Την ώρα που το κόστος των καυσίμων και συνολικά η ακρίβεια εξακολουθούν να βρίσκονται στην καθημερινότητα των νοικοκυριών, μια σειρά από δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών της Νέας Δημοκρατίας έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τις οικονομικές δυσκολίες των πολιτών.
Μέσα σε λίγες ημέρες, η συζήτηση πέρασε από τη γεμάτη λεωφόρο Συγγρού και τις εθνικές οδούς με «υπερκατανάλωση», στους «κακομοίρηδες» και τους «νοικοκύρηδες», ενώ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας για την υψηλή φορολογία στα καύσιμα, παρέπεμψε στην ανάγκη ευρωπαϊκής εξαίρεσης προκειμένου να υπάρξει σημαντική μείωση.
Το κοινό στοιχείο των τοποθετήσεων που προκάλεσαν αντιδράσεις είναι ότι η καθημερινότητα των πολιτών επιχειρείται να αποτυπωθεί μέσα από διαφορετικούς δείκτες: την κίνηση στους δρόμους, την κατανάλωση, την οικονομική δραστηριότητα και τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας.
«Αν δεν το αντέχεις, χρησιμοποίησε τα ΜΜΜ»
Η αρχή έγινε με τον βουλευτή Πιερίας της ΝΔ Σπύρο Κουλκουδίνα, ο οποίος στις 24 Σεπτεμβρίου, μιλώντας στο Κανάλι της Βουλής, αναφέρθηκε στην αύξηση της τιμής της βενζίνης και στην αντοχή των καταναλωτών.
Επικαλούμενος, μεταξύ άλλων, την εικόνα της λεωφόρου Συγγρού, υποστήριξε ότι η αυξημένη κίνηση αποτελεί ένδειξη ότι η κατανάλωση δεν έχει περιοριστεί στον βαθμό που θα ανέμενε κανείς από την άνοδο των τιμών.
Η φράση που προκάλεσε τις περισσότερες αντιδράσεις ήταν η εξής:
«Αν δεν το αντέχεις να δώσεις 10 ευρώ βενζίνη την ημέρα για να πας και να έρθεις στη δουλειά σου», είπε ο κ. Κουλκουδίνας, προσθέτοντας ότι στην περίπτωση αυτή υπάρχουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Η δήλωση προκάλεσε αντιδράσεις, με την κριτική να εστιάζει στο κατά πόσο η εικόνα της κυκλοφορίας στους δρόμους μπορεί να αποτελεί ασφαλή ένδειξη για την οικονομική δυνατότητα των νοικοκυριών.
Ο ίδιος ο βουλευτής, πάντως, υποστήριξε στη συνέχεια ότι τα λεγόμενά του διαστρεβλώθηκαν και πως το συνολικό επιχείρημά του αφορούσε την ανθεκτικότητα της οικονομίας, αλλά και την ανάγκη πρόσθετης στήριξης των πολιτών.
«Βλέπω εθνική οδό γεμάτη αυτοκίνητα»
Η συζήτηση συνεχίστηκε με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Τσιάρα.
Αναφερόμενος στην εικόνα που συναντά ο ίδιος στις μετακινήσεις του προς την εκλογική του περιφέρεια, ανέφερε:
«Κάθε Σαββατοκύριακο που πηγαινοέρχομαι στην εκλογική μου περιφέρεια βλέπω μία εθνική οδό γεμάτη με αυτοκίνητα, κάτι το οποίο δεν έβλεπα για 20 χρόνια. Υπάρχει υπερκατανάλωση παντού και αυτό είναι πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει».
Η τοποθέτηση ήρθε λίγες ώρες μετά τη δήλωση Κουλκουδίνα και ενίσχυσε την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το ερώτημα εάν η εικόνα στους δρόμους μπορεί να χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για να αποτυπωθεί η οικονομική κατάσταση των πολιτών.
Από τα καύσιμα στους «κακομοίρηδες»
Το επόμενο επεισόδιο ήρθε με τον υφυπουργό Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη, ο οποίος, σε τηλεοπτική συζήτηση στο Action24 στις 26 Σεπτεμβρίου, αναφέρθηκε στην αντιπαράθεση για την ακρίβεια και τη δήλωση Κουλκουδίνα.
