποτίμηση επτά χρόνων εξουσίας δεν μπορεί να αποτελεί μόνο κατάλογο επιτυχιών και υποσχέσεων για το 2030. Περιλαμβάνει και τις υποκλοπές, τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, την ελευθερία του Τύπου, τις φυσικές καταστροφές, την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση, την εργασιακή πραγματικότητα και το δημογραφικό. Αυτά είναι τα κεφάλαια που δεν ακούστηκαν.
Η Νέα Δημοκρατία γιόρτασε τα 52 χρόνια της και ο πρωθυπουργός ζήτησε από τα στελέχη του να πάρουν δυνάμεις για την επόμενη εκλογική μάχη. Το μήνυμα ήταν σαφές: η κυβέρνηση θέλει τρίτη συνεχόμενη θητεία.
Όμως οι εκλογές του 2027 δεν θα κριθούν μόνο από το πόσο καλά θυμάται η ΝΔ τις εκλογικές της νίκες του 2019 και του 2023. Θα κριθούν και από το πόσα από όσα σήμερα αποφεύγει να θυμηθεί η ίδια η κυβέρνηση θα θυμούνται οι πολίτες.