«Εμείς εκπροσωπούμε τους νοικοκύρηδες, έχουμε τα κόμματα που εκπροσωπούν τον κακομοίρη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η φράση προκάλεσε νέες αντιδράσεις, καθώς μετατόπισε τη συζήτηση από την τιμή των καυσίμων και το κόστος ζωής σε μια διαχωριστική αντίληψη μεταξύ «νοικοκύρηδων» και «κακομοίρηδων».
Ο κ. Θεοχάρης επιχείρησε στη συνέχεια να υπερασπιστεί τη θέση του, υποστηρίζοντας ότι η αντιπολίτευση επενδύει στην καταστροφολογία και ότι «όλοι νιώθουν την ακρίβεια», αλλά παρά τις δυσκολίες οι πολίτες «σφίγγουν το ζωνάρι» και τα καταφέρνουν.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση προκάλεσε την αντίδραση της αντιπολίτευσης, με το ΠΑΣΟΚ να κάνει λόγο για αλαζονεία και να συνδέει τη φράση με τους πολίτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Η απάντηση του Μητσοτάκη και η «ευρωπαϊκή εξαίρεση»
Στο μεταξύ, στο ζήτημα της φορολογίας των καυσίμων τοποθετήθηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε συνέντευξή του στο Bloomberg στις 25 Σεπτεμβρίου.
Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η Ελλάδα έχει «σχετικά υψηλή φορολογία στα καύσιμα», υποστήριξε όμως ότι για να υπάρξει σημαντική μείωση απαιτείται ευρωπαϊκή εξαίρεση, ώστε η σχετική δημοσιονομική παρέμβαση να μην υπολογίζεται στα όρια δαπανών.
«Ο μόνος τρόπος για να μειώσω σημαντικά τους φόρους στα καύσιμα είναι να υπάρξει μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε παράλληλα ότι η Ελλάδα διαθέτει δημοσιονομικό χώρο για να στηρίξει τα εισοδήματα, ενώ ανέφερε ότι η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να εντείνει τις πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Με τη συγκεκριμένη τοποθέτηση, ο πρωθυπουργός μεταφέρει στις Βρυξέλλες το βάρος της ευθύνης για την υψηλή φορολογία των καυσίμων και τα περιορισμένα περιθώρια άμεσης παρέμβασης. Επικαλούμενος τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και την ανάγκη εξασφάλισης εξαίρεσης, η κυβέρνηση παραπέμπει ουσιαστικά στην ΕΕ για μια πιθανή μείωση της φορολογίας, την ώρα που η ακρίβεια στα καύσιμα εξακολουθεί να επιβαρύνει την καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Από την «αντοχή» των πολιτών στην κυβερνητική ρητορική
Την ώρα που οι πολίτες παλεύουν με την ακρίβεια, η κυβέρνηση φαίνεται να ζει σε μια άλλη Ελλάδα. Μια Ελλάδα με γεμάτους δρόμους, «υπερκατανάλωση» και «νοικοκύρηδες» που «τα καταφέρνουν».
Για όσους όμως δυσκολεύονται και τολμούν να μιλήσουν, υπάρχουν άλλες ταμπέλες: «κακομοίρηδες», «μίζεροι», «καταστροφολόγοι». Αν δεν φτάνουν τα χρήματα για βενζίνη, υπάρχει το ΜΜΜ. Αν η ακρίβεια γίνεται ασήκωτη, «σφίγγεις το ζωνάρι». Και αν διαμαρτύρεσαι, τότε μάλλον υπερβάλλεις.
Κάπως έτσι η ευθύνη απομακρύνεται συνεχώς από την κυβέρνηση. Όταν δεν φταίει η διεθνής συγκυρία, φταίνε οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Όταν δεν φταίνε οι Βρυξέλλες, φταίει η «καταστροφολογία» της αντιπολίτευσης.
Μόνο που η ακρίβεια δεν είναι αφήγημα. Είναι ο λογαριασμός στο σούπερ μάρκετ, η βενζίνη στο πρατήριο, το ρεύμα και η θέρμανση. Και για χιλιάδες νοικοκυριά, το να «τα βγάλουν πέρα» δεν είναι επιλογή ή δείκτης αντοχής. Είναι καθημερινός αγώνας.
